قانقاریا یک وضعیت اورژانسی پزشکی محسوب می‌شود که ناشی از مرگ بافت (نکроз) ناشی از قطع گردش خون به ناحیه‌ای خاص از بدن است. اگرچه این عارضه می‌تواند در هر قسمت از بدن رخ دهد، اما بیشتر اندام‌های نهاية مانند انگشتان دست و پا و اعضای حرکتی را هدف قرار می‌دهد. با توجه به ماهیت اورژانسی قانقاریا، تداخل سریع و درمانی بلافاصله حائز اهمیت فراوانی است. برای شناخت عمیق‌تر انواع این بیماری، روش‌های تشخیص و راهکارهای درمانی، تا پایان این مقاله با ما بمانید.

قانقاریا چیست؟

قانقاریا زمانی رخ می‌دهد که بخشی از بدن می‌میرد. این پدیده معمولاً در پی عدم دریافت خون کافی یا عفونت باکتریالی حاد شکل می‌گیرد و یک فوریت پزشکی محسوب است. قانقاریا می‌تواند در هر ناحیه‌ای از بدن، از جمله اعضای داخلی و خارجی بروز کند، اما بیشتر اندام‌هایی را که از قلب دورتر هستند (مانند انگشتان دست و پا) درگیر می‌سازد. در صورت عدم اقدام درمانی و ورود باکتری به جریان خون، قانقاریا می‌تواند به شوک سپتیک منجر شود که حیات را تهدید کرده و خود یک اورژانس پزشکی است.

🔗 بیشتر بخوانید: عشق وسواسی؛ ۱۰ نشانه‌ای که باید جدی بگیرید

اگر قانقاریا به موقع درمان نشود، می‌تواند به قطع عضو و مرگ منجر گردد. در صورت مشاهده علائم قانقاریا، بلافاصله با شماره اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز اورژانس مراجعه کنید. این علائم عبارتند از:

• تغییر رنگ ناحیه‌ای از بدن;
• از دست دادن حس (معمولاً پس از درد شدید);
• ترشحات بوی بد;
• زخم یا تاول با خون‌ریزی;
• تب بالا و لرز;
• سرگیجه;
• تنفس و ضربان قلب سریع.

انواع قانقاریا

۱. قانقاریای خشک

تمام اعضای بدن مانند کبد، قلب و ریه برای کارکرد صحیح وبقاء به اکسیژن نیازمندند. خون وظیفه انتقال اکسیژن به بافت‌های مختلف را بر عهده دارد. قانقاریای خشک زمانی اتفاق می‌افتد که بخشی از بدن اکسیژن مورد نیاز را دریافت نمی‌کند. این ناحیه در نهایت دچار فساد شده و می‌میرد. در قانقاریای خشک پوست سالم باقی می‌ماند و نشانه‌ای از عفونت وجود ندارد.

🔗 بیشتر بخوانید: روماتیسم قلبی؛ از علت تا درمان و پیشگیری

قانقاریای خشک بیشتر ناشی از آترواسکلроз (تجمع چربی در دیواره شریان‌ها) است.

۲. قانقاریای مرطوب

قانقاریای خیس یا مرطوب زمانی شکل می‌گیرد که بدن با انواع خاصی از باکتری‌ها عفونت یابد و با واکنش به تجزیه بافت ناشی از فعالیت باکتری‌ها روبرو شود. این فرآیند منجر به مرگ بافت می‌شود. قانقاریای مرطوب از قانقاریای خشک اورژانسی‌تر است و خطر پراکنش باکتری به سایر نقاط بدن در آن بیشتر است.

۳. قانقاریای گازی

قانقاریای گازی توسط باکتری‌های کلسترودیا (clostridia) ایجاد می‌شود. این باکتری‌ها عفونتاتی را تولید می‌کنند که باعث تشکیل حباب‌های گاز و سموم در ناحیه درگیر می‌گردند. گازهای متولید موجب مرگ بافت می‌شوند. این نوع قانقاریا بسیار مخرب است و سالانه بسیاری جان‌باخته می‌کنند؛ اما با درمان مناسب، نرخ مرگ‌ومیر می‌تواند به کمتر از ۵ تا ۱۰ درصد کاهش یابد.

۴. قانقاریای فورنیه

این عارضه ناشی از عفونت در ناحیه آلت تناسلی و بافت‌های همجوار است و بیشتر مردان را درگیر می‌کند، اگرچه زنان نیز در امان نیستند. شیوع آن در بزرگسالان بیشتر از کودکان است.

۵. قانقاریای داخلی

در این نوع، جریان خون به أعضاء داخلی مسدود شده وMembersی نظیر روده، کیسه صفرا و آپاندیس را هدف قرار می‌دهد.

افراد در معرض خطر ابتلا به قانقاریا

اگر سابقه ابتلا به برخی بیماری‌های خاص را داشته باشید، احتمال ابتلا به قانقاریا برای شما افزایش می‌یابد. از جمله این بیماری‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

عوامل دیگری نیز می‌توانند ریسک ابتلا را بالا ببرند، از جمله:

• افزایش حساسیت ایمنی بدن ناشی از بیماری یا درمان سرطان.
• سمیت شدید، صدمه سر، گزش حیوانات یا سوختگی‌های جدی.
• آسیب‌هایی که به بافت‌های بدن ضربه بزنند.
• سن بالای ۶۰ سال.
• شیمی‌درمانی.
• بیماری ایدز.
• عوارض جراحی.
• زخم‌های عمیق و شدید (به‌خصوص مواردی که عضلات را درگیر کرده‌اند).
• تزریق پرومتازین هیدروکلراید که می‌تواند باعث صدمه بافتی شود.
• سیگار کشیدن، مصرف الکل و مواد مخدر تزریقی که گردش خون را مختل کرده و خطر قانقاریا را افزایش می‌دهند.

شیوع بیماری قانقاریا

نرخ شیوع قانقاریا بسته به نوع آن متغیر است. ایسکمی بحرانی اندام که پیش‌گام قانقاریای خشک است، ۱ نفر از هر ۱۰۰ بزرگ‌سال بالای ۵۰ سال را درگیر می‌کند. این رقم در افراد بالای ۷۰ سالگی به ۱ مورد در هر ۵۰ نفر می‌رسد. قانقاریای گازی شیوع بیشتری دارد.

علائم قانقاریا

۱. علائم قانقاریای خارجی

{p>گاهی اوقات نخستین نشانه قانقاریای خشک، تشكيل خطوط قرمز در محيط بافت درگیر است که با گذشت زمان به رنگ سیاه در می‌آیند.

قانقاریا علائم دیگری نیز دارد، از جمله:

• زخم قرمز، دردناک یا متورم.
• زخم حاوی چرک یا بوی ناخوشایند.
• احساس سرما در ناحیه خاصی از بدن.
• از دست دادن حس لمسی در ناحیه‌ای مشخص.
• احساس گرما یا تعریق موضعی.
• بازگشت درد در همان ناحیه.
• درد شدید.
• حالت تهوع.
• رنگ غیرطبیعی پوست (سبز مایل به سیاه، قرمز، آبی، برنزی).

۲. علائم قانقاریای داخلی

قانقاریای داخلی بافت‌ها و اعضایی را در برون بدن درگیر می‌کند. در این حالت، فرد علائمی بر روی پوست یا اندام‌های حرکتی ندارد، اما با علائم سیستمی دیگر روبرو می‌شود، از جمله:

تشخیص قانقاریا

پزشک با توجه به سوابق پزشکی و علائم بالینی شما، قانقاریا را تشخیص می‌دهد. برای تایید دقیق‌تر و تعیین rozsah بیماری، ممکن است از روش‌های تشخیصی زیر استفاده کند:

• بازدید آزمایشگاهی بافت و نمونهای مایع: نمونه‌برداری از مایعات ناحیه درگیر جهت شناسایی باکتری عامل بیماری در میکروسکوپ انجام می‌شود.
• آزمایش خون: افزایش تعداد گلبول‌های سفید نشانه عفونت قانقاریایی است. همچنین کشت خون برای تشخیص نوع باکتری انجام می‌گردد.
• تصویربرداری: روش‌هایی نظیر پرتو ایکس، MRI و CT Scan تشخیص پراکنش قانقاریا در بافت‌های داخلی را آسان‌تر می‌سازند. اگر قانقاریا ناشی از اختلال گردش خون باشد، پزشک ممکن است آرteriوگرام درخواست دهد. در این تست، با کمک پرتو ایکس و ماده کنتراست، جریان خون در شریان‌ها و میزان انسداد بررسی می‌شود.

درمان قانقاریا چیست

[[OAR_MEDIA_1]]

۱. دبریدمان بافت

در موارد شدید قانقاریا، احتمالاً ضرورت دارد که بافت یا عضو مرده جراحی و برداشته شود؛ به این فرآیند دبریدمان می‌گویند. این عملیات با ابزارهای جراحی یا مواد شیمیایی انجام می‌پذیرد. هدف از این جراحی، استئصال ناحیه نخرótica برای جلوگیری از پراکنش عفونت و رهایی بدن از بافت مرده است.

یک روش جایگزین، دبریدمان حشره‌ای است که در آن از لارو حشره برای خوراندن باکتری‌ها و بافت مرده استفاده می‌شود. پزشکان در موارد نادری از این روش بهره می‌برند. پوست‌پیوست نیز می‌تواند برای پوشش ناحیه صدمه‌دیده و ترمیم بافت مورد استفاده قرار گیرد. در این روش، بخشی از بافت سالم بیمار برداشته شده و بر روی زخم قرار می‌گیرد.

۲. مصرف آنتی‌بیوتیک

پزشک ممکن است برای از بین بردن باکتری‌ها آنتی‌بیوتیک تجویز نماید. این داروها معمولاً به صورت درون‌ریزی (IV) به بیمار داده می‌شوند.

۳. جراحی عروق

{p>جراحی عروق مانند بای‌پس یا آنژیوپلاستی برای بیمارانی که علت قانقاریای آن‌ها عدم گردش خون مناسب است، تدوین می‌شود تا جریان خون بهبود یابد.

۴. اتاق اکسیژن هیپرباریک

بیماران مبتلا به قانقاریای گازی در محیطی غنی از اکسیژن تحت درمان قرار می‌گیرند تا رشد باکتری‌ها مهار شود. این اقدام به بهبود پوست کمک کرده و اکسیژن‌رسانی به بافت‌های آسیب‌دیده را تسریع می‌کند.

۵. قطع عضو

در موارد بسیار پیشرفته، قطع اندام‌ها یا انگشتان دست و پا برای نجات جان بیمار ضروری می‌شود. افرادی که دچار آمپوتاسیون شده‌اند می‌توانند از پروتزها یا اندام‌های مصنوعی برای جایگزینی بخش از دست رفته بدن بهره‌مند شوند.

پیامدهای عدم درمان قانقاریا

گاهی قانقاریا در مراحل اولیه و بدون عوارض جانبی جدی درمان می‌شود. با این حال، در موارد شدید و در صورت عدم درمان به موقع، می‌تواند به قطع عضو منجر شود.

قانقاریا برای برخی افراد خطرناک و کشنده است، مانند:

• بیماران دارای بیماری‌های پایه پیچیده.
• درگیری مناطق وسیعی از بدن.
• تأخیر در آغاز درمان.

بر اساس پژوهشی در سال ۲۰۲۰، بیشترین آمار مرگ‌ومیر ناشی از قانقاریای فورنیه (تناسلی) در افراد دارای بیماری‌های خاص گزارش شده است، از جمله:

عدم درمان قانقاریا می‌تواند به شوک سپتیک منجر گردد. عوارض این شوک شامل موارد زیر است:

• تغییر حالت روانی;
• افت خطرناک فشار خون;
• ناتوانی عضوی.

سپتیک می‌تواند کشنده باشد.

پیش‌بینی بیماری قانقاریا

آینده فرد مبتلا به قانقاریا به متغیرهای متعدد بستگی دارد، از جمله:

• rozsah پراکنش قانقاریا.
• زمان آغاز درمان.
• ناحیه درگیر.
• سلامت عمومی بیمار.

پیشگیری از قانقاریا

برای به حداقل رساندن آسیب و حفظ بافت، قانقاریا باید در سریع‌ترین زمان ممکن درمان شود. افراد دیابتی یا مبتلا به بیماری‌های عروقی باید به طور منظم دست‌ها و پاهایشان را از منظر علائم قانقاریا بررسی کنند، از جمله:

• هرگونه ورم، ترشح و قرمزی messy نشانه عفونت;
• زخم‌هایی که به خوبی بهبود نمی‌یابند;
• تغییر رنگ پوست.

مصرف آنتی‌بیوتیک پیش و پس از جراحی با دستور پزشک می‌تواند از گسترش عفونت‌های قانقاریایی جلوگیری نماید. ترک سیگار، رژیم غذایی سالم و ورزش منظم نیز گردش خون را بهبود می‌بخشند.

لازم است نکات مهم زیر را همواره در نظر داشته باشید:

• پاهایتان را به طور منظم توسط پزشک معاین کنید.
• با پای برهنه بیرون نروید.
• ناخن‌های پا را با سوهان کوتاه کنید و از ناخن‌گیر استفاده ننمایید.
• جوراب بپوشید و از کفش مناسب استفاده کنید.

نظر شما

شما چقدر با بیماری قانقاریا آشنایی دارید؟ آیا تا به حال با این عارضه روبرو شده‌اید؟ در صورت تمایل، می‌توانید تجربیات و نظرات خود را در بخش ارسال دیدگاه برای ما بنویسید و این مطلب را از طریق شبکه‌های اجتماعی با دوستانتان به اشتراک بگذارید.

محرومیت جنسی تجربه‌ای است که ناشی از عدم برآورده شدن نیازهای عاطفی و فیزیکی در بُعد جنسیتی فرد می‌شود و می‌تواند ریشه در فقدان شریک، ناسازگاری‌های درونی زوجین یا موانع جسمی و روانی داشته باشد. این پدیده تنها مختص افراد مجرد نیست و می‌تواند در قلب روابط زناشویی نیز بروز یابد، آن‌گاه که کیفیتی از صمیمیت که فرد در ذهن خود ترسیم کرده، با واقعیت هم‌خوانی نداشته باشد. در این مقاله به بررسی ابعاد مختلف این چالش، از نشانه‌های هشداردهنده گرفته تا استراتژی‌های موثر درمان و مقابله می‌پردازیم.

محرومیت جنسی چیست؟

ناامیدی جنسی واکنش روانی و فیزیولوژیک انسان در قبال اراده‌های جنسی برآورده‌نشده است. اگرچه این حس اغلب در غیاب رابطه همسری شکل می‌گیرد، اما در بسیاری از موارد در چارچوب زندگی مشترک نیز نمود پیدا می‌کند؛ جایی که یکی از طرفین یا هر دو، احساس کاستی در میزان یا کیفیت ارتباطات صمیمانه می‌کنند. دلایل این شکاف می‌تواند از عدم گفت‌وگوی صریح درباره نیازهای جنسی، نارضایتی از عملکرد جنسی تا اختلالات بالینی در یکی از زوجین بگسترد.

🔗 بیشتر بخوانید: رازهای نعوظ صبحگاهی: آنچه مردان باید بدانند

نشانه‌های هشداردهنده محرومیت جنسی

بررسی‌های نشان می‌دهد افراد بر اساس شخصیت و شرایط زندگی، طیف وسیعی از علائم را نشان می‌دهند. شدت و ضعف این علائم متغیر است، اما شناخت آن‌ها قدم اول درمان است.

نشانه‌های جسمانی

• اختلال در الگوی خواب: بی‌خوابی مزمن، خواب بیش از حد یا وقفه‌های مکرر در خواب می‌توانند پیامد مستقیم ناتوانی در ترخیص انرژی جنسی باشند.
• خشم و تحریک‌پذیری: عصبیات بی‌دلیل، بی‌قراری درونی و واکنش‌های تند ناگهانی اغلب ریشه در فشارهای جنسی حل‌نشده دارند.
• کاهش تمرکز: پرخاشگری ذهن و عدم توانایی متمرکز ماندن بر کارهای روزمره از دیگر پیامدهای رایج است.
• رفتارهای اجباری جنسی: پیش آمدن بارها تخیلات جنسی مزاحم، خودارضای مکرر که احساس گناه را به دنبال دارد یا روی آوردن به رفتارهای پرخطر برای تسکین موقت.
• مکانیزم‌های مقابله ناسالم: گرسنه‌خورهای احساسی، سوءمصرف مواد یا الکل به عنوان پریدن از واقعیت ناخوشایند ناکامی جنسی.

نشانه‌های روانی و احساسی

• حس سرخوردگی و تلخی: نارضایتی طولانی‌مدت از صمیمیت زمینه‌ساز بی‌زاری از شریک و خود می‌شود.
• اضطراب و نگرانی: ترس از عدم عملکرد، نگرانی از قضاوت شریک یا انتظار رابطه باعث تشدید اضطراب و بی‌خوابی می‌شود.
• کاهش میل جنسی: параدوکساльно، سرکوب مداوم نیازها و شکست‌های مکرر می‌تواند به کاهش ذاتی لیبیدو و بی‌علاقگی به رابطه منجر گردد.

ریشه‌های اصلی محرومیت جنسی

علل این پدیده چندوجهی هستند و اغلب در تداخل عوامل بیولوژیکی، روانی و اجتماعی ریشه می‌یابند:

🔗 بیشتر بخوانید: علت دزدی کودکان چیست؟ چطور با آن مقابله کنیم؟

• فقدان شریک یا فعالیته جنسی منظم: عدم دسترسی به رابطه صمیمانه با شریک متعهد، عامل اولیه محرومیت است.
• ناسازگاری در انتظارات و میل: تفاوت در سطح میل جنسی (اختلال میل)، موانع فرهنگی/قومی در بیان رغبات، یا فاصله جغرافیایی مانع از هم‌سو شدن نیازها می‌شود.
• شکاف بین واقعیت و خیال: وقتی تجربه جنسی واقعی با تصورات ایده‌آل فرد هم‌سو نباشد، ناامیدی ناگزیر است.
• بیماری‌های بدنی و هورمونی: دیابت، اختلال تیروئید، بی‌تنسی هورمونی، افسردگی، انزال زودرس یا تأخیر انزال مستقیماً بر عملکرد و رضایت تأثیر می‌گذارند.
• تصویر بدنی منفی: نارضایتی از ظاهر جسمانی اعتمادبه‌نفس را در آغوش می‌گیرد و لذت از صمیمیت را سلب می‌کند.
• موانع روان‌شناختی: احساس گناه عمیق، شرم از بدن یا عملکرد، و اضطراب عملکردی سدهای قوی‌ای در برابر لذت برقرار می‌کنند.
• اختلاف در سطح میل (اختلال میل جنسی هیپواکتیو): تفاوت ذاتی در میزان تنهای جنسی بین زن و مرد می‌تواند باعث احساس رد شدن در یک طرف و تحت فشار قرار گرفتن در طرف دیگر شود.

تأثیرات ویران‌گر ناکامی جنسی بر زندگی

محرومیت جنسی حل‌نشده مانند سمی کند عمل می‌کند که به تدریج در تمام لایه‌های زندگی نفوذ می‌کند. بر سلامت روان، بستر اضطرابات قلق، افسردگی و استرس مزمن را فراهم می‌کند. از منظر رابطه، شکاف عمیق احساسی را به وجود می‌آورد که ارتباطات کلامی را مسموم و فاصله‌های عاطفی را غیرقابل‌بridge می‌سازد. ذهن دچار کج-, فهم می‌شود، مشکلات کوچک بزرگنمایی شده و زوجین در گردونه‌ای از تهمت و انزوا گیر می‌افتند.

استراتژی‌های غلبه بر محرومیت جنسی

رضایت جنسی ستون فقرات ثبات زندگی مشترک است و نیازمند تلاش آگاهانه است. راهکارهای زیر کلیدهای اصلی گشودن این گره‌اند:

• گفت‌وگوی صریح و بی‌پرده: ایجاد فضای امن برای بیان نیازها، تخیلات و مرزهای هر طرف، پایه تفاهم است.
• شنیدن فعال و هم‌دلی: فقط شنیدن کلمات کافی نیست؛ درک احساسات و دیدگاه شریک بدون قضاوت، پل ارتباطی می‌سازد.
• تعیین انتظارات واقع‌بینانه: پذیرش اینکه هیچ رابطه جنسی بی‌نقصی وجود ندارد، فشار را کاهش و رضایت را بالا می‌برد.
• مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای: کنترل بیماری‌های مزمن یا اختلالات هورمونی تحت نظر پزشک، تأثیر مستقیم بر بهبود عملکرد جنسی دارد.
• استفاده از کمک‌های حرفه‌ای: مشاوره زوجی، سکس‌تراپی یا روان‌درمانی فردی ابزارهای عملی برای بهبود مهارت‌های ارتباطی و seksوَال ارائه می‌دهند.
• تقویت خودتصویر و اعتمادبه‌نفس: تمرکز بر مراقبت از خود، پذیرش بدن و توسعه ارزشمندی درونی، صمیمیت را عمیق‌تر می‌کند.
• کشف زبان عشق و نقاط اروژن: یادگیری ترجیحات لمسی و عاطفی شریک و تمرکز بر نواحی حساس، کیفیت رابطه را ارتقا می‌دهد.

تکنیک‌های مقابله روزمره با ناکامی جنسی

در کنار درمان‌های اصلی، عادات سبک زندگی می‌توانند به مدیریت انرژی و احساسات کمک شایانی کنند:

۱. ترکیب ورزش و تکنیک‌های ذهن‌ آگاهی

فعالیت‌های آیرابیک، یوگا یا مدیتیشن کانال‌سازی انرژی‌های سرکوب‌شده را تسهیل می‌کنند، هورمون‌های استرس (کورتیزول) را کاهش داده و اندورفین را افزایش می‌دهند تا حالت روحی بلافاصله بهبود یابد.

۲. تغذیه متوازن و خواب باکیفیت

[[OAR_MEDIA_1]]

تغذیه کامل و خواب ۷ تا ۸ ساعته در شب، پایه‌های بیولوژیک تحمل استرسی و تنظیم هورمون‌های جنسی را تقویت می‌کنند و kapasite جسم برای مقابله با فشاره‌ها را افزایش می‌دهند.

۳. لمس‌های عاطفی غيرجنسی

بغل کردن، دست دادن یا ماساژ بدون هدف جنسی، اکسیتوسین (هورمون عشق) را ترشح کرده، سیستم عصبی سمپاتتیک را آرام می‌کند و حس امنیت و ارتباط را بدون فشار عملکرد فراهم می‌آورد.

۴. هدایت انرژی به فعالیته‌های سازنده

شروع پروژه‌ای نو، شرکت در کارهای خیریه، گذراندن وقت با دوستان و خانواده یا یادگیری مهارت جدید (موسیقی، نقاشی، زبان)، تمرکز ذهن را از گره جنسی به سمت رشد فردی و لذت‌های سالم تغییر مسیر می‌دهد.

۵. درمان با موسیقی

گوش دادن به ملودی‌های آرام‌بخش یا پرانرژی (بهره سلیقه)، موج‌های مغزی را تنظیم کرده، آنزایتی را کاهش می‌دهد و فضای ذهنی را برای تفکر مثبت باز می‌کند.

۶. درمان دارویی تحت نظارت پزشک

اگر ریشه محرومیت، اختلالات عضوی مانند انزال زودرس، ناتوانی انتصابی یا اختلال میل باشد، تجویز داروهای مخصوص (مانند مهارکننده‌های بازجذب سروتونین یا آندژن‌ها) می‌تواند عملکرد را بازیابی و دایره معیوب را شکسته کند.

۷. نوآوری در صمیمیت

امتحان وضعیت‌های جدید، بازی‌های پیشین رابطه، استفاده از اسباب‌بازی‌های زوجی یا تغییر مکان و زمان رابطه،routine را می‌شکند و نواحی لذت جدیدی را در pareja فعال می‌کند. توجه به واکنش‌های مثبت شریک و تکرار آن‌ها کلید است.

۸. اشتراک‌گذاری تجربه و جستجوی حمایت

گفت‌وگو با دوست قابل اعتماد، مشارکت در گروه‌های حمایتی یا خواندن تجربیات دیگران، حس انزوا را شکسته و استراتژی‌های مقابله عملية را در اختیار قرار می‌دهد.

نکته پایانی

محرومیت جنسی یک تجربه رایج و انسانی است، نه یک نقص یا عیب. اگرچه فرار از آن آسان نیست، اما با شناخت ریشه‌ها، پذیرش واقعیت‌ها و بهره‌گیری از ابزارهای علمی و روانی، می‌توان از تونل تاریک خارج شده و رضایت و صمیمیت را به رابطه بازگرداند. امیدواریم این راهنما چراغی برای مسیر شما باشد. اگر تجربه، نکته یا سوالی در این حوزه دارید، اشتراک‌گذاری آن در بخش نظرات می‌تواند راهنمای دیگران باشد.

نورتریپتیلین از مولکول‌های کلاسیک گروه مضاد افسردگی‌های سه‌حلقه‌ای (TCA) است که برای مدیریت افسردگی‌های بالینی تجویز می‌گردد. مکانیزم اثر این دارو بر پایه تنظیم سطح نووروترانسمیترهای کلیدی مغز نظیر سروتونین و نوراپی‌نفرین استوار است. در این مطلب جامع، به بررسی دقیق نحوه مصرف، عوارض احتمالی، احتیاطات لازم و تداخل‌های دارویی این قرص می‌پردازیم. برای کسب اطلاعات اصولی و کاربردی، تا پایان این راهنما با ما بمانید.

نورتریپتیلین چیست؟

نورتریپتیلین یک داروی ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای است که در دو فرم کپسول و شربت در دسترس قرار دارد. وظیفه اصلی آن افزایش غلظت سروتونین و نوراپی‌نفرین در سیناپس‌های مغزی برای بهبود حالت روانی و خلق‌وخوی بیمار می‌باشد. در بازار دارویی ایران، این ماده موثر تحت نام‌های تجاری آونتیل و پاملور عرضه می‌گردد.

🔗 بیشتر بخوانید: لارنگوسکوپی؛ همه‌چیز درمورد برسی حنجره

نکات کلیدی قبل از آغاز مصرف نورتریپتیلین

• استفاده از دارو باید به طور دقیق طبق دستور پزشک معالج صورت گیرد؛ در صورت هرگونه ابهام، مشورت با پزشک یا داروساز ضروری است.
• شرایط نگهداری: دمای اتاق، دور از رطوبت و نور مستقیم خورشید.
• ایمن نگه دارید: دارو باید بعيدًا از دسترس کودکان و حیوانات خانگی باشد.
• محدودیت سنی: تجویز برای افراد زیر ۱۸ سال به طور معمول توصیه نمی‌شود.
• منع مطلق: بیماران دارای سوابق اخیر سکته قلبی نباید از این دارو استفاده کنند.
• چگونگی مصرف: معمولاً ۱ تا ۴ بار در روز به صورت خوراکی مصرف می‌گردد. در صورت استفاده از فرم شربت، حتماً از پیمانه‌های استاندارد داروسازی برای دوزینگ دقیق بهره بگیرید.
• تنظیم دوز: دوز اولیه پایین آغاز شده و به تدریج افزایش می‌یابد تا عوارضی چون خشکی دهان یا سرگیجه به حداقل برسد. دوز نهایی بر اساس پاسخ درمانی و تحمل بیمار تعیین می‌شود.
• استفاده منظم: برای نتیجه بهینه، دارو را در ساعات ثابتی مصرف کنید. افزایش خودسرانه دوز یا مدت درمان، نه تنها بهبود را تسریع نمی‌کند، بلیک ریسک عوارض را به شدت بالا می‌برد.
• قطع ناگهانی ممنوع: حتی در صورت بهبودی، قطع دارو بدون نظر پزشک می‌تواند به علائم قطعیت (تغییرات خلق‌وخو، سردرد، خستگی، اختلال خواب) منجر شود. کاسته شدن تدریجی دوز الزامی است.
• صبر برای اثر: اثر درمانی کامل ممکن است تا ۴ هفته زمان ببرد، اگرچه برخی اثرات از هفته اول قابل مشاهده‌اند.
• پیگیری: در صورت بدتر نشدن علائم یا عدم بهبود، مراجعه به پزشک ضروری است.

روش صحیح مصرف نورتریپتیلین

قرص یا شربت باید با یک لیوان کامل آب خورده شود. رعایت منظمیت در ساعات مصرف، کلید موفقیت درمانی است.

در صورت فراموش کردن دوز

به محض یادآوری، دوز فراموش‌شده را مصرف نمایید. اگر زمان دوز بعدی بسیار نزدیک است، دوز فراموش‌شده را نادیده بگیرید و هرگز دوز دوبرابر مصرف نکنید تا جبران کنید.

🔗 بیشتر بخوانید: انحراف بینی: علل، علائم و راه‌های درمان

خطرات سمیت و سوپر دوز

در صورت بروز علائم سمیت شدید نظیر غش، اختلال تنفسی یا لرز دست، بلافاصله با اورژانس (۱۱۵) تماس حاصل کنید. سمیت نورتریپتیلین می‌تواند جان‌بین باشد و نیاز به مراقبت‌های اکوت دارد.

برنامه دوزینگ نورتریپتیلین

۱. دوز پیشنهادی برای افسردگی در بزرگسالان

• مبتدی: ۲۵ میلی‌گرم، ۳ تا ۴ بار در روز.
• حداکثر دوز مجاز روزانه: ۱۵۰ میلی‌گرم.

نکات فنی مهم

• امکان وجود دارد کل دوز روزانه به عنوان یک دوز منفرد (معمولاً قبل از خواب) تجویز گردد.
• اغاز درمان با دوزهای پایین و ترتیق آرام (تیتراسیون) الزامی است.
• در دوزهای بالاتر از ۱۰۰ میلی‌گرم در روز، پایش سطح پلاسمایی دارو (محدوده تراپوتیک ۵۰ تا ۱۵۰ نانوگرم در میلی‌لیتر) توصیه می‌شود.

۲. دوز پیشنهادی برای سالمندان (مسنان)

• محدوده ۳۰ تا ۵۰ میلی‌گرم در روز، تقسیم شده به چند دوز.

نکات مهم برای سالمندان

• مشابه بزرگسالان، دوز روزانه می‌تواند تک‌وقتی شود.
• حساسیت بیشتر این قشر به عوارض جانبی (مانند افت فشار خون ایستایی و گیجی) مستلزم اغاز با دوزهای بسیار پایین و افزایش بسیار کند است.

عوارض جانبی احتمالی نورتریپتیلین

برخی عوارض رایج و معمولاً گذرا عبارتند از: خشکی دهان، سرگیجه، گیجی، یبوست، تشنگی زیاد، افزایش وزن، بی‌حسی یا سوزش أطراف، و اختلال در عملکرد جنسی. در صورت تداوم یا تشدید این موارد، مراجعه به پزشک واجب است.

استراتژی‌های مدیریت و کاهش عوارض جانبی

• سرگیجه/گیجی: تغییر وضعیت بدن به آرامی (از درازکشی به نشستن و از نشستن به ایستادن) برای پیشگیری از هپوتانسی cândن ایستایی.
• خشکی دهان: مکیدن شکرینه بی‌شکر، استفاده از یخ، آب نبات، یا محلول‌های جایگزین بزاق مصنوعی.
• یبوست: افزایش فیبر غذا، مصرف وفیر آب، فعالیت بدنی منظم. در صورت نیاز، مشورت برای ملین مناسب با پزشک.
• عوارض جدی نیازمند مراقبه فوری: تاخیکاردی/آریتمی، گردن سفت (علامت واکنش اکستراپیرامیدال)، درد شکم شدید، علائم سروتونین‌سندرم (تب، بی‌قراری، توهم، رگیدگی عضلانی، توهم، اسهال)، مشکلات بینایی/چشم، علائم حساسیت شدید (تورم صورت/زبان، تنگی نفس).
• خطر سروتونین‌سندرم: همزمان با داروهای دیگر سروتونین‌زا (مانند SSRIها، SNRIها، ترامادول) ریسک را بالا می‌برد. اطلاع پزشک از لیست کامل داروها حیاتی است.
• طویل شدن فاصله QT: نورتریپتیلین می‌تواند فاصله QT را در ECG طولانی کند. در بیماران دارای پیشینه آریتمی، اختلال الکترولیت (پتاسیم/مagneزیم پایین) یا مصرف همزمان داروهای دیگر طول‌کننده QT، مراقبت و پایش ECG الزامی است.

احتیاطات و هشدارهای مهم پیش از تجویز

• حساسیت: سابقه حساسیت به مضاد افسردگی‌های سه‌حلقه‌ای یا مواد غیرفعال قرص را اعلام کنید.
• سابقه پزشکی: مشکلات تنفسی (آسم/POCD)، بیماری کبد، سکته قلبی اخیر، یبوست ادرار/بزرگ‌سازی پروستات، پرکارکرد تیروئید، گلوکوم، سوابق اختلالات روانی (دوقطبی، روان‌پریشی)، سوابق خانوادگی خودکushi، تشنج، یا مصرف الکل/مخدر.
• عملیات جراحی/دندانی: جراح و دندان‌پزشک را از مصرف دارو آگاه سازید.
• آزمایش‌های پایش: ممکن است پایش تابع کبد، ECG، و سطح خونی دارو در طول درمان مورد نیاز باشد.
• حساسیت به نور: احتمال آفتاب‌سوزی افزایش می‌یابد. از ضدآفتاب و لباس پوششی کامل استفاده کنید.
• فرم شربت و الکل: شربت ممکن است الکل حاوی باشد؛ در دیابتی‌ها، معتادان بهبودی‌یافته الکل، و بیماری‌های کبدی مراقبتی لازم است.
• قند خون: ممکن است کنترل گلیسمی را در دیابتی‌ها دشوار سازد؛ پایش منظم قند خون ضروری است.
• بارداری و شیردهی: فقط در صورت لزوم و بر اساس تصمیم پزشک (تولید مثلث C). قطع ناگهانی در دوران بارداری می‌تواند افسردگی را تشدید کند. در شیردهی، نسبت ریسک/سود با پزشک ارزیابی شود.

هشدار جعبه‌ای (Black Box Warning) Regarding Antidepressants

[[OAR_MEDIA_1]]

مضاد افسردگی‌ها برای طیف وسیعی از اختلال‌های روانی تجویز می‌شوند و می‌توانند از بروز افکار خودکشی پیشگیری کنند. با این حال، تحقیقات نشان داده‌اند که در قشر جوانان و نوجوانان (تا ۲۴ سالگی)، این داروها در مراحل اولیه درمان ممکن است افکار خودکشی یا علائم روانی را موقتاً تشدید کنند.

بنابراین، نظارت دقیق_family و مراقبت‌کنندگان بر روی تغییرات ناگهانی رفتاری، تشدید اضطراب، پنیک، بی‌قراری، خشم، خواب، یا появ افکار خودکشی در هفته‌های اول درمان یا پس از تغییر دوز، از اهمیت بالایی برخوردار است. هرگونه مشاهده باید بلافاصله به پزشک گزارش داده شود.

در صورت سابقه خانوادگی مرگ ناگهانی زیر ۴۵ سالگی، حتماً پزشک را مطلع کنید.

تداخل‌های دارویی مهم نورتریپتیلین

تداخل دارویی می‌تواند اثر درمانی را تغییر دهد یا عوارض جانبی خطرناک ایجاد نماید. لیست کامل داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی مصرفی را به پزشک و داروساز ارائه دهید. هیچ دارویی را بدون مشورت آغاز یا قطع نکنید.

۱. مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز (MAOIها)

استفاده همزمان با MAOIها (مانند فنیلزین، ترانیل‌سیپرومین، ایزوکربوکسازید، لینزولید، متیلن بلو) منع مطلق است و می‌تواند واکنش‌های سمی جان‌بین (سندرم سروتونین، بحرانی فشار خون) ایجاد کند. فاصله ۱۴ روزه (دو هفته) بین قطع MAOI و اغاز نورتریپتیلین و بالعکس الزامی است.

۲. داروهای سروتونین‌زا (ریسک سندرم سروتونین)

همزمان با SSRIها (مانند فلوکستین، سرترالین)، SNRIها (ونلافاکسین، دولوکستین)، ترامادول، تریپتان‌ها، یا سنت جان، ریسک سندرم سروتونین به شدت افزایش می‌یابد. مراقبت در زمان اغاز یا افزایش دوز مضاعف است.

۳. داروهای طول‌کننده فاصله QT (ریسک آریتمی قلبی)

آمیودارون، کوئینیدین، سوتالول، ماکرولیدها (اریترومایسین، آزیترومایسین)، آنتی‌بیوتیک‌های کینولون، و برخی آنتی‌سایکوتیک‌ها. پایش ECG در مصرف همزمان ضروری است.

۴. داروهای سدیسیو/مرکزی

آنتی‌هیستامین‌های اولینه، بنزودیازپین‌ها، آفیوئیدها، مرخیه‌های عضلانی، الکل. اثر هم‌افزایی سدیسیو و ریسک تنفسی.

۵. آمی‌تریپتیلین و مشتقات نزدیک

نورتریپتیلین متابولیت فعال آمی‌تریپتیلین است؛ استفاده همزمان بی‌معنا و خطرناک است.

۶. داروهای آنتی‌کولینرژیک (پارکینسون، یبوست ادرار، اسپاسم معده)

بنزتروپین، تری‌هکسی‌فنی‌دیل، اکسی‌بوتینین، تولترودین، دیسیکلومین، هیوسیامین. اثر هم‌افزایی آنتی‌کولینرژیک (گیجی، یبوست، احتباس ادرار، تاخیکاردی، گلوی خشک، مبهمیت بینایی).

۷. داروهای متابولیزم (انزیم CYP2D6/CYP3A4)

داروهای مهارکننده CYP2D6 (مانند بوپروپین، فلوکستین، پاروکستین، کینیدین) سطح نورتریپتیلین را بالا برده و سمیت می‌کنند. مهارکننده CYP3A4 (کنتوکنازول، ایتراکنازول، کلاریترومایسین) نیز اثر مشابهی دارند. القاکننده‌ها (ریفامپین، کاربامازپین، فنی‌توئین) سطح دارو را پایین می‌آورند.

فرم‌های دارویی نورتریپتیلین موجود در ایران

در بازار دارویی ایران، این دارو به صورت قرص ۱۰ میلی‌گرمی و قرص ۲۵ میلی‌گرمی (برندهای مختلفی نظیر نورتیلین و جنریک‌ها) در دسترس است.

نظر شما مهم است

آیا تجربه مصرف نورتریپتیلین را دارید؟ سطح آشنایی‌تان با این دارو چقدر است؟ ما خوشحال می‌شویم نظرات، تجربیات و سوالات‌تان را در بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید. همچنین اگر این مطلب برایتان مفید بود، آن را در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید تا دیگران نیز از اطلاعات اصولی بهره‌مند شوند.

افسردگی نوعی بیماری رایج مربوط به روان است که ترکیبی از عوامل ژنتیکی، زیستی، محیطی و روان‌شناختی در ابراز آن نقش دارند. تعداد بسیاری از افراد و روان‌شناسان از تستی به‌نام تست افسردگی بک برای سنجش شدت علائم افسردگی منفعت گیری می‌کنند. روان‌شناس مشهوری به‌اسم آرون بک که پدر شناخت‌درمانی هم لقب گرفته است، این تست را درست کرد، تستی که مخصوص بزرگ‌سالان و نوجوانان است و ۲۱ سوال دارد. با این که از این تست برای تشخیص ابتلای فرد به افسردگی منفعت گیری نمی‌کنند، ابزار مفیدی است که فرد تشخیص دهد آیا بابت علائمش نیاز به پشتیبانی دارد یا نه. در این مقاله، تست افسردگی بک و نحوه تفسیر آن را بازدید می کنیم. همراهمان بمانید.

افسردگی چیست؟

کلمه افسردگی برای گروهی از بیماری‌ها به کار می‌رود که روی خلق‌وخو، حرکت و کیفیت زندگی تاثییر می‌گذارند. فرد مبتلا به هر شکلی از این بیماری امکان پذیر مدتی طویل حس غم کند، علاقه خود به زندگی را از دست بدهد یا عزت‌نفسش افت یابد. علائم افسرگی امکان پذیر به‌زمان چند هفته یا برای همیشه باقی بمانند. خوشبختانه افسردگی قابل‌درمان است و برای مهار علائم آن راهکارهای درمانی بسیاری وجود دارند که یقیناً لازمه به‌کارگیری آنها تشخیص درست این بیماری در فرد است.

علائم افسردگی

اگر زیاد تر از دو هفته مدام این چنین علائمی دارید، امکان پذیر به افسردگی مبتلا باشید. دیگر بیماری‌های روانی امکان پذیر علائم شبیهی داشته باشند، به این علت دکتر شما قبل از تجویز روش درمان باید گمان ابتلای شما به آنها را رد کند. افسردگی اگر درمان نشود، روی بدن نیز تاثییر می‌گذارد. افتخواب، تحول الگوهای فکری و تحول اشتها امکان پذیر علتابراز علائم بسیاری شوند. از جمله:

• افت انرژی؛
• کندشدن حرکات؛
• افت یا افزایش وزن؛
• ازدست‌دادن تمرکز؛
• خواب ناآرام.

تاریخچه تست افسردگی بک

سال ۱۹۶۱، دکتر آرون تمکین بک تستی برای سنجش افسردگی درست کرد. مقصد از طراحی این تست سنجش شدت افسردگی می بود و این چنین ابزاری که از آن برای نظارت بر این بیماری منفعت گیری کنند. تست اولیه از ۲۱ سوال راه اندازی شده است که هرکدام منطبق با یکی از علائم افسردگی می باشند. دکتر بک و همکارانش فهمید شدند که تست افسردگی قابل‌مطمعن و معتبر است. امروزه در تعداد بسیاری از تحقیقات و مجموعه‌های درمانی از این تست منفعت گیری می‌کنند.

نسخه اولیه این تست سال ۱۹۹۶ اصلاح شد تا سوال‌های فرد دیگر به آن اضافه بشود. این تست اصلاح‌شده که BDI-II نام دارد، پرکاربردترین نسخه این سوال‌نامه است.

چطور از تست افسردگی بک منفعت گیری کنیم؟

همان گونه که گفتیم، از این تست برای سنجش شدت افسردگی منفعت گیری می‌کنند و می‌توان از آن برای نظارت بر افسردگی و مسیر درمان نیز منفعت گیری کرد. باید دقت کنید این تست تشخیصی نیست، اما پزشک به‌پشتیبانی آن می‌تواند شدت این بیماری را تشخیص دهد. برای تفسیر تست افسردگی بک (نسخه BDI-II) نیز باید بگوییم امتیاز ۱۰ تا ۱۸ نشانگر افسردگی ملایم و امتیاز ۳۰ یا زیاد تر نشانگر افسردگی شدید است. از این تست می‌توان برای نظارت بر روش های درمان افسردگی نیز منفعت گیری کرد. افت تدریجی امتیازها یعنی فرد در حال بهبود است.

تفسیر تست افسردگی بک

دقت کنید که تست بک افسردگی را در قالب نوعی خودارزیابی می‌سنجد. به‌عبارت دیگر نتیجه تست به فهمیدن فرد از علائمش بستگی دارد. برخی افراد امکان پذیر اضطراب یا اندوه خود را کم بدانند و سایرین در علائم خود غلو کنند. اگر دلواپس شدت افسردگی خودید، باید علائم خود را با روان‌شناسی مجرب در بین بگذارید.

آیتم‌های تست افسردگی بک

تست BDI-II از ۲۱ سوال راه اندازی شده است که هرکدام با یکی از علائم افسردگی همخوانی دارند. این سوال‌ها در ۴ دسته زیر قرار می‌گیرند:

• علائم جسمی؛
• علائم احساسی؛
• علائم شناختی؛
• علائم نباتی (نشانگر تحول حالت خواب و اشتها).

سوال‌های تست افسردگی بک

۱. سوال اول‏

• من غمگين نيستم.
• من غمگین هستم.
• همیشه غمگین هستم و نمی‌توانم از این حالت بیرون بیایم.
• به‌قدری غمگین و غمگین هستم که نمی‌توانم آن را تحمل کنم.

۲. سوال دوم ‏

• به آینده امید دارم.
• اميدى به آينده ندارم.
• حس می‏كنم كه آينده خوبى در انتظارم نيست.
• حس می‌کنم آینده ناامیدکننده است و کاری نمی‌توان در روبه رو آن کرد.

۳. سوال سوم

• من ناكام نيستم.
• حس می‌کنم زیاد تر از افراد عادی ناکامم.
• هنگامی به زندگی قبل‌ام نگاه می‌کنم، ناکامی‌های بسیاری را می‌بینم.
• آدم کاملا ناکامی‌خورده‌ای هستم.

۴. سوال چهارم‏

• همانند قبل از زندگی‌ام رضايت دارم.
• همانند قبل از زندگی‌ام لذت نمی‌برم.
• دیگر از هیچی واقعا لذت نمی‌برم.
• از همه‌چیز ناخشنود‌ام یا برایم کسل‌کننده‌اند.

۵. سوال پنجم

• حس گناه خاصی نمی‌کنم.
• گاهى حس گناه می‌‏كنم.
• اکثر اوقات حس گناه دارم.
• هميشه حس گناه می‌کنم.

۶. سوال ششم

• حس نمی‌کنم باید مجازات شوم.
• حس می‌‏كنم ممكن است مجازات شوم.
• انتظار مجازات دارم.
• حس می‌کنم دارم مجازات می‌شوم.

۷. سوال هفتم

• از خودم نامید نیستم.
• از خودم ناامیدم.
• حالم از خودم به‌ هم می‌خورد.
• از خودم متنفرم.

۸. سوال هشتم

• حس نمی‌کنم که بدتر از دیگرانم.
• بابت اشتباهات و ضعف‌هام از خودم انتقاد می‌کنم.
• هميشه بابت خطاهايم خودم را سرزنش می‌‏كنم.
• بابت هر اتفاق و حادثه‏ بدی خودم را سرزنش می‏‌كنم.

۹. سوال نهم

• هیچ زمان به خودكشى فكر نمی‌‏كنم.
• فكر خودكشى به سرم زده است، ولى آن را عملی نخواهم کرد.
• دوست دارم خودم را بکشم.
• اگر فرصتش را داشته باشم، خودم را می‌کشم.

۱۰. سوال دهم

• بيش‌ از حد معمول گريه نمی‌كنم.
• بيشتر از قبل گريه می‌كنم.
• این روزها دائما گریه می‌کنم.
• قبلا زياد گريه می‏‌كردم، اما اکنون حتی اگر بخواهم هم نمی‌توانم.

۱۱. سوال یازدهم

• كم‏‌حوصله‏‌تر از قبل نيستم.
• از قبل كم‏‌حوصله‏‌ترم.
• زیاد تر اوقات كم‏‌حوصله‌ام.
• هميشه حوصله ندارم.

۱۲. سوال دوازدهم

• علاقه خود به مردم را از دست نداده‌ام.
• كمتر از قبل به مردم علاقه دارم.
• زیاد ترِ علاقه‌ام به سایرین را از دست داده‌ام.
• کاملا علاقه خود به مردم را از دست داده‌ام.

۱۳. سوال سیزدهم

• به همان خوبی قبل تصميم می‌گيرم.
• كمتر از قبل تصميم می‏‌گيرم.
• برخلاف قبل، تصمیم‌گیری برایم سخت شده است.
• اصلا دیگر نمی‌توانم تصمیم بگیرم.

۱۴. سوال چهاردهم

• حس نمی‌کنم که ظاهرم از قبل بدتر شده باشد.
• دلواپس هستم که پیر یا غیرجذاب به نظر برسم.
• حس می‌کنم ظاهرم دچار تغییراتی دائمی شده است که علتخواهد شد دلنشین نباشم.
• باور دارم که زشتم.

۱۵. سوال پانزدهم

• به‌خوبی قبل کار می‌کنم.
• برای اغاز کار باید زیاد تر تلاش کنم.
• براى هر كارى مجبورم به خودم سختی زيادى بياورم.
• اصلا نمی‌توانم کار کنم.

۱۶. سوال شانزدهم

• همانند هميشه خوب می‌خوابم.
• به‌خوبی قبل نمی‌خوابم.
• يكى‌دو ساعت سریعتر از معمول از خواب می‌‏پرم و مجدد خوابيدن برايم خيلى سخت‌ است.
• چند ساعت سریعتر از معمول از خواب می‌‏پرم و دیگر نمی‌توانم بخوابم.

۱۷. سوال هفدهم

• بيشتر از قبل خسته نمی‌‏شوم.
• راحت‌تر از قبل خسته می‌شوم.
• تقریبا از انجام هر كارى خسته می‌شوم.
• آن‌قدر خسته‌ام که نمی‌توانم کاری انجام دهم.

۱۸. سوال هجدهم

• اشتهايم هيچ تغييرى نكرده است.
• اشتهايم به‌خوبی قبل نيست.
• اشتهايم خيلى بدتر شده است.
• اصلا اشتها ندارم.

۱۹. سوال نوزدهم

• اخیرا وزن کم نکرده‌ام.
• به‌تازگی زیاد تر از ۲.۵ کیلوگرم وزن کم کرده‌ام.
• به‌تازگی زیاد تر از ۵ کیلوگرم وزن کم کرده‌ام.
• به‌تازگی زیاد تر از ۷ کیلوگرم وزن کم کرده‌ام.

۲۰. سوال بیستم

• زیاد تر از حد معمول دلواپس سلامتی‌ام نیستم.
• دلواپس مشکلات جسمی همانند یبوست، درد یا دل‌درد هستم.
• آن‌قدر دلواپس مشکلات جسمی هستم که فکرکردن به چیز فرد دیگر سخت است.
• چنان دلواپس مشکلات بدنی هستم که نمی‌توانم به چیز فرد دیگر فکر کنم.

۲۱. سوال بیست‌ویکم

• فهمید تغییری در میل جنسی‌ام نشده‌ام.
• ميل جنسى‌ام کمتر از قبل شده است.
• تقریبا میل جنسی ندارم.
• کاملا علاقه خود به رابطه جنسی را از دست داده‌ام.

امتیازدهی تست افسردگی بک

هر سوال ۴ گزینه دارد که امتیاز گزینه اول ۰ و گزینه‌های بعدی به‌ترتیب ۱ تا ۳ است. نتایج این تست با مجموع امتیازها اشکار می‌بشود و امتیاز نهایی بین ۰ تا ۶۳ است. در کل اولین گزینه‌ (امتیاز صفر) یعنی آن نشانه را ندارید و گزینه آخر (امتیاز ۳) یعنی آن نشانه افسردگی شدید است. برای تفسیر تست افسردگی بک به راهنمای زیر دقت کنید:

• امتیاز ۱ تا ۱۰: فرازونشیب‌های روانی طبیعی
• امتیاز ۱۱ تا ۱۶: آشفتگی‌های خلقی متوسط
• امتیاز ۱۷ تا ۲۰: افسردگی بالینی مرزی
• امتیاز ۲۱ تا ۳۰: افسردگی متوسط
• امتیاز ۳۱ تا ۴۰: افسردگی شدید
• امتیاز زیاد تر از ۴۰: افسردگی حاد

محدودیت‌های تست افسردگی بک

با منفعت گیری از تست بک افسردگی را می‌توان سنجید اما محققان برای آن چندین محدودیت برشمرده‌اند، از جمله:

• تست بک خودارزیابی است و نتیجه‌اش به فهمیدن فرد از علائم خود بستگی دارد. همه افسردگی را به یک شکل توانایی نمی‌کنند و برخی افراد امکان پذیر در گزارش دقیق علائم خود مشکل داشته باشند.
• در این تست فقط علائم افسردگی برسی خواهد شد و دیگر عوامل مهم همانند پیشینه خانوادگی و تأثیر ژنتیک دخیل نیستند.
• این تست تغییرات تدریجی در علائم را مورد نظر قرار نمی‌دهد.
• این تست اختصاصی فرهنگ خاصی نیست. یعنی امکان پذیر سنجش افسردگی افرادی از فرهنگ‌های گوناگون دقت شبیهی نداشته باشد.

جمع‌بندی

اگر دلواپس شدت افسردگی خودید، پیشنهاد می‌کنیم حتما علائم خود را با روان‌شناسی مجرب در بین بگذارید. تست افسردگی بک که در این مقاله معارفه کردیم، ابزاری سودمند برای سنجش شدت افسردگی شما است، اما نباید از آن به‌گفتن جایگزینی برای متخصص منفعت گیری کنید.

شما بگویید

آیا تابه‌حال افسرده بوده‌اید؟ در دوران افسردگی چه افکاری داشتید و نتیجه تست افسردگی بک شما چطور می بود؟ نظر خود را با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید. این چنین اگر این نوشته برایتان سودمند می بود، می‌توانید آن را برای دوستان خود نیز ارسال کنید.

به پشتیبانی زبان بدن، ناگفته‌ها را بگویید و بشنوید

آیا همیشه نگرانید که شریک عاطفی‌تان شما را رها کند؟ آیا بعد از آخر هر رابطه دچار حس فقدان و رنجی عمیق می‌شوید؟ اگر پاسختان به این سوال‌ها مثبت است، احتمالا دچار طرحواره رهاشدگی باشید. طرحواره رهاشدگی نوعی الگوی رفتاری است که جهت می‌بشود فرد هراس شدیدی از رهاشدن داشته باشد. افراد دچار این الگوی رفتاری درنتیجه توانایی‌های صدمه‌زای دوران کودکی خود، در روابطشان دچار مشکلات بسیاری خواهد شد. با ما در این مقاله همراه باشید تا دلایل تشکیل، علائم و راه حلهای درمان تله رهاشدگی را مرور کنیم.

علت تشکیل طرحواره رهاشدگی

امکان پذیر طرحواره رهاشدگی ناشی از مشکلاتی باشد که با آنها متولد شده‌ایم یا از قطع دلبستگی ایمن و دوره‌های تنهایی شدید در کودکی نشئت بگیرد. برای زیاد تر مردم طرحواره رهاشدگی ناشی از هر ۲ عامل است. این افراد طبق معمول در ۲ سال اول زندگی‌شان با حواس‌پرتی، جدایی یا غفلت والدین روبه رو شده‌اند و به همین علت با طرحواره رهاشدگی درگیرند.

تنهابودن و حس رهاشدن در کودکی یکی از دردناک‌ترین احساساتی است که انسان می‌تواند توانایی کند. در این سن، انسان نیاز به مواظب جسمانی دارد و به والدینش وابسته‌ است. اگر به هر علت والدین خود را از دست بدهید یا آنها به شما دقت نکنند، حس تنهایی می‌کنید. کارشناسان می‌گویند این حس برای کودکان شبیه افتادن در چاه همراه با هراس، تنهایی و بی‌پناهی است. این توانایی تلخ امکان پذیر ناشی از غفلت آشکار والدین باشد، اما در تعداد بسیاری موارد اتفاقاتی می‌افتند که والدین تسلط خود بر اوضاع را از دست خواهند داد. کودکی که بیماری والدین، افسردگی یا جدایی آنها را دیده‌ است، زیاد تر در معرض طرحواره رهاشدگی قرار می‌گیرد.

بازدید طرحواره رهاشدگی از نظر بیولوژیکی

آمیگدال یا بادامه یکی از تکه‌های مهم در مغز انسان است که مسئول فهمیدن احساسات و عکس العمل به آنهاست. این قسمت مغز در سنین کودکی و نوجوانی حساس‌تر است. آمیگدال حس هراس را پردازش می‌کند و علائم خطر را ذخیره می‌کند. هنگامی در بزرگ‌سالی رفتارهایی را از اطرافیان می‌بینیم که شبیه حرکت والدینمان است، طرحواره‌ رهاشدگی فعال می‌بشود. بادامه این رفتارها را تشخیص می‌دهد، حس خطر می‌کند و عکس العمل جنگ یا گریز را تشکیل می‌کند. این عکس العمل علتمی‌بشود دچار اضطراب، ناامنی، خشم و افسردگی شویم.

علائم طرحواره رهاشدگی

نشانه‌های مهم طرحواره رهاشدگی عبارت‌اند از:

• باور نمی‌کنید که مجدد عشق را اشکار می‌کنید و به‌نظرتان روابط ناامیدکننده‌اند؛
• حس می‌کنید فردی را در زندگی خود ندارید که به شما اهمیت بدهد؛
• هنگامی فردی شما را ترک می‌کند، ناتوان می‌شوید و تسلی نمی‌پذیرید؛
• همیشه دلواپس هستید که دیگران شما را ترک کنند و در رفتارشان جستوجو نشانه‌های جدایی می‌گردید؛
• هنگامی از نزدیکانتان خبر ندارید، مضطرب می‌شوید و نشخوار ذهنی می‌کنید؛
• هنگامی فردی جواب تماس و مطلب‌هایتان را نمی‌دهد خشمگین و پرخاشگر می‌شوید؛
• همیشه می‌خواهید برای دیگران مهم باشید و دوست دارید شریک عاطفی و دوستانتان دائم کنار شما باشند؛
• به دیگران حس مالکیت دارید؛
• هنگامی نزدیکانتان وقتشان را بدون شما می‌گذرانند حس حسادت شدید می‌کنید؛
• برای جلوگیری از طردشدن در روابط جنسی ناخواسته دچار می‌شوید؛
• به انتقاد حساس هستید؛
• نمی‌توانید متعهد شوید و تابه حال روابط طویل‌زمان نداشته‌اید.

تست تله رها شدگی

اگر فکر می‌کنید دچار طرحواره رهاشدگی هستید، می‌توانید تست تله رهاشدگی را انجام دهید. با جواب به این سؤالات فهمید می‌شوید آیا این طرحواره با شرایط شما همخوانی دارد یا خیر:

• زیاد تر دلواپس ازدست‌دادن فرزند، همسر و دوستان خود هستید؟
• هنگامی اطرافیانتان زمان خود را بدون شما می‌گذرانند، دیر به خانه برمی‌گردند یا جواب مطلب‌هایتان را نمی‌دهند حس اضطراب، حسادت و خشمگینی می‌کنید؟
• آیا همیشه فکر می‌کنید افراد غیرقابل‌اعتمادند و امکان پذیر با رفتاری تکانشی از روابط دور شوید؟

تأثیر تله رهاشدگی بر روابط

طرحواره رهاشدگی توانایی‌ای زیاد درونی و شخصی است و افراد با دقت به ازمایش ها ناخوشایند قبل‌شان رفتارهای متغیری از خود نشان خواهند داد. برخی افراد می‌ترسند شریک عاطفی خود را از دست بدهند و گروهی دیگر از مبتلایان دلواپس ازبین‌رفتن روابط دوستانه و کاری خودند. در ادامه، روال احتمالی یک رابطه عاطفی را هنگامی یکی از طرفین در این تله دچار است، بازدید می‌کنیم.

۱. مرحله آشنایی

در این مرحله حس امنیت نسبی دارید و در ذهنتان از نظر عاطفی روی فرد روبه رو اندوخته‌گذاری نکرده‌اید و فقط از وقتی که با او می‌گذرانید لذت می‌برید. در این مرحله حرکت شما تقریبا طبیعی است و شریک عاطفی‌تان فهمید هیچ علامت خطری از جانب شما نمی‌بشود.

۲. مرحله ماه عسل

به این مرحله که می‌رسید، حس می‌کنید فرد روبه رو را دوست دارید و تصمیم می‌گیرید داخل رابطه متعهدانه شوید. وقتی که کنار هم هستید به‌خوبی می‌گذرد و شما از معاشرت با شریکتان لذت می‌برید. در مرحله ماه عسل زمان بسیاری را با هم می‌گذرانید و به همین علت حس امنیت و اسایش خاطر دارید.

۳. رابطه واقعی

زندگی همیشه در مرحله ماه عسل باقی نمی‌ماند. امکان پذیر شریک عاطفی شما مریض بشود، مشکلات خانوادگی داشته باشد یا زمان بسیاری از روز را در محل کار او بگذراند. در یک رابطه سالم و امن این اتفاقات کاملا طبیعی است و هر دو طرف فهمیدن می‌کنند که شریکشان نیاز دارد به کارهایش برسد، اما اگر در تله رهاشدگی دچار باشید، در این مرحله وحشت‌زده می‌شوید. دائم نگرانید که امکان پذیر شریک عاطفی‌تان را از دست بدهید و در عین‌ حال نمی‌خواهید زیاد وابسته به نظر برسید، بعد احساسات خود را ابراز نمی‌دهید و در ذهنتان با خودتان می‌جنگید و همیشه مضطربید.

۴. علامت خطر

هر اتفاق کوچکی در این مرحله به جرقه‌ای خطرناک تبدیل می‌بشود. امکان پذیر شریک عاطفی‌تان یک مطلب شما را جواب ندهد، یک روز تلفنش در دسترس نباشد یا تصمیم بگیرد چند روزی با دوستان خود به سفر برود. این اتفاق کوچک شما را به‌شدت دلواپس می‌کند و عکس العمل بدی نشان می‌دهید، چراکه حس می‌کنید فرد روبه رو دیگر شما را دوست ندارد و برای او مهم نیستید.

در این مرحله مبتلایان به طرحواره رهاشدگی امکان پذیر یکی از این دو حرکت را نشان دهند:

1. برخی با مطالبه‌گری و خشم از شریک عاطفی‌شان می‌خواهند برنامه‌های دیگرش را کنار بگذارد و کنار آنها بماند. آنها اصرار می‌کنند که فرد روبه رو باید عشق و علاقه خود را به آنها اثبات کند.
2. دسته دیگر از تنهاماندن می‌ترسند. این حس چنان شدید است که مبتلا به تله رهاشدگی تصمیم می‌گیرد خودش رابطه را همه کند.

در این مرحله شریک عاطفی شما فهمید نمی‌بشود که چه اتفاقی افتاده است. او نمی‌داند چرا فردی که دوستش دارد، در این شرایط ساده عصبی شده و رفتاری سختگیرانه دارد. کارشناسان می‌گویند در این مرحله شریک عاطفی فرد مبتلا تلاش می‌کند به او مطمعن دهد که همه‌چیز عادی است، ولی موفق نمی‌بشود و درنهایت به‌گمان زیاد رابطه با ناکامی روبه رو می‌بشود.

درمان طرحواره رهاشدگی

همه ما دوست داریم برای نزدیکانمان مهم باشیم، اما مبتلایان به تله رها شدگی در دوری باطل دچار خواهد شد. مکانیزم مقابله با تروماهای قبل علتمی‌بشود آنها بیشتر از حد دچار هراس و ناامنی شوند و در روابطشان با مشکلات بسیاری روبه رو شوند. در ادامه، راه حلهایی را معارفه می‌کنیم که به پشتیبانی آنها می‌توانید با این طرحواره مقابله کنید.

۱. پذیرفتن قبل

برخی مردم خاطره راحتی از رهاشدن در دوران کودکی ندارند. آنها یادشان نمی‌آید که در قبل طعم تلخ طردشدن را چشیده باشند، اما بازتاب رفتارشان نمایانگر طرحواره رهاشدگی است. کارشناسان می‌گویند برای درمان هر طرحواره‌ای ابتدا باید آن را بپذیرید. فهمیدن و پذیرفتن احساساتی که توانایی کرده‌اید، خودآگاهی شما را عمیق می‌کند تا بتوانید از تله رهاشدگی فاصله بگیرید.

۲. دقت به محرک‌های بیرونی

علائمی را که شما را آزرده و خشمگین می‌کنند، در نظر بگیرید و به آنها دقت کنید. آیا هنگامی فردی جواب مطلب‌هایتان را نمی‌دهد، غمگین می‌شوید؟ بی‌خبری از اطرافیانتان برایتان سخت است؟ همیشه حس می‌کنید فردی به شما دقت نمی‌کند؟ آیا در روابط نومید و نگرانید؟ به عشق بدبین هستید؟

جواب به این سؤالات به شما پشتیبانی می‌کند محرک‌های تله رها شدگی را بشناسید و به آنها آگاه باشید.

۳. شناخت نشانه‌های رفتاری

کارشناسان می‌گویند برای درمان تله رهاشدگی باید به رفتارهای خود دقت کنید و نشانه‌ها را بشناسید. در طول روز دقت کنید که چه وقتی حس خشم، نگرانی، هراس یا رنجش دارید. هنگامی این احساسات را دارید، به حرکت خود دقت کنید. با این تمرین به‌مرور زمان توانایی شما در شناخت احساسات بهبود می‌یابد و می‌تواند با دقت به نیازهای عاطفی خود، بر حس ناامنی در روابط تسلط کنید.

۴. تمرینات روزانه

از یک بولت ژورنال برای ردیابی حالات و نیازهای خود منفعت گیری کنید و به خودتان زمان بدهید احساسات‌تان را گفتن کنید. تلاش کنید از دید فردی که به شما اهمیت می‌دهد، احساسات خود را ببینید و به نیازهای درونی‌تان جواب دهید. برای خود یادداشت‌های کوچک بنویسید و به دیوار اتاق یا میز کارتان بچسبانید. در این یادداشت‌ها به خود یادآوری کنید که در حال گذر از طرحواره رهاشدگی هستید و باید مواظب خودتان باشید. تلاش کنید بهترین دوست خودتان باشید و برای افکار درونی خود اهمیت قائل شوید.

۵. جلسات تراپی

طرحواره رهاشدگی چالش بزرگی در زندگی روزمره است و شما را با دردهای بسیاری روبه رو می‌کند. عبور از این رنج‌ها برای زیاد تر افراد دشوار است و حس ناتوانی و خستگی روحی آنها را تشدید می‌کند. در این شرایط بهتر است از درمانگر پشتیبانی بگیرید. کارشناسان اعتقاد دارند شرکت در جلسات تراپی زندگی‌تان را منقلب می‌کند، چراکه درمانگر در فضایی امن به شما پشتیبانی می‌کند احساسات خود را بشناسید و با آنها روبه رو شوید.

۶. طرحواره‌درمانی

طرحواره‌درمانی شکلی از روان‌درمانی است که در آن درمانگر به شما پشتیبانی می‌کند با طرحواره‌های ذهنی خود روبه رو شوید و آنها را حل کنید. در این روش درمانگر ازمایش ها و رویدادهای کودکی‌تان را به یادتان می‌آورد و سپس مکانیزهای مقابله‌ای سالم و جدیدی را به شما آموزش می‌دهد تا آنها را با الگوهای نادرست ذهنتان جانشین کنید. درمانگر امکان پذیر از تکنیک‌های تجسم هدایت‌شده، ایفای نقش و ذهن‌آگاهی پشتیبانی بگیرید تا احساسات شما را به چالش بکشد و درنهایت مسیر رهایی از طرحواره را به شما نشان دهد. با طرحواره‌درمانی یاد می‌گیرید اضطراب خود را مهار کنید و دلبستگی امن‌تری برای خود بسازید.

سخن پایانی

طرحواره رهاشدگی الگویی از فکرها و رفتارهای شما است که از ازمایش ها کودکی‌تان نشئت می‌گیرد. افرادی که با این طرحواره درگیرند، در روابطشان حس اضطراب و هراس شدیدی دارند و نمی توانند دلبستگی امن و سالم را توانایی کنند. برای درمان تله رهاشدگی راه حلهای مختلفی وجود دارند که به‌پشتیبانی آنها می‌توانید کیفیت زندگی عاطفی و اسایش ذهنی خود را بهبود دهید.

به پشتیبانی زبان بدن، ناگفته‌ها را بگویید و بشنوید

پیسی نوعی بیماری پوستی است که به‌جهت آن رنگدانه پوست از بین می‌رود. این بیماری طبق معمول روی دست‌ها، پیشانی، پاها و صورت اغاز می‌بشود. هرچند پیسی به درمان نیاز ندارد، اگر نمی‌خواهید رنگ پوست‌تان تحول کند، می‌توانید از راه حلهای درمانی منفعت گیری کنید. می‌دانید پیسی چرا اتفاق می‌افتد و علائم و روش درمان آن چیست؟ برای کسب اطلاعات زیاد تر در این باره تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.

پیسی چیست؟

ملانوسیت‌ها سلول‌های پوستی می باشند که ملانین یا همان رنگدانه پوست را تشکیل می‌کند. پیسی، برص یا ویتیلگو (vitiligo) نوعی بیماری پوستی است و وقتی اتفاق می‌افتد که سیستم ایمنی ملانوسیت‌ها را تخریب می‌کند. به عبارت ساده‌تر، پیسی جهت می‌بشود پوست رنگ یا رنگدانه خود را از دست بدهد. به‌جهت این بیماری، پوست روشن‌تر از رنگ طبیعی‌اش می‌بشود یا به رنگ سفید درمی‌آید. اگر ناحیه بی‌رنگ‌شده کمتر از ۱ سانتی‌متر باشد ماکول و اگر زیاد تر از ۱‌ سانتی‌متر باشد، لکه نامیده می‌بشود. این چنین اگر نواحی مودار بدن دچار پیسی شوند، موی آن تکه‌ها به رنگ سفید یا نقره‌ای درمی‌آیند. ۱درصد افراد در سراسر دنیا بیماری پیسی دارند.

افراد در معرض پیسی

پیسی در هر نژاد و جنسی تشکیل می‌بشود، اما در افرادی با رنگ پوست تیره آشکار‌تر است. هرچند پیسی در هر سنی تشکیل می‌بشود، ماکول‌ها و لکه‌ها طبق معمول قبل از ۳۰سالگی ظاهر خواهد شد. این چنین افراد مبتلا به بیماری‌های خاص مربوط به سیستم ایمنی زیاد تر در معرض ابتلا به پیسی می باشند، از جمله:

نحوه اغاز پیسی

پیسی پوست طبق معمول با ماکول‌ها یا لکه‌های سفید کوچک اغاز می‌بشود که به‌مرور زمان در همه بدن گسترش می‌یابند. این بیماری طبق معمول از دست‌ها، پیشانی، پاها و صورت اغاز می‌بشود، اما امکان پذیر به هر بخشی از بدن از جمله غشای مخاطی (لایه مرطوب دهان، بینی، دستگاه تناسلی و مقعد)، چشم‌ها و گوش داخلی گسترش اشکار کند.

بعضی اوقات لکه‌های بزرگ به رشدشان ادامه خواهند داد، اما طبق معمول این لکه‌ها سال‌ها در یک محل باقی می‌همانند. محل ماکول‌های کوچک‌تر با گذشت زمان تحول می‌کند، چون نواحی خاصی از پوست رنگدانه خود را از دست خواهند داد و مجدد به دست می‌آورند.

مقدار پوست دچار در افراد مبتلا به پیسی متفاوت است. برخی افراد مناطق بی‌رنگ کمتری دارند و بقیه قسمت بسیاری از رنگ پوست را از دست خواهند داد.

انواع پیسی

در کل پیسی به ۲ نوع قطعه‌ای (سگمنتال) و غیرقطعه‌ای (نان‌سگمنتال) تقسیم می‌بشود.

۱. پیسی غیر‌قطعه‌ای

لکه‌ها در هر دو طرف بدن وجود دارند و شدت گسترش آنها آهسته‌تر از حالت دیگر است. این لکه‌ها طبق معمول مساوی و متقارن در هر دو طرف بدن ظاهر می‌بشود و زیاد تر در قسمت‌های در معرض آفتاب بدن همانند دست‌ها، صورت و گردن وجود دارند. این نوع از پیسی به انواع مختلفی تقسیم می‌بشود:

• کلی: شایع‌ترین نوع پیسی است که ماکول‌ها در نقاط گوناگون بدن ظاهر خواهد شد.
• مخاطی: پیسی مخاطی بر غشای مخاطی دهان یا ناحیه تناسلی تاثییر می‌گذارد.
• مربوط به طور: ویتیلیگوی صورت نوعی نادر از این عارضه است که ماکول‌ها در ناحیه کوچکی گسترش اشکار می‌کنند و طی یکی‌دو سال با الگوی خاصی انتشار نمی‌شوند.
• تریکوم: این نوع خالی با مرکز سفید یا بی‌رنگ، ناحیه‌ای با رنگ روشن‌تر و یک ناحیه با رنگ طبیعی پوست تشکیل می‌کند.
• سراسری: نوع نادری از بیماری پیسی است که جهت می‌بشود زیاد تر از ۸۰درصد پوست رنگدانه نداشته باشد.
• کانونی: لکه‌ها کوچک‌ترند و فقط در چند قسمت بدن تشکیل خواهد شد. این لکه‌ها ۱ تا ۲ سال با همان اندازه باقی می‌همانند.

۲. پیسی قطعه‌ای

فقط در یک طرف بدن یا یک ناحیه همانند دست‌ها یا صورت ظاهر می‌بشود. سپس از ۶ تا ۱۲ ماه پایدارتر می‌بشود و بی‌نظمی آن کمتر است. این نوع از پیسی در افراد جوان‌تر شیوع بیشتری دارد. راه حلهای سنتی درمان پیسی همانند نوردرمانی و استروئید موضعی برای این نوع از پیسی مؤثر نیستند.

علت پیسی

نبوده است رنگدانه پوست (ملانین) جهت بیماری پیسی می‌بشود. علت این اتفاق ناشناخته است. بر پایه تحقیقات، بیماری پیسی امکان پذیر نتیجه این اتفاق‌ها باشد:

• بیماری خودایمنی: سیستم ایمنی سلول‌های سالم بدن (ملانوسیت‌ها) را با عوامل خارجی همانند باکتری نادرست می‌گیرد و امکان پذیر به آنها صدمه بزند. در این حالت، سیستم ایمنی عکس العمل بسیاری مشخص می کند، آنتی‌بادی‌ها زیاد خواهد شد و به ملانوسیت‌ها دعوا می‌کنند.
• تغییرات ژنتیکی: جهش یا تحول ژنتیکی در محتوای دی‌ان‌ای (DNA) امکان پذیر بر ملانوسیت‌ها تاثییر بگذارد. بیشتر از ۳۰ جهش ژنتیکی می باشند که امکان پذیر گمان پیسی را افزایش دهند.
• استرس: اگر استرس احساسی یا جسمی مداومی داشته باشید، به‌خصوص سپس از صدمه، احتمالا مقدار رنگ سلول‌های ملانوسیت تحول کند.
• محرک‌های محیطی: عواملی همانند تماس با پرتوهای فرابنفش و سموم شیمیایی نیز احتمالا بر سلول‌های ملانوسیت تاثییر بگذارند.

علائم پیسی

• لکه‌های پوستی یا غشای مخاطی که رنگی ندارند و امکان پذیر سفید یا روشن‌تر از رنگ طبیعی پوست باشند؛
• سفیدشدن مو و ابرو و مژه؛
• تکه‌هایی از مو به‌شکل لکه که به رنگ نقره‌ای، خاکستری یا سفید درمی‌آیند.

علائم امکان پذیر خفیف باشند و تنها ناحیه کوچکی از بدن را دچار کنند یا شدید باشند و ناحیه بزرگی از پوست را در بر بگیرند. برخی افراد مبتلا به پیسی قبل از اغاز بی‌رنگ‌شدن پوست، دچار خارش پوستی خواهد شد.

علائم بیماری امکان پذیر در هر جایی از بدن ظاهر بشود، از جمله:

• دست‌ها؛
• پاها؛
• سوراخ‌های بینی؛
• بازوها؛
• صورت؛
• غشای مخاطی (درون دهان، لب‌ها و بینی)؛
• ناحیه تناسلی.

عوارض پیسی

هرچند پیسی زیاد تر وضعیتی ظاهری است، احتمالا عوارضی در پی داشته باشد، از جمله:

• پوست حساس: ماکول‌ها و لکه‌ها فاقد ملانین می باشند و این قضیه احتمالا نواحی دچار پوست شما را به آفتاب حساس‌تر کند. به همین علت پوست شما به‌جای برنزه‌شدن می‌سوزد.
• ناهنجاری‌های چشمی: افراد مبتلا به پیسی امکان پذیر ناهنجاری‌هایی در شبکیه و تفاوت‌های رنگی در عنبیه داشته باشند. در برخی موارد، امکان پذیر التهاب شبکیه یا عنبیه تشکیل بشود ولی طبق معمول بر بینایی تاثییر نمی‌گذارد.
• امکان ابتلا به بیماری‌های خودایمنی: امکان پذیر گمان ابتلا به بیماری‌های خودایمنی در افراد مبتلا به پیسی زیاد تر باشد که این قضیه بر کارکرد سیستم ایمنی تاثییر می‌گذارد. برخی از بیماری‌های خودایمنی شایع کم‌کاری تیروئید، دیابت و کم‌خونی‌اند.
• تغییرات احساسی: برخی افراد مبتلا به پیسی بابت ظاهر خود خجالت می‌کشند و دچار افت عزت‌نفس خواهد شد که امکان پذیر جهت اضطراب یا افسردگی بشود. به همین علت، این افراد تمایل دارند از دیگران جدا شوند و از محیط‌های اجتماعی پرهیز کنند. در این شرایط باید از روان‌شناس پشتیبانی گرفت.
• التهاب و خشکی پوست؛
• ازدست‌دادن پوست.

در موارد زیاد نادر، درمان‌نکردن پیسی جهت مشکلات چشمی یا حتی ازدست‌دادن شنوایی می‌بشود.

تشخیص پیسی

طبق معمول پزشک با دیدن ظاهر فرد بیماری پیسی را به‌راحتی تشخیص می‌دهد. امکان پذیر پزشک از لامپی مخصوص برای معاینه پوست منفعت گیری کند. این لامپ نور فرابنفش (UV) دارد و سطح پوست را درخشان می‌کند تا پزشک تفاوت پیسی با دیگر بیماری‌ها را تشخیص دهد. علاوه‌بر این، امکان پذیر پزشک از سابقه بیماری و سابقه خانوادگی شما بپرسد و برای برسی زیاد تر از لکه‌ها مثالبرداری کند. آزمایش خون هم برای تشخیص بیماری‌ها مرتبط همانند دیابت و کم‌خونی منفعت گیری می‌بشود.

بیماری‌های شبیه پیسی

بیماری‌های فرد دیگر هم می باشند که جهت تحول پوست و ازدست‌رفتن رنگدانه خواهد شد، از جمله:

• لوسمی شیمیایی: تماس با مواد شیمیایی صنعتی می‌تواند به سلول‌های پوستی صدمه بزند و خطوط یا لکه‌های سفید پوستی را تشکیل کند.
• نوعی عفونت سطحی قارچی پوست (tinea versicolor): این عفونت مخمری می‌تواند لکه‌هایی تشکیل کند که در پوست روشن به رنگ سیاه و در پوست تیره به رنگ روشن دیده خواهد شد.
• زالی یا آلبینیسم: نوعی بیماری ژنتیکی که بدن مقدار زیاد مقداری از ملانین در پوست، مو یا چشم دارد.
• پیتریازیس آلبا: نوعی بیماری که با نواحی قرمز یا فلس‌همانند پوست اغاز می‌بشود و به لکه‌های روشن‌تر فلسی تحول می‌کند.

درمان پیسی

از آنجایی‌ که این بیماری به بدن صدمه نمی‌زند و تنها جنبه زیبایی دارد، درمانی برای بیماری پیسی نیاز نیست. اگر پیسی انتشار دارید یا علائم آن بر روحیه شما تاثییر منفی می‌گذارد، می‌توانید از روشی درمانی برای یکدست‌کردن رنگ پوست یا ازبین‌بردن رنگدانه‌های باقی‌مانده منفعت گیری کنید. راه حلهای مختلفی برای بهبود علائم پیسی وجود دارند، از جمله:

• دارودرمانی؛
• نوردرمانی؛
• ازبین‌بردن رنگدانه؛
• جراحی؛
• مشاوره.

۱. دارودرمانی

داروی خاصی برای توقف بیماری پیسی وجود ندارد، اما داروهای خاصی می باشند که می‌توانند روال ازدست‌دادن رنگدانه را آهسته کنند و جهت رشد مجدد ملانوسیت و برگشتن رنگ پوست‌ شوند، از جمله:

• کورتیکواستروئیدها؛
• مهارکننده‌های موضعی مسیر جانوس کیناز؛
• مهارکننده‌های کلسی‌نورین؛
• کلسی‌پوترین.

۲. نوردرمانی

نودرمانی یا فوتوتراپی روشی است که برگشت رنگ پوست را تسهیل می‌کند. پزشک از جعبه‌های نوری فرابنفش نوع بی (B) یا لیزر‌های پزشکی منفعت گیری می‌کند و آن را زمان‌ کوتاهی مستقیم روی پوست شما قرار می‌دهد. برای رسیدن به نتیجه مورد نظر باید چندین جلسه نوردرمانی داشته باشید.

ترکیب داروهای پسورالن خوراکی و نور فرابنفش آ (A) نواحی بزرگ پیسی را درمان می‌کند. این درمان برای افرادی مؤثر است که سر، گردن، تنه، بالای بازو و ران آنها دچار است.

۳. رنگ‌زدایی

این روش رنگ طبیعی پوست را از بین می‌برد تا با نواحی دچار پیسی هماهنگ بشود. در این روش از داروی مونوبنزن منفعت گیری می‌بشود. می‌توان دارو را به لکه‌های رنگ‌دار پوست زد تا هم‌رنگ نواحی دچار پیسی شوند.

۴. جراحی

جراحی هم یکی از گزینه‌های درمانی است، از جمله:

• پیوند پوست: پوست بخشی از بدن برای پوشاندن قسمت دیگر برداشته می‌بشود. باقی‌ماندن جای زخم، عفونت یا نارسایی در تشکیل رنگ از عوارض احتمالی این راه حلاند. این روش جراحی «مینی گرفت» یا جراحی کوچک هم نامیده می‌بشود.
• پیوند تاول: در این پیوند از مکش برای تشکیل آبسه روی پوست منفعت گیری می‌بشود و از تکه بالای تاول برای پیوند به ناحیه دچار پیسی منفعت گیری می‌بشود.
• پیوند ملانوسیت: پزشک مثالای از پوست سالم را برمی‌دارد، ملانوسیت‌های آن را کشت می‌دهد و به ناحیه بدون رنگ بدن تزریق می‌کند.

در برخی شرایط پزشک جراحی را نظر نمی‌دهد، از جمله:

• هنگامی بیماری پیسی سریع انتشار می‌بشود؛
• گمان زیاد تشکیل جای زخم؛
• تشکیل اسکارهای برجسته و بزرگ‌تر از زخم.

۵. مشاوره

مراجعه به مشاور یا روان‌شناس برای بهبود عزت‌نفس و تسلط بر اضطراب یا افسردگی ناشی‌ از تغییرات پوست برخی افراد مبتلا به پیسی مناسب است. پیسی احتمالا جهت پریشانی روانی بشود و روی ظاهر افراد و روابط اجتماعی آنها تاثییر بگذارد. در این صورت امکان پذیر پزشک از شما بخواهد به مشاور مراجعه کنید.

پیشگیری از پیسی

از آنجایی که پیسی علت‌های مختلفی دارد، روشی برای جلوگیری از پیشرفت پیسی وجود ندارد. یقیناً می‌توانید با چند روش گمان انتشار کردن پیسی را افت دهید، از جمله:

سؤالات رایج

۱. آیا پیسی ژنتیکی است؟

بله. ۳۰درصد از موارد پیسی ژنتیکی‌اند و امکان پذیر این بیماری را از والدینتان به ارث ببرید.

۲. آیا پیسی درد دارد؟

خیر. پیسی دردناک نیست، اما امکان پذیر جهت آفتاب‌سوختگی دردناک در نواحی روشن‌تر پوست بشود. به همین علت بهتر است از ضدآفتاب نیرومندتر و لباس‌های مناسب منفعت گیری کنید.

۳. آیا با درمان پیسی رنگ طبیعی پوست برمی‌گردد؟

بله. رنگ پوست طبیعی در ۱۰ تا ۲۰درصد افراد مبتلا به پیسی برمی‌گردد. این اتفاق چند شرط دارد، از جمله:

• تشخیص قبل از ۲۰سالگی؛
• توانایی اوج انتشار کردن بیماری در ۶ ماه یا کمتر؛
• وجود علائم مهم در صورت.

در برخی شرایط گمان برگشت رنگدانه کمتر است، از جمله:

• ابراز علائم پیسی سپس از ۲۰سالگی؛
• وجود علائم در لب‌ها، اندام‌ها و دست‌ها.

۴. آیا می‌توان پیسی را نهان کرد؟

اگر لکه‌های روی پوست‌تان برای شما ناخوشایندند، با چند روش می‌توانید آنها را نهان کنید از جمله:

• از ضدآفتاب با اس.پی.اف (SPF) ۳۰ یا زیاد تر منفعت گیری کنید. این ضدآفتاب می‌تواند تفاوت رنگ بین پوست طبیعی و ناحیه دچار را کم کند.
• از مواد آرایشی برای پوشاندن ناحیه بدون رنگ منفعت گیری کنید.
• موهای سفیدشده را رنگ کنید.
• از تتو در ناحیه دچار پیسی منفعت گیری کنید.

۵. آیا بیماری پیسی واگیردار است؟

خیر. پیسی مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌بشود.

۶. آیا پیبالدیسم و پیسی یکی است؟

خیر. هر دو بیماری مربوط به لکه‌های سفید یا روشن روی پوست یا مو می باشند، اما پیبالدیسم وقتی است که بخشی از پوست ملانوسیت یا سلول‌های تولیدکننده ملانین را ندارد و فرد با این بیماری به دنیا می‌آید. پیسی وقتی اتفاق می‌افتد که بدن شما ملانوسیت دارد، اما این ملانوسیت تخریب می‌بشود. پیسی در طول زندگی اتفاق می‌افتد.

شما بگویید

شما چه مقدار با پیسی آشنایی دارید؟ آیا در اطرافتان فردی به این عارضه مبتلا شده است؟ در صورت تمایل می‌توانید توانایی و نظرتان را در تکه ارسال دیدگاه برایمان بنویسید و این نوشته را از طریق شبکه‌های اجتماعی با دوستانتان به اشتراک بگذارید.

قهوه کاسنی یکی از جانشین‌های عالی برای قهوه است. این نوشیدنی بدون کافئین خواص تعداد بسیاری دارد. در این مقاله هرآنچه را ملزوم است درمورد این نوع قهوه بدانید، برایتان نوشته‌ایم.

قهوه کاسنی چیست؟

کاسنی نوعی گیاه گل‌دار از خانواده قاصدک است. این گیاه ساقه سفت و پرزدار، گل‌های بنفش روشن و بر‌گ‌هایی دارد که طبق معمول در سالاد منفعت گیری خواهد شد.

با بودادن ریشه آسیاب‌‌شده گیاه کاسنی و دم‌کردن آن، قهوه کاسنی تشکیل می‌بشود. طعم این گیاه همانند قهوه و مقداری خاکی و آجیلی است. قهوه کاسنی به دو صورت تنها یا همراه با قهوه (برای تشکیل طعم بهتر) مصرف می‌بشود.

کاملا اشکار نیست کاسنی از چه وقتی منفعت گیری می‌شده، اما باور بر این است که منفعت گیری از آن به سده ۱۸۰۰ در فرانسه، دوران افتقهوه، بازمی‌گردد. در آن زمان مردم از کاسنی به‌جای قهوه یا برای بیشترکردن مقدار قهوه منفعت گیری می‌کردند.

سال‌ها سپس و زمان جنگ داخلی آمریکا، کاسنی دقت مردم نیواورلئان را به خود جلب کرد. در آن زمان هم به‌علت این که نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا راه یکی از بنادر این ایالت را مسدود کرده می بود، قهوه کمیاب شده می بود.

امروزه قهوه کاسنی که به آن قهوه چیکوری یا چیکوری کافی هم حرف های می‌بشود، در سراسر دنیا یافت می‌بشود و به‌گفتن نوشیدنی بدون کافئین و جانشین قهوه معمولی منفعت گیری می‌بشود.

مواد مغذی حاضر در قهوه کاسنی

ریشه کاسنی مهم‌ترین ماده راه اندازی‌دهنده قهوه کاسنی است و برای درست‌کردن این قهوه، ریشه کاسنی خرد و بو داده می‌بشود و درنهایت همراه با قهوه دم می‌بشود.

در ۶۰ گرم ریشه کاسنی مواد مغذی زیر یافت می‌بشود:

ریشه کاسنی منبع عالی نوعی فیبر پری‌بیوتیک به‌نام اینولین است که جهت افت وزن و نگه داری سلامت روده‌ها می‌بشود. منگنز و ویتامین ب۶ حاضر در این گیاه هم برای سلامت مغز زیاد مفیدند.

یقیناً یادتان باشد از آنجایی‌ که مقدار مقداری از ریشه کاسنی دم می‌بشود، مقدار این مواد مغذی هم نسبتا کم است.

مزایا قهوه کاسنی

۱. بهبود کارکرد دستگاه گوارش

قهوه کاسنی منبعی عالی از فیبر است که تأثیر مثبتی روی دستگاه گوارش دارد. برای مثال قهوه کاسنی تعداد میکروبیوم‌های روده را که نقش مهمی در سلامت انسان دارند، نگه داری می‌کند.

در واقع مطابق بازدید‌های متعدد، مکمل‌های فیبر پری‌بیوتیک اینولین جمعیت باکتری‌های سالم روده را افزایش خواهند داد. این چنین بنا بر تحقیقات، کاسنی کارکرد روده را بهبود می‌بخشد و از شدت یبوست می‌کاهد.

در تحقیقی، ۴۴ فرد مبتلا به یبوست به‌زمان ۴ هفته مکمل اینولین یا دارونما مصرف کردند. مدفوع آن گروه از افراد که مکمل اینولین مصرف کرده بودند در قیاس با افرادی که فقط دارونما منفعت گیری کرده بودند، نرم‌تر شده می بود و دفعات بیشتری اجابت مزاج داشتند و درنتیجه از شدت یبوستشان کاسته شده می بود. در تحقیقی دیگر نیز نوشیدن ۳۰۰ میلی‌لیتر عصاره ریشه کاسنی به‌زمان ۴ هفته فعالیت روده افراد را در قیاس با گروه کنترل منظم‌تر کرد.

۲. افت قند خون

بنا بر آزمایش روی حیوانات و این چنین انسان، فیبر اینولین حاضر در ریشه کاسنی مقدار قند خون را تنظیم می‌کند.

در یکی از تحقیقات ۸هفته‌ای، به موش‌های آزمایشگاهی اینولین کاسنی داده شد و مکمل اینولین در تنظیم قند خون موش‌ها مؤثر می بود. محققان این مهار و ارامش قند خون را ناشی از تحول در سوخت‌وساز کربوهیدرات می‌دانستند.

یقیناً در خصوص تاثییر اینولین روی قند خون بازدید‌های محدودی انجام شده است، اما در همین بازدید‌ها محققان به این نتیجه رسیده‌اند که کاسنی جهت بهبود حالت قند خون و مشکل مقاومت به انسولین می‌بشود. انسولین هورمونی است که قند خون را به مولکول و بافت تبدیل و سپس به‌صورت سوخت مصرف می‌کند.

در ضمن مقاومت به انسولین وقتی رخ می‌دهد که مقدار انسولین خون به‌زمان طویل افزایش یابد و درنتیجه از اثربخشی انسولین کاسته بشود. این حالت قند خون فرد را افزایش می‌دهد.

تحقیقی کوچک روی ۴۰ فرد مبتلا به پیش‌دیابت انجام شد و به‌زمان ۲ هفته روزی ۳۰ گرم اینولین مصرف کردند. مقاومت به انسولین این افراد در قیاس با افرادی که دارونما مصرف کرده بودند، تا حد بسیاری افت یافت.

علاوه‌بر بازدید‌های فوق، تحقیقاتی انجام شده‌اند که بر پایه آنها، اینولین در افت مقاومت به انسولین در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، به‌اختصاصی افراد چاق، نقش بسزایی دارد.

یقیناً تا به امروز زیاد تر تحقیقات فقط درمورد مکمل اینولین بوده‌اند و برای این که بدانیم خود قهوه کاسنی چه تأثیری روی قند خون و انسولین دارد، تحقیقات بیشتری ملزوم است.

۳. افت التهاب

اگرچه التهاب عکس العمل طبیعی سیستم ایمنی بدن است، التهاب مزمن جهت بیماری‌های قلبی، دیابت نوع ۲ و سرطان می‌بشود. خوشبختانه در آزمایش‌های حیوانی اشکار شده است که ریشه کاسنی ویژگی‌های ضدالتهابی دارد.

مطابق تحقیقی روی موش‌ها که سال ۲۰۱۴ انجام شد، ریشه کاسنی بر افت مقدار فاکتور نکروز توموری آلفا، اینترلوکین۶ و اینترلوکین۱ که همه انها نشانگرهای التهاب‌اند تاثییر مثبت دارد. در تحقیقی دیگر به تعدادی بچه‌خوک ریشه خشک‌شده کاسنی داده شد و بعد از مدتی، از مقدار التهاب‌ بدن‌ بچه‌خوک‌ها کاسته شد.

علاوه‌بر بازدید‌های فوق، در تحقیقی اشکار شد عصاره کاسنی مسیرهای خاصی را که جهت التهاب در موش‌های مبتلا به نقرس خواهد شد مسدود می‌کند و از شدت بیماری می‌کاهد.

بااین‌حال زیاد تر تحقیقاتی که اکنون درمورد افت و درمان التهاب انجام شده‌اند، محدود به آزمایش‌های حیوانی‌اند و برای اثبات اثربخشی آن بر انسان تحقیقات بیشتری ملزوم است.

۴. افت گمان ابتلا به ترومبوز

ترومبوز به وضعیتی حرف های می‌بشود که لخته‌ای در رگ‌های سالم خون تشکیل و مانع جریان خون در رگ‌ها می‌بشود. قهوه کاسنی اثری مثبت روی کل خون و ویسکوزیته پلاسما دارد و پلاکت‌های حاضر در خون و همین‌طور گلبول‌های قرمز تغییرشکل‌یافته را جمع می‌کند و جهت حرکت بدون نقص جریان خون در بدن می‌بشود. جریان خون مطلوب در ریزرگ‌ها انتقال اکسیژن و دی‌اکسید کربن را بهبود می‌دهد. درنتیجه از خطر ابتلا به ترومبوز و عوارض دردناک یا کشنده آن کاسته می‌بشود.

۵. جانشین بدون کافئین قهوه

مصرف قهوه کاسنی روشی عالی برای افت مصرف کافئین است. قهوه‌های رایج از دانه‌های قهوه‌ بوداده و آسیاب‌شده تهیه خواهد شد. در یک فنجان قهوه معمولی، نزدیک به ۹۲ میلی‌گرم کافئین وجود دارد. یقیناً این مقدار بنا بر عواملی چون نوع قهوه، مقدار مصرف و روش بودادن قهوه متغیر است.

مصرف بیشتر از حد کافئین جهت عوارضی چون تهوع، اضطراب، تپش قلب، بی‌قراری و بی‌خوابی می‌بشود. ریشه کاسنی فاقد کافئین است، به این علت جایگزینی عالی برای قهوه محسوب می‌‌بشود.

برخی از افراد برای مصرف نوشیدنی بدون کافئین ریشه کاسنی را در آب جوش می‌ریزند و آن را دم می‌کنند و می‌نوشند، اما عده‌ای هم ریشه کاسنی را با مقدار مقداری قهوه معمولی ترکیب و دم می‌کنند تا نوشیدنی‌شان کم‌کافئین بشود.

نحوه تهیه قهوه کاسنی

مقدار مواد ملزوم برای تهیه چیکوری کافی متفاوت است، اما بهتر است برای تهیه این نوع نوشیدنی در هر فنجان (۲۳۷ میلی‌گرم) آب، ۲ قاشق غذاخوری (۱۱ گرم) ریشه آسیاب‌شده کاسنی بریزید.

برای دم‌کردن قهوه کاسنی می‌توانید آن را همانند قهوه‌های معمولی دم و یقیناً برای بهبود طعم آن از ادویه‌هایی چون دارچین، میخک، جوز هندی یا بادیان منفعت گیری کنید.

چند سوال و جواب

۱. آیا قهوه کاسنی برای هر فردی سودمند است؟

اگرچه قهوه کاسنی مزایا بسیاری دارد، برای همه افراد مناسب نیست. کاسنی در برخی از افراد جهت عکس العمل‌های حساسیتی می‌بشود. علائم این نوع عکس العمل عبارت‌اند از درد، تورم و سوزن‌سوزن‌شدن دهان. افرادی که به گرده درخت توس و گیاه قدیمی‌واش (سرده‌ای از زیرخانواده کاسنی‌واریان) حساسیت دارند، به قهوه کاسنی هم حساسیت خواهند داشت.

اگر بعد از مصرف قهوه کاسنی دچار عوارض جانبی آن شدید، فورا مصرف آن را قطع کنید و در صورت رفع‌نشدن علائم، به مراکز درمانی بروید. در ضمن عوارض جانبی این گیاه برای زنان باردار یا شیرده کاملا بازدید نشده است. به این علت پیش از مصرف این گیاه، باید با پزشک مشورت کنید تا از ابراز علائم نامطلوب پیشگیری بشود.

۲. قهوه کاسنی چه فرقی با قهوه معمولی دارد؟

قهوه معمولی خواص غذایی متغیری دارد و از بدن در برابر دیابت، افت شناختی و افسردگی محافظت می‌کند. ترکیبات حاضر در قهوه از شدت تاثییر منفی رادیکال‌های آزاد در بدن و تنش اکسایشی می‌کاهند. درنتیجه گمان ابتلا به بیماری‌های ناشی از افزایش سن همانند بیماری قلبی، سکته قلبی، بیماری‌های کبدی و سرطان افت می‌یابد. اما قهوه کاسنی مزایا فرد دیگر دارد که در این مقاله نقل شدند. این چنین قهوه کافئین دارد و کاسنی فاقد آن است.

کلام آخر

اگرچه تحقیقات کافی درمورد خواص قهوه کاسنی انجام نشده است، این نوشیدنی خوش‌طعم امکان پذیر برای نگه داری سلامت بدن مؤثر باشد. شما هم قهوه کاسنی را می‌شناختید؟ اگر پاسختان مثبت است، خوشحال می‌شویم نظرتان را درمورد این نوشیدنی بدانیم.