هیپوکسی به‌معنی افت مقدار اکسیژن در بافت‌های بدن است. این حالت امکان پذیر جهت علائمی همانند گیجی، حس خستگی، تنفس دشوار، افزایش ضربان قلب و کبودشدن پوست بشود. تعداد بسیاری از بیماری‌های قلبی و ریوی مزمن افراد را در معرض ابتلا به هیپوکسی قرار خواهند داد و حتی زندگی‌شان را به خطر می‌اندازند. آیا هیپوکسی درمان دارد؟ می‌دانید چرا تشکیل می‌بشود و برای مقابله با آن چه کاری باید انجام داد؟ برای کسب اطلاعات زیاد تر تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.

هیپوکسی چیست؟

هیپوکسی وقتی اتفاق می‌افتد که بافت‌های بدن اکسیژن کافی دریافت نکنند. هنگامی نفس می‌کشید، اکسیژن داخل ریه‌ها می‌بشود. این اکسیژن از طریق مسیر هوایی داخل کیسه‌هایی به‌نام آلوئول می‌بشود. در مرحله سپس، اکسیژن از طریق مویرگ‌های کنار آلوئول‌ها داخل جریان خون می‌بشود و درنهایت با جریان خون به بافت‌ها می‌رسد.

می‌توانید مولکول‌های اکسیژن را همانند مسافرانی در نظر بگیرید که از فرودگاه (ریه) به‌وسیله ناقل‌هایی داخل بزرگراه (جریان خون) خواهد شد و به مقصد (بافت‌ها) می‌رسند. وقتی‌ که اکسیژن به بافت می‌رسد، مسافر فرد دیگر به‌نام کربن دی‌اکسید جای خود را با اکسیژن عوض می‌کند و از طریق ناقل‌ها به ریه می‌رود و به‌گفتن مواد زائد با بازدم از بدن خارج می‌بشود. جریان هوا و جریان خون هر دو در فرایند اکسیژن‌رسانی نقش مهمی دارند. به همین علت بیماری‌های ریوی و قلبی گمان ابراز هیپوکسی را افزایش خواهند داد.

تفاوت هیپوکسی و هیپوکسمی

این دو واژه امکان پذیر به‌جای هم منفعت گیری شوند، اما یکسان نیستند. هرچند هر دو کلمه با فقدان اکسیژن مرتبط‌اند، این فقدان در قسمت‌های گوناگون بدن اتفاق می‌افتد. بیماری هیپوکسی
افت مقدار اکسیژن در بافت و هیپوکسمی افت مقدار اکسیژن در خون است. هیپوکسی طبق معمول (نه همیشه) به‌جهت هیپوکسمی تشکیل می‌بشود. به این علت امکان پذیر فرد هیپوکسیک بشود، ولی هیپوکسمیک نباشد و برعکس.

علت هیپوکسی

هر وضعیتی که مقدار اکسیژن خون را افت دهد یا جریان خون را محدود کند، امکان پذیر جهت بیماری هیپوکسی بشود. این عارضه جزو حالت‌های شایعی است که امکان دارد در هر سنی اتفاق بیفتد، اما زیاد تر به‌علت بیماری‌هایی عرصه‌ای تشکیل می‌بشود که روی جریان خون و تنفس تاثییر می‌گذارند از جمله:

انواع هیپوکسی

چند عامل مهم در رسیدن اکسیژن به سلول‌ها نقش دارند، از جمله:

• وجود اکسیژن کافی در هوای تنفسی؛
• کارکرد سالم ریه برای رسیدن اکسیژن به آلوئول‌ها؛
• سلامت قلب و عروق برای رساندن خون غنی ‌از اکسیژن به بافت‌ها؛
• گلبول قرمز کافی برای انتقال اکسیژن؛
• توانایی سلول‌های بافتی برای منفعت گیری از اکسیژن.

۱. هیپوکسی هیپوکسمیک

شایع‌ترین نوع هیپوکسی است که به‌علت افتاکسیژن در خون تشکیل می‌بشود. هیپوکسمی امکان پذیر ناشی از بیماری قلبی و ریوی، نقایص مادرزادی قلب و داروهای کاهنده مقدار تنفس باشد. رفتن به مناطق مرتفع، یعنی جایی که مقدار اکسیژن کم است، نیز می‌تواند جهت هیپوکسمی بشود.

۲. هیپوکسی ناشی از نقص گردش خون

خون مقدار بسیاری اکسیژن دارد، اما اگر قلب خون را به‌خوبی پمپ نکند یا انسدادی در عروق خونی وجود داشته باشد، اکسیژن کافی به بافت‌ها نمی‌رسد. به این حالت هیپوکسی جریان خون یا هیپوکسی ایسکمیک حرف های می‌بشود. نارسایی مادرزادی قلب، لخته خون، مسمومیت، بیماری‌هایی همانند سندرم رینود، تماس با سرما و شوک گمان هیپوکسی گردش خون را افزایش خواهند داد.

۳. هیپوکسی ناشی از کم‌خونی

این عارضه وقتی رخ می‌دهد که گلبول‌های قرمز کافی برای حمل اکسیژن از ریه به بافت وجود نداشته باشند. اگر بدن گلبول قرمز کافی نسازد یا این سلول‌ها بدشکل باشند، فرد دچار کم‌خونی می‌بشود. کم‌خونی فقر آهن، ازدست‌دادن مقدار بسیاری خون و مسمومیت با کربن مونوکسید امکان پذیر جهت این نوع هیپوکسی شوند.

۴. هیپوکسی هیستوتوکسیک

وقتی اتفاق می‌افتد که سلول‌های بدن نمی توانند به‌خوبی از اکسیژن منفعت گیری کنند. امکان پذیر اکسیژن بسیاری به ریه و جریان خون داخل بشود، اما وقتی‌ که اکسیژن به بافت‌ها می‌رسد، چیزی مانع منفعت گیری سلول‌ها از اکسیژن بشود. این قضیه امکان پذیر ناشی از مسمومیت با سیانید، مسمومیت شیمیایی، مصرف مواد مخدر و الکل باشد.

علائم هیپوکسی چیست

علائم هیپوکسی به شدت آن، علت عرصه‌ای و قسمت دچار بیماری بستگی دارند. وقتی‌ که اکسیژن کم است، امکان پذیر حس کنید که نمی‌توانید نفس بکشید یا نمی‌توانید به‌خوبی فکر کنید. این بیماری علائم مختلفی دارد، از جمله:

• بی‌قراری؛
• سردرد؛
• گرگرفتگی؛
• تاری دید؛
• مشکل تکلم؛
• گزگز؛
• گیجی؛
• اضطراب؛
• افزایش ضربان قلب؛
• افزایش تنفس؛
• سختی در تنفس یا تنگی نفس.

هیپوکسی شدید می‌تواند علائم فرد دیگر هم تشکیل کند، از جمله:

• افت ضربان قلب؛
• بی‌قراری شدید؛
• ازدست‌رفتن هماهنگی اعضای بدن؛
• کبودشدن پوست؛
• اختلال در قضاوت؛
• ازدست‌دادن هوشیاری؛
• تشنج؛
• کما.

عوارض جانبی هیپوکسی

نرسیدن طویل‌زمان اکسیژن به بافت‌های بدن امکان پذیر جهت عوارض جدی بشود، همانند:

• صدمه به اندام: از جمله صدمه به اندام‌های حیاتی همانند مغز، قلب، کبد و کلیه که احتمالا جهت نقص کارکرد اندام یا مشکلات طویل مدت بشود.
• اختلال شناختی: هیپوکسی طویل‌زمان امکان پذیر جهت اختلال شناختی، مشکلات حافظه، مشکل تمرکز و دقت و اختلال شناختی کلی بشود.
• مشکلات عصبی: این عارضه می‌تواند جهت سکته مغزی، تشنج، کما یا مرگ مغزی بشود.

هیپوکسی خفیف اما طویل‌زمان هم امکان پذیر جهت این چنین عوارضی بشود:

• پیشرفت سرطان، رشد تومور، مقاومت به درمان‌های سرطان؛
• بدترشدن بیماری‌های قلبی‌عروقی؛
• نارسایی کلیه یا پیشرفت سریع بیماری کلیه.

تشخیص هیپوکسی

پزشک با معاینه بالینی و گوش‌دادن به صدای قلب و ریه می‌تواند این عارضه را تشخیص دهد. این چنین امکان پذیر برای بازدید وجود کبودی، پوست و ناخن‌ها و لب‌ها را نگاه کند. برای بازدید مقدار اکسیژن و علت عرصه‌ای هیپوکسی آزمایش‌هایی تجویز خواهد شد، از جمله:

• پالس اکسیمتری: حسگری روی انگشت شما قرار می‌گیرد تا مقدار اکسیژن خون را بسنجد. این روش غیرتهاجمی و بدون درد است.
• آزمایش گاز خون شریانی (ABG): با یک سوزن نازک خون از مچ دست، بازو یا کشاله ران گرفته می‌بشود تا مقدار اکسیژن آن بازدید بشود.
• آزمایش کارکرد ریه (PFT): به‌وسیله دهانی متصل به یک دستگاه عمل دم و بازدم را انجام می‌دهید تا کارکرد ریه شما بازدید بشود.
• تصویربرداری: پرتوی ایکس، سی.تی اسکن و اسکن وی‌کیو (V/Q) ابزارهایی برای عکس‌برداری از اندام ‌های داخلی می باشند. این تصاویر تشخیص عامل بیماری را راحت‌تر می‌کنند.
• آزمایش پیاده‌روی ۶دقیقه‌ای: در این آزمایش، ۶ دقیقه روی یک سطح صاف قدم می‌زنید تا ببینید در این زمان تا چه فاصله‌ای می‌توانید پیاده‌روی کنید. این آزمایش برای برسی کارکرد قلب و ریه سودمند است.
• اکوکاردیوگرام (ECG): در این آزمایش از امواج صوتی برای تصویربرداری از قلب، برسی کارکرد قلب، تشخیص ناهنجاری‌های ساختاری یا بیماری‌های قلبی منفعت گیری می‌بشود.
• الکتروکاردیوگرام (EKG): از این آزمایش برای اندازه‌گیری فعالیت الکتریکی قلب و برسی ضربان و ریتم قلب و ناهنجاری‌های احتمالی منفعت گیری می‌بشود.

درمان هیپوکسی

درمان هیپوکسی به علت عرصه‌ای آن بستگی دارد و طبق معمول شامل از بین بردن علت عرصه‌ای، رساندن اکسیژن ملزوم به بدن و جلوگیری از عوارض هیپوکسی است و موارد مختلفی را شامل می‌بشود، از جمله:

• استنشاق استروئیدهایی که مسیر هوایی را باز می‌کنند برای درمان آسم و دیگر بیماری‌های ریه؛
• مصرف داروهایی که جهت افت مایع اضافی در ریه خواهد شد؛
• ماسک سختی مثبت مداوم مسیرهای هوایی برای آپنه خواب؛
• سختی مثبت مسیر هوایی برای درمان بیماری انسداد ریوی مزمن و برخی از انواع آپنه خواب؛
• اکسیژن مکمل برای درمان هیپوکسی مزمن؛ (ماسک یا لوله روی بینی قرار می‌گیرد و نوعی دستگاه انتقال اکسیژن مقدار انتقال اکسیژن به ریه و آلوئول‌ها را افزایش می‌دهد.)
• تهویه مکانیکی در بیمارستان برای هیپوکسی حاد شدید (اغاز ناگهانی).

مهار علائم هیپوکسی

اگر علائمی همانند گیجی، افزایش ضربان قلب یا تنفس دارید یا فهمید کبودشدن ناخن‌ها، لب‌ها و پوست‌تان شده‌اید، باید بلافاصله خدمات پزشکی دریافت کنید. این عارضه باید بالافاصله درمان بشود تا از صدمه دائمی اندام جلوگیری بشود. بیماری انسداد ریوی مزمن و برخی دیگر از بیماری‌ها با علائم خفیف‌تر می‌توانند جهت هیپوکسی مزمن شوند. در شرایط خاص، پزشک درمورد مهار علائم و راه حلهای جلوگیری از کم شدن شدید اکسیژن با شما سخن بگویید می‌کند.

پیشگیری از هیپوکسی

بهترین روش پیشگیری از این بیماری مهار عوامل عرصه‌ساز افت اکسیژن است. اگر بیماری قلبی یا ریوی دارید، درمورد نگرانی‌هایتان و راه حلهای خاص افت خطر با پزشک سخن بگویید کنید. برخی از موقعیت‌ها همانند وجود در ارتفاع گمان ابراز این بیماری را افزایش خواهند داد. درمورد مسئله‌های خاصی که باید در زمان سفر یا تحول دارو مراعات کنید با پزشک سخن بگویید کنید.

هیپوکسی طبق معمول به درمان سریع نیاز دارد، بعد اگر به بیماری‌های عرصه‌ساز هیپوکسی مبتلا هستید در خصوص روش های مهار آن با پزشک سخن بگویید کنید. بعضی اوقات سپس از درمان بیماری عرصه‌ای، هیپوکسی رفع می‌بشود و به اکسیژن مکمل نیازی نیست. اما در برخی موارد، امکان پذیر به اکسیژن مکمل مزمن نیاز داشته باشید تا یقین شوید که گمان هیپوکسی یا صدمه بافتی ناشی از افتاکسیژن وجود ندارد.

خودمراقبتی

اگر نوعی بیماری عرصه‌ای دارید که جهت هیپوکسی می‌بشود، بهترین راه مهار بیماری است، از جمله:

• علائم تازه را نادیده نگیرید. با خودتان صادق باشید و اگر حس می‌کنید چیزی درست نیست به پزشک مراجعه کنید.
• از خودتان مراقبت کنید. برای مثال اگر آسم دارید، زمان نیاز از اسپری تنفسی منفعت گیری کنید و تمرینات تنفسی را انجام دهید.
• سیگار و محصولات حاوی تنباکو را کنار بگذارید. ترک سیگار کارکرد ریه را بهبود می‌دهد و از صدمه‌های بعدی ریه جلوگیری می‌کند.
• داروهای تجویزشده را مرتب مصرف کنید.

برای سفر به مناطق مرتفع نکاتی را مورد نظر داشته باشید. افرادی که دچار بیماری‌های عرصه‌ای نیستند هم امکان پذیر در ارتفاع دچار مشکل تنفسی شوند. برای سازگاری با شرایط به خودتان زمان بدهید و وسایل و داروهای ملزوم را به همراه داشته باشید.

سؤالات رایج

۱. هیپوکسی خاموش چیست؟

هیپوکسی خاموش که هیپوکسی شاد هم نامیده می‌بشود، وضعیتی است که افرادی با افتاکسیژن دچار علائم معمول هیپوکسی نمی‌شوند. این حالت در ۳۲ تا ۶۵درصد از افراد مبتلا به کووید ۱۹ گزارش شد.

۲. هیپوکسی طی چه زمان جهت صدمه مغزی می‌بشود؟

نبوده است اکسیژن سلول‌های مغزی را می‌کشد. برخی از این سلول‌ها در کمتر از ۵ دقیقه می‌میرند. اگر زیاد تر از ۵ دقیقه اکسیژن به مغز نرسد، امکان پذیر جهت تشنج، کما یا مرگ مغزی بشود.

شما بگویید

شما چه مقدار با هیپوکسی و افتاکسیژن آشنایی دارید؟‌ آیا تابه‌حال دچار این عارضه شده‌اید؟ در صورت تمایل، می‌توانید توانایی و نظرتان را در تکه ارسال دیدگاه برایمان بنویسید و این نوشته را از طریق شبکه‌های اجتماعی با دوستانتان به اشتراک بگذارید.

تابه‌حال فکر کرده‌اید که دنیای ما قبل از هیاهوی شبکه‌های اجتماعی چگونه بود؟ در دنیای امروزی، تکنولوژی روزبه‌روز بیشتر پیشرفت می‌کند و این پیشرفت‌ها زندگی ما را بهینه و ساده‌تر کرده‌اند، اما مشکلاتی نیز ایجاد کرده‌اند. شبکه‌های اجتماعی بخش قابل‌توجهی از زندگی ما را به خود اختصاص داده‌اند و فاصله‌گرفتن از آنها دلهره‌آور به نظر می‌رسد، اما این کار نوید دگرگونی اساسی را می‌دهد. با ما در این مقاله همراه باشید تا ببینیم چرا باید از شبکه‌های اجتماعی دور شویم و چطور می‌توانیم این کار را انجام دهیم.

چرا باید از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیریم؟

در عصر رسانه‌های دیجیتال، فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی اثرات چشمگیری بر سلامت روان ما می‌گذارد. شبکه‌های اجتماعی طوری طراحی شده‌اند که ما را درگیر خود نگه دارند و دائما مغز ما را با اعلان‌های مختلف شلوغ کنند. احساس می‌کنیم با هر بازدید، لایک و کامنت تأیید شده‌ایم و این احساس مثبت هر بار مقدار کمی دوپامین در مغز ما ترشح می‌کند. هورمون دوپامین مسئول انتقال لذت در سیستم عصبی انسان است. این بمباران مداوم با دوپامین مغز ما را شرطی می‌کند و مثل سایر رفتارهای اعتیادآور است.

فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی فرصتی فراهم می‌کند که از این دور باطل رها شویم و به ذهنمان اجازه می‌دهد دوباره متمرکز شود و شاداب بماند. با دوری از فضای دیجیتال زمانی برای حضور در دنیای واقعی خواهیم داشت. ما وقتی تعاملات اجتماعی واقعی داریم، لذت‌های ساده زندگی را دوباره کشف می‌کنیم و مغزمان از استرس و فشار مقایسه دور می‌شود.

محققان هنوز دقیقا نمی‌دانند که شبکه‌های اجتماعی چقدر بر ما اثر می‌گذارند یا اینکه تأثیرشان بر افراد مختلف چه تفاوت‌هایی دارد، اما کسانی که مدتی از شبکه‌های اجتماعی فاصله گرفته‌اند، می‌گویند در زمان دوری از فضای دیجیتال متمرکزتر و خلاق‌تر بوده‌اند و آرامش بیشتری داشته‌اند.

چه زمانی باید از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیریم؟

محققان می‌گویند وقتی متوجه تغییرات خلقی منفی در خود می‌شوید، زمانش است که از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیرید. آنها نشانه‌های مشخصی را نام می‌برند که به‌کمک آنها می‌توانید میزان درگیری خود با رسانه‌های دیجیتال را بررسی کنید. اگر این علائم را در زندگی روزمره خود می‌بینید، باید بیشتر به سبک زندگی خود توجه کنید. برخی از این نشانه‌ها را در ادامه با هم مرور می‌کنیم.

۱. احساس ناامنی

شبکه‌های اجتماعی اغلب احساس ناامنی و بی‌کفایتی ما را تحریک می‌کنند. ما وضعیت خودمان را با تصویر بی‌نقص زندگی دیگران و دستاوردهایشان مقایسه می‌کنیم و فکر می‌کنیم به‌اندازه آنها موفق، جذاب و ثروتمند نیستیم. این مقایسه خود با دیگران اعتمادبه‌نفس را از بین می‌برد و ما را دچار احساس حسادت می‌کند و از رضایت و شادی ما می‌کاهد.

۲. احساس ناامیدی

ناامیدی یکی از احساسات رایجی است که مردم عصر دیجیتال دچارش می‌شوند. شبکه‌های اجتماعی انتظارات ما از زندگی را بالا می‌برند و ما را مجبور می‌کنند تصویر بی‌نقصی از خود ارائه دهیم. وقتی به میزان دلخواهمان لایک نمی‌شویم یا به عکس‌هایمان توجهی نمی‌شود، احساس ناامیدی و شکست می‌کنیم. ذهن نمی‌تواند احساسات ناشی از فضای دیجیتال و واقعیت را تفکیک کند، بنابراین احساس ناامیدی به زندگی واقعی‌ ما نیز سرایت می‌کند.

۳. احساس خشم

شبکه‌های اجتماعی پر از اخبار بدند. طوفان‌های توییتری، اخبار جنگ، تورم و بسیاری مسائل مشابه احساس عصبانیت و اضطراب اجتماعی ما را افزایش می‌دهند. هجوم گسترده اطلاعاتی که با منفی‌نگری و هیجان همراه است، فشار مضاعفی به ذهن ما وارد می‌کند. همه ما خشم، ترس و نگرانی را در فضای مجازی احساس کرده‌ایم. مواجهه مداوم با اخبار بد ما را در دام چرخه‌ای از پریشانی می‌اندازد که ممکن است تمام ابعاد زندگی ما را تحت‌تأثیر قرار دهد.

۴. بی‌خوابی

شبکه‌های اجتماعی جذاب و اعتیادآورند. این جذابیت، در بسیاری از افراد منجر به بی‌خوابی می‌شود. اگر قبل از خواب سراغ شبکه‌های اجتماعی می‌روید و ساعت‌ها در محتواهای مختلف آنها غرق می‌شوید، باید این نشانه را جدی بگیرید. همه ما مشتاقیم در جریان جدیدترین اتفاقات جهان باشیم و ترس ازدست‌دادن یک محتوای جدید ما را ساعت‌ها مشغول نگه می‌دارد، اما باید بدانیم کمبود خواب مشکلات جدی برای سلامتی ایجاد می‌کند. کم‌خوابی بر سلامت جسمی، روانی و عاطفی ما اثر می‌گذارد. علاوه‌بر این، عملکرد شناختی مغز را نیز مختل می‌کند.

۵. دلخوری اطرافیان

گاهی شبکه‌های اجتماعی رابطه شما با اطرافیانتان را کم‌رنگ می‌کنند. اگر خانواده‌تان بابت زمانی که در شبکه‌های اجتماعی صرف می‌کنید دلخورند یا دوستانتان به شما می‌گویند که به‌قدر کافی به آنها توجه نمی‌کنید، باید این نشانه را جدی بگیرید. انسان نیاز به معاشرت‌های حقیقی دارد؛ به همین دلیل مشاوران پیشنهاد می‌کنند بین دنیای واقعی و فضای دیجیتال تعادل برقرار کنید تا روابطی سالم و مفید داشته باشید.

فواید فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی

فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی فواید زیادی برای سلامت جسم و روح ما دارد. وقتی زمان خود را مدیریت می‌کنیم و مدت حضور در شبکه‌های اجتماعی را آگاهانه محدود می‌کنیم، کمتر در معرض محتواهای آسیب‌زا و اضطراب ناشی از مقایسه خود با دیگران خواهیم بود. محققان ۶۸ دانشجو را بررسی کردند و فهمیدند وقتی افراد از شبکه‌های اجتماعی فاصله می‌گیرند، سلامت روانشان بهبود می‌یابد. مهم‌ترین مزایای دوری از فضای دیجیتال را در ادامه مطرح کرده‌ایم.

۱. بهبود خلق‌وخو

تحقیقات محدودی درباره تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر افراد انجام شده است، اما بر اساس همین تحقیقات محدود هم دوری از رسانه‌های دیجیتال خلق‌وخوی افراد را بهبود می‌دهد. احساس رضایت و شادی نیز با فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی رابطه مستقیم دارد. وقتی زندگی خود را با تصاویر غیرواقعی مقایسه نکنیم، اعتمادبه‌نفس و آرامش بیشتری خواهیم داشت.

۲. مهار اضطراب

وقتی محرک‌های منفی را از زندگی خود حذف می‌کنیم، اضطرابمان کمتر و آرامشمان بیشتر می‌شود. محققان کاهش اضطراب پس از فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی را تأیید کرده‌اند و می‌گویند یکی از راه‌های مهار اضطراب دوری از فضای دیجیتال است. ترس و نگرانی ناشی از خواندن اخبار منفی نیز با دوری از فضای دیجیتال کاهش می‌یابد.

۳. افزایش تمرکز

بیشتر مردم وقتی نمی‌دانند چه کاری باید انجام دهند، سراغ تلفن همراهشان می‌روند و در شبکه‌های اجتماعی می‌چرخند. این کار به‌مرور قدرت تمرکز را کاهش می‌دهد، درنتیجه وقتی کار مهمی دارید دائم حواستان پرت می‌شود. فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی ذهن به‌هم‌ریخته ما را پاکسازی می‌کند.

۴. افزایش خلاقیت

محققان می‌گویند دوری از شبکه‌های اجتماعی خلاقیت شما را افزایش می‌دهد. ما هر روز ذهن خود را پر از محتواهای کوتاه و بی‌فایده می‌کنیم، درنتیجه عملکرد مغزمان کاهش می‌یابد. زمانی که فرصت داشته باشیم سرگرمی‌های مختلف را امتحان کنیم، ذهنمان بهتر کار می‌کند و خلاق‌تر می‌شویم.

۵. ارتباطات اجتماعی مؤثر

طبق تحقیقات، دوری از شبکه‌های اجتماعی مقدار ارتباطات اجتماعی واقعی را افزایش می‌دهد. تعاملات معنادار و واقعی هم سلامت روان ما را بهبود می‌دهد. وقتی با اطرافیان خود گفت‌وگوی واقعی داریم، پیوندهای عاطفی عمیق‌تری ایجاد می‌شوند. این پیوندهای عاطفی به ما فرصت درک متقابل و همدلی با دوستان و خانواده‌ را می‌دهند.

۶. خواب باکیفیت

فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی در شب تأثیر چشمگیری بر بهبود کیفیت خواب دارد. وقتی از هیاهوی محتواهای مختلف دور می‌شویم، می‌توانیم محیطی آرام و مساعد برای استراحت ایجاد کنیم. دوری از شبکه‌های اجتماعی در اواخر شب، از تحریک بیش از حد مغز جلوگیری می‌کند و به ذهنمان اجازه می‌دهد آرام بگیرد. طبق تحقیقات، خواب باکیفیت سلامت روان، انرژی و خلق‌وخوی افراد را بهبود می‌دهد.

۷. بهبود سلامت جسمی

تمام زمانی که در شبکه‌های اجتماعی صرف می‌کنیم، چشم‌های ما به صفحه‌نمایش خیره شده‌اند. علاوه‌بر این وقتی تلفن‌ همراه یا تبلت خود را در دست گرفته‌ایم، شانه‌ها، کتف و گردنمان در زاویه بدی قرار می‌گیرند. ما حواسمان نیست و بدنمان ساعت‌ها و فشار زیادی را تحمل می‌کند. محققان می‌گویند دوری از شبکه‌های اجتماعی برای سلامتی مفید است و دردهای مزمن از جمله سردرد را کاهش می‌دهد.

چطور از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیریم؟

روش‌های متنوعی برای فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی وجود دارد. چه بخواهید زمان خود را مدیریت کنید و چه قصد داشته باشید یک هفته سم‌زدایی از شبکه‌های اجتماعی را امتحان کنید، می‌توانید از این نکات بهره بگیرید. تلاش کنید این روش‌ها را متناسب با شرایط خودتان تنظیم کنید که بهترین نتیجه را بگیرید.

پس از انجام این تمرینات، آماده یک هفته سم‌زدایی خواهید بود. محققان می‌گویند یک هفته برای سم‌زدایی دیجیتال و پاکسازی مغز از فشارهای دنیای مدرن کافی است. می‌توانید یک هفته را بدون هیچ‌کدام از شبکه‌های اجتماعی بگذارنید و ذهنتان را پاکسازی کنید.

۱. سنگ بزرگ برندارید

محققان می‌گویند اگر به‌تدریج از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیرید، احتمال موفقیت‌تان بیشتر است. طبق بررسی‌ها، هرچه ساعات بیشتری از روز را در شبکه‌های اجتماعی بگذرانید، فاصله‌گرفتن از آنها برایتان دشوارتر خواهد بود. سعی کنید با مدیریت زمان به‌تدریج زمان کمتری را صرف فضای دیجیتال کنید.

۲. اعلان‌های خود را خاموش کنید

این کار اولین قدم برای دوری از شبکه‌های اجتماعی است. اعلان‌ها به‌راحتی حواس شما را پرت می‌کنند و مجبور می‌شوید تلفن همراه خود را نگاه کنید. ورود به هر شبکه اجتماعی هم شما را مدتی درگیر می‌کند و زمانتان را هدر می‌دهد.

۳. در یک شبکه اجتماعی بمانید

یک شبکه اجتماعی را برای خود انتخاب کنید و سایر برنامه‌ها را پاک کنید. چرخیدن بین پلتفرم‌های مختلف ترشح دوپامین را افزایش می‌دهد و اعتیادآور است. در این مرحله فقط یک شبکه اجتماعی را در نظر بگیرید و در سایر شبکه‌های اجتماعی فعالیت نکنید.

۴. برنامه‌ریزی کنید

برای خود زمان مشخص تعیین کنید؛ مثلا دو بار در روز ساعت مشخصی را در نظر بگیرید و تنها در همان زمان تلفن همراه خود را نگاه کنید؛ یعنی به‌خاطر خستگی و بی‌حوصلگی سراغ شبکه‌های اجتماعی نروید و تنها در زمان مشخص‌شده محتواهای موردعلاقه‌تان را ببینید.

۵. آگاه باشید

خودآگاهی اساس هر تغییری است. شما با برنامه‌ریزی هدفمند می‌توانید روز خود را مدیریت کنید و زمان بیشتری دور از فضای دیجیتال باشید، پس آگاهانه عمل کنید. در پایان هر روز زمانی را به بررسی رفتارهای خود اختصاص دهید. فکر کنید به اینکه چه زمانی بیشتر مشتاق گردش در شبکه‌های اجتماعی هستید و چه زمانی به کل تلفن همراه خود را فراموش می‌کنید.

بازگشت به شبکه‌های اجتماعی

برای بازگشت به شبکه‌های اجتماعی هم آگاهانه عمل کنید و این کار را مطابق شرایط خودتان انجام دهید. قبل از اینکه دوباره درگیر این رسانه‌ها شوید، کمی به تجربه خود فکر کنید. در چه بخش‌هایی از زندگی‌تان بدون شبکه‌های اجتماعی احساس بهتری داشتید؟ کدام شبکه اجتماعی احساس خشم و اضطراب بیشتری به شما می‌دهد؟ شاید در این مرحله تصمیم بگیرید بعضی از همکاران و آشنایان خود را دیگر در شبکه‌های اجتماعی دنبال نکنید یا برای همیشه یکی از صفحات اجتماعی خود را ببندید. تجربه شما ارزشمندترین دارایی است و بر اساس آن می‌توانید بهترین برنامه را برای خودتان در نظر بگیرید.

محققان پیشنهاد می‌دهند پس از دوره سم‌زدایی، زمان‌های خاصی از روز را به شبکه‌های اجتماعی اختصاص دهید و تنها در همان بازه زمانی کوتاه وقت صرفشان کنید؛ مثلا تنها در زمان قهوه صبحگاهی یا استراحت ناهار در فضای مجازی بچرخید. به این ترتیب در سایر ساعات روز تمرکز بیشتری خواهید داشت و عملکرد ذهنتان نیز متعادل خواهد شد.

سخن آخر

فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی روشی برای استراحت‌دادن به ذهن در دنیای شلوغ و مدرن ماست. هیچ جدول زمانی مشخصی برای این کار وجود ندارد. شما می‌توانید متناسب با شرایط خود، یک روز، یک هفته یا یک ماه از شبکه‌های مجازی دور شوید. فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی سبب کاهش اضطراب، ناامیدی و خشم می‌شود. علاوه‌بر این، کیفیت خواب و سلامتی جسمی و خلاقیت شما را بهبود می‌دهد.

اگر این مقاله برایتان مفید بود، آن را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و نظرتان را برایمان بنویسید.

سلامتی ارزشمندترین دارایی انسان است