اختلال کم‌توجه‌ی بیش‌فعالی یا ADHD می‌تواند بر روابط عاشقانه فرد و ارتباط با شریک زندگی تاثیرات منفی بگذارد. بسیاری از شرکای مبتلا به این اختلال با مشکلاتی چون فرا‌موشی، حواس‌پرتی و حساسیت به طردشدگی روبرو می‌شوند که برقراری رابطه سالم را دشوار می‌سازد. در این گزارش به بررسی چالش‌های رایج در رابطه با فرد ADHD و راهکار‌های پیشن‌هادی برای مدیریت این مسائل می‌پردازیم.

اختلال کم‌توجه‌ی بیش‌فعالی در بزرگ‌سالان چیست؟

ADHD در بزرگ‌سالان می‌تواند به اشکال مختلفی از جمله حواس‌پرتی، بیش‌فعالی و ناتوانی در سازمان‌دهی ابراز یابد. این علائم بر کارکرد فرد در تمام ابعاد زندگی، به‌ویژه در روابط با دیگران، تاثیر منفی می‌گذارند. مدیریت این اختلال در روابط چالش‌های خاص خود را دارد. نشانه‌های رایج شامل تحریک‌پذیری، فرا‌موشی، ضعف در مدیریت زمان، بی‌قراری، حواس‌پرتی و اختلال عاطفی می‌باشد.

تأثیر ADHD بر روابط عاطفی

برقراری رابطه عاشقانه با وجود ADHD هم برای فرد مبتلا دشوار است و هم برای شریک غیر‌مبتلا می‌تواند ترسناک باشد. مسائل مرتبط با تقسیم وظایف، ارتباطات و صمیمیت می‌تواند منبع تعارض شود. برخی افراد مبتلا با زمان‌کوری، تمرکز بیش از حد و اجتناب از تعارض روبرو هستند که هرکدام بر در دسترس بودن آن‌ها برای شریک تاثیر می‌گذارند و با گذشت زمان به ناراحتی و رنجش منجر می‌شوند.

۱. فرا‌موشی در لحظات مهم

فراموشی در روابط افراد مبتلا با ADHD با استرس بیش‌تری همراه است. فرا‌موش کردن سالگرد ازدواج یا تولد شریک می‌تواند طرف مقابل را عصبانی و غمگین کند، به‌ویژه زمانی که این تاریخ‌ها نقاط عطف رابطه محسوب می‌شوند.

۲. سازمان‌دهی ضعیف و بی‌نظمی

بی‌نظمی پدیده رایجی برای مبتلا‌های ADHD است که رابطه را استرس‌زا می‌کند. مثلا شریک ممکن است کلید‌هایش را نیابد و به قرار ملاقات دیر برسد یا تقویم را چک نکند و تاریخ‌های مهم را فرا‌موش کند که حس نادیده گرفته شدن را در طرف مقابل تقویت می‌کند.

۳. زمان‌کوری و تمرکز بیش از حد

فرد مبتلا هنگام انجام کار‌های مورد علاقه گذر زمان را فرا‌موش می‌کند. اگرچه این ویژگی می‌تواند در کار مفید باشد، اما در رابطه باعث می‌شود شریک غیر‌مبتلا حس کند فرا‌موش شده یا اهمیتی ندارد.

۴. اختلالات خواب

افراد مبتلا بیش‌تر با مشکلات خواب مانند دشواری در خوابیدن، بی‌قراری و برنامه نامنظم خواب روبرو هستند که برای شریک هم‌خواب استرس‌زا است و رابطه را دشوار می‌کند.

۵. تکانشگری و رفتار‌های ناگ‌هانی

تکانشگری از نشانه‌های مهم ADHD است و می‌تواند شامل خرج بیش از حد پول، تصمیم‌گیری عجولانه یا حتی خیانت باشد که فرد پس از آن پشیمان می‌شود. این رفتار‌ها می‌توانند کدورت‌های طولانی‌مدت در رابطه ایجاد کنند که رفع آن‌ها دشوار است.

۶. اختلال عاطفی و نوسانات خلقی

ADHD بر توانایی تنظیم احساسات تاثیر می‌گذارد. افراد مبتلا به‌راحتی تحریک می‌شوند، طغیان‌های عاطفی دارند و نوسانات خلقی سریع نشان می‌دهند. این بی‌ثباتی برای شریک دشوار است و می‌تواند به تعارض، سوءتفاهم و اظهارات پشیمان‌کننده منجر شود.

۷. امروز و فردا کردن و اهمال‌کاری

اهمال‌کاری نشانه دیگری از ADHD است. بسیاری از مبتلا‌ها کار‌ها را تا لحظه آخر به تعویق می‌اندازند. اگر شریک انتظار انجام به‌موقع وظایف را داشته باشد، این موضوع به تعارض و استرس منجر می‌شود، مانند موکول کردن پرداخت قبض‌ها به دقیقه آخر.

۸. حساسیت مفرط به طردشدگی

هم‌بودن ADHD و حساسیت مفرط به طردشدگی رایج است. این افراد به هر‌گونه حس طردشدگی واکنش شدید نشان می‌دهند و به‌جای گوش دادن به انتقاد سازنده، بر احساسات خود تمرکز می‌کنند که با گذشت زمان شکاف در رابطه ایجاد می‌کند.

ماهیت رابطه با فرد مبتلا به ADHD

رابطه با فرد ADHD بسته به مرحله رابطه متفاوت است. در دوران آشنایی ممکن است از مسائل نادیده گرفته شود، اما با پیشرفت رابطه و افزایش مسئولیت‌ها، علائم به چالش‌های جدی تبدیل می‌شوند.

رابطه عاطفی با فرد ADHD

رابطه با فرد مبتلا در ابتدا سرگرم‌کننده و شوق‌انگیز است. این افراد معمولا خلاق، بامزه و ماجراجو هستند. اما با گذشت زمان بی‌نظمی، تأخیر و فرا‌موشی می‌تواند طرف مقابل را ناامید کند. مشکلات رایج شامل فرا‌موش کردن تاریخ‌های مهم، عدم پاسخ به پیام‌ها، از دست دادن مناسبت‌ها، قاطی کردن تاریخ‌ها، دیررسیدن مداوم، نیاز به تجدید نظر در مراحل رابطه، رفتار‌های تکانشی، نوسانات خلقی و زودرنجی است.

ازدواج با فرد ADHD

ازدواج با فرد ADHD چالش‌های بیش‌تری دارد چون مسئولیت‌های زندگی مشترک باید تقسیم شود. زوجین بیش‌تر در مورد فرزندپروری، امور مالی و کار‌های خانه دچار تعارض می‌شوند. فرا‌موش کردن پرداخت قبض‌ها، خرید ناکامل برای سفر، نگذاشتن غذا در یخچال، فرا‌موش کردن قرار‌های مهم، افزایش خطر حوادث و بالا رفتن هزینه‌های آب و برق از مشکلات رایج است.

چگونه رابطه با فرد ADHD را بهبود بخشیم؟

شما می‌توانید با راهکار‌های مختلف از شریک زندگی مبتلا به ADHD حمایت کنید. رابطه با فرد ADHD همانند هر رابطه دیگری نیازمند درک متقابل، واگذاری سالم مسئولیت‌ها و ارتباط مثبت است. باید به عنوان شریک برابر رفتار کنید، نه به عنوان والد. برای حمایت از شریک در رابطه یا ازدواج، به هفت اصل مهم توجه کنید.

۱. اطلاعات کامل درباره ADHD کسب کنید

آگاه‌ی بیش‌تر از این اختلال به شما کمک می‌کند تا علل رفتار‌های شریک و الگو‌های ارتباطی ناسالم را تشخیص دهید، از او حمایت کنید و درک کنید علائم چگونه بر رابطه شما تاثیر می‌گذارند.

۲. شریک را فرا‌تر از علائم ADHD ببینید

علائم این اختلال نمایانگر شخصیت فرد نیست. همانند هر بیماری دیگر، فرد مبتلا ویژگی‌های مثبت و منحصر به فرد خود را دارد که جدا از اختلال است. شریک را همان‌گونه که هست بپذیرید، نه بر اساس رفتار‌های ناشی از

۳. از رابطه والد-فرزند پرهیز کنید

اگر تمام مسئولیت‌ها را بر عهده بگیرید، رابطه به حالت والد-فرزند در می‌آید که بر صمیمیت و رابطه جنسی تاثیر منفی می‌گذارد و می‌تواند دلزدگی و تشدید تعارضات را به دنبال داشته باشد. به شریک اجازه دهید مسئولیت‌های خود را انجام دهد و شما بر وظایف خود تمرکز کنید.

۴. تشکیل برنامه روزانه منظم را حمایت کنید

داشتن برنامه منظم به فرد مبتلا کمک می‌کند با انگیزه و نظم بیش‌تری عمل کند. آگاه‌سازی از رویداد‌های آینده به اولویت‌بندی بهتر کار‌های مهم کمک می‌کند.

۵. صمیمیت عمیق‌تر را تمرین کنید

دوست داشتن فرد مبتلا به ADHD به معنای پذیرش او با تمام علائم و ویژگی‌هاست. صمیمیت تنها رابطه جنسی نیست، بلکه شناخت عمیق شخص، درک دنیای درونی و تعهد به زندگی مشترک است. برای تقویت صمیمیت عاطفی تلاش کنید.

۶. احساسات و نیاز‌های خود را بیان کنید

برقراری ارتباط با فرد ADHD ممکن است دشوار باشد. باید از عباراتی استفاده کنید که احساسات و نیاز‌های شما را نشان دهد. مثلا بگویید وقتی دیر می‌رسیم، واقعا استرس می‌گیرم. ترجیح می‌دهم ۱۰ دقیقه زود‌تر از خانه خارج شوم.

۷. سیستمی برای واگذاری مسئولیت‌ها ایجاد کنید

با شریک یک سیستم تشکیل دهید. فرد مبتلا با استفاده از لیست وظایف بهتر عمل می‌کند و می‌تواند برنامه روزانه منظمی تدوین کند. با فهرست کردن کار‌های خانه، تقسیم وظایف و پیگیری تعهدات انجام‌شده آغاز کنید.

سخن پایانی

رابطه با فرد ADHD کار ساده‌ای نیست و چالش‌های خاص خود را دارد که می‌تواند بر رابطه تاثیر منفی بگذارد. فرد مبتلا می‌تواند با آگاه‌ی از تاثیر رفتار‌ها، تمرین مهارت‌های ارتباطی و شنیداری، بیان احساسات و نیاز‌ها، تمرین نظم و درک بهتر زندگی مشترک، به پیشرفت رابطه کمک کند. شریک نیز با رعایت اصول ذکر شده می‌تواند از همسر خود حمایت کند. علاوه بر این، زوج‌درمانی می‌تواند به بهبود مهارت‌های ارتباطی و تجربه رابطه سالم کمک نماید.

اروتومانیا یا خودمعشوق‌پنداری نوعی اختلال هذیانی است که فرد باور می‌کند شخصی مشهور یا آشنای او عاشقش شده، هرچند هیچ مدرکی وجود نداشته باشد. کارشناسان می‌گویند شیوع این اختلال در هر ۱۰۰ هزار نفر حدود ۱۵ مورد است و زنان سه برابر مردان دچار آن می‌شوند.

علل و عوامل خطر

علت دقیق ناشناخته است اما ژنتیک، استرس، عزت‌نفس پایین، انزوا و استفاده زیاد از شبکه‌های اجتماعی می‌توانند توهم را تشدید کنند. برخی بیماران برای جبران حس امنیت از دست دادن عزیزان، رابطه‌ای توهمی با سلبریتی می‌سازند.

نشانه‌های احساسی و رفتاری

نشانه‌های احساسی شامل حس حسرت، تنه‌ایی، پوچی، شرم، حسادت و نپذیرفتن جواب منفی است. رفتار‌های رایج عصبانیت از مخالفان، تعقیب شخص مورد نظر، رمزگشایی پیام‌های پنهان در محیط، تماس مکرر و گاهی خشونت علیه موانع.

تشخیص و انواع

تشخیص با مصاحبه بالینی و حذف اسکیزوفرنی انجام می‌شود. دو نوع اصلی وجود دارد اولیه (بدون بیماری دیگر، آغاز ناگ‌هانی و مزمن) و ثانویه (ناشی از دوقطبی، اسکیزوفرنی، تومور یا اعتیاد، با دوره‌های بهبودی).

درمان و مدیریت

درمان با دارو‌های ضد روان‌پریشی آغاز شده و ادامه درمان شناختی‌رفتاری و خانواده‌درمانی می‌تواند علائم را مهار کند. در موارد خطرناک بستری بیمارستانی ضروری است.