قانقاریا چیست؛ از تشخیص تا درمان

قانقاریا یک وضعیت اورژانسی پزشکی محسوب می‌شود که ناشی از مرگ بافت (نکроз) ناشی از قطع گردش خون به ناحیه‌ای خاص از بدن است. اگرچه این عارضه می‌تواند در هر قسمت از بدن رخ دهد، اما بیشتر اندام‌های نهاية مانند انگشتان دست و پا و اعضای حرکتی را هدف قرار می‌دهد. با توجه به ماهیت اورژانسی قانقاریا، تداخل سریع و درمانی بلافاصله حائز اهمیت فراوانی است. برای شناخت عمیق‌تر انواع این بیماری، روش‌های تشخیص و راهکارهای درمانی، تا پایان این مقاله با ما بمانید.

قانقاریا چیست؟

قانقاریا زمانی رخ می‌دهد که بخشی از بدن می‌میرد. این پدیده معمولاً در پی عدم دریافت خون کافی یا عفونت باکتریالی حاد شکل می‌گیرد و یک فوریت پزشکی محسوب است. قانقاریا می‌تواند در هر ناحیه‌ای از بدن، از جمله اعضای داخلی و خارجی بروز کند، اما بیشتر اندام‌هایی را که از قلب دورتر هستند (مانند انگشتان دست و پا) درگیر می‌سازد. در صورت عدم اقدام درمانی و ورود باکتری به جریان خون، قانقاریا می‌تواند به شوک سپتیک منجر شود که حیات را تهدید کرده و خود یک اورژانس پزشکی است.

🔗 بیشتر بخوانید: عشق وسواسی؛ ۱۰ نشانه‌ای که باید جدی بگیرید

اگر قانقاریا به موقع درمان نشود، می‌تواند به قطع عضو و مرگ منجر گردد. در صورت مشاهده علائم قانقاریا، بلافاصله با شماره اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز اورژانس مراجعه کنید. این علائم عبارتند از:

• تغییر رنگ ناحیه‌ای از بدن;
• از دست دادن حس (معمولاً پس از درد شدید);
• ترشحات بوی بد;
• زخم یا تاول با خون‌ریزی;
• تب بالا و لرز;
• سرگیجه;
• تنفس و ضربان قلب سریع.

انواع قانقاریا

۱. قانقاریای خشک

تمام اعضای بدن مانند کبد، قلب و ریه برای کارکرد صحیح وبقاء به اکسیژن نیازمندند. خون وظیفه انتقال اکسیژن به بافت‌های مختلف را بر عهده دارد. قانقاریای خشک زمانی اتفاق می‌افتد که بخشی از بدن اکسیژن مورد نیاز را دریافت نمی‌کند. این ناحیه در نهایت دچار فساد شده و می‌میرد. در قانقاریای خشک پوست سالم باقی می‌ماند و نشانه‌ای از عفونت وجود ندارد.

🔗 بیشتر بخوانید: روماتیسم قلبی؛ از علت تا درمان و پیشگیری

قانقاریای خشک بیشتر ناشی از آترواسکلроз (تجمع چربی در دیواره شریان‌ها) است.

۲. قانقاریای مرطوب

قانقاریای خیس یا مرطوب زمانی شکل می‌گیرد که بدن با انواع خاصی از باکتری‌ها عفونت یابد و با واکنش به تجزیه بافت ناشی از فعالیت باکتری‌ها روبرو شود. این فرآیند منجر به مرگ بافت می‌شود. قانقاریای مرطوب از قانقاریای خشک اورژانسی‌تر است و خطر پراکنش باکتری به سایر نقاط بدن در آن بیشتر است.

۳. قانقاریای گازی

قانقاریای گازی توسط باکتری‌های کلسترودیا (clostridia) ایجاد می‌شود. این باکتری‌ها عفونتاتی را تولید می‌کنند که باعث تشکیل حباب‌های گاز و سموم در ناحیه درگیر می‌گردند. گازهای متولید موجب مرگ بافت می‌شوند. این نوع قانقاریا بسیار مخرب است و سالانه بسیاری جان‌باخته می‌کنند؛ اما با درمان مناسب، نرخ مرگ‌ومیر می‌تواند به کمتر از ۵ تا ۱۰ درصد کاهش یابد.

۴. قانقاریای فورنیه

این عارضه ناشی از عفونت در ناحیه آلت تناسلی و بافت‌های همجوار است و بیشتر مردان را درگیر می‌کند، اگرچه زنان نیز در امان نیستند. شیوع آن در بزرگسالان بیشتر از کودکان است.

۵. قانقاریای داخلی

در این نوع، جریان خون به أعضاء داخلی مسدود شده وMembersی نظیر روده، کیسه صفرا و آپاندیس را هدف قرار می‌دهد.

افراد در معرض خطر ابتلا به قانقاریا

اگر سابقه ابتلا به برخی بیماری‌های خاص را داشته باشید، احتمال ابتلا به قانقاریا برای شما افزایش می‌یابد. از جمله این بیماری‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

عوامل دیگری نیز می‌توانند ریسک ابتلا را بالا ببرند، از جمله:

• افزایش حساسیت ایمنی بدن ناشی از بیماری یا درمان سرطان.
• سمیت شدید، صدمه سر، گزش حیوانات یا سوختگی‌های جدی.
• آسیب‌هایی که به بافت‌های بدن ضربه بزنند.
• سن بالای ۶۰ سال.
• شیمی‌درمانی.
• بیماری ایدز.
• عوارض جراحی.
• زخم‌های عمیق و شدید (به‌خصوص مواردی که عضلات را درگیر کرده‌اند).
• تزریق پرومتازین هیدروکلراید که می‌تواند باعث صدمه بافتی شود.
• سیگار کشیدن، مصرف الکل و مواد مخدر تزریقی که گردش خون را مختل کرده و خطر قانقاریا را افزایش می‌دهند.

شیوع بیماری قانقاریا

نرخ شیوع قانقاریا بسته به نوع آن متغیر است. ایسکمی بحرانی اندام که پیش‌گام قانقاریای خشک است، ۱ نفر از هر ۱۰۰ بزرگ‌سال بالای ۵۰ سال را درگیر می‌کند. این رقم در افراد بالای ۷۰ سالگی به ۱ مورد در هر ۵۰ نفر می‌رسد. قانقاریای گازی شیوع بیشتری دارد.

علائم قانقاریا

۱. علائم قانقاریای خارجی

{p>گاهی اوقات نخستین نشانه قانقاریای خشک، تشكيل خطوط قرمز در محيط بافت درگیر است که با گذشت زمان به رنگ سیاه در می‌آیند.

قانقاریا علائم دیگری نیز دارد، از جمله:

• زخم قرمز، دردناک یا متورم.
• زخم حاوی چرک یا بوی ناخوشایند.
• احساس سرما در ناحیه خاصی از بدن.
• از دست دادن حس لمسی در ناحیه‌ای مشخص.
• احساس گرما یا تعریق موضعی.
• بازگشت درد در همان ناحیه.
• درد شدید.
• حالت تهوع.
• رنگ غیرطبیعی پوست (سبز مایل به سیاه، قرمز، آبی، برنزی).

۲. علائم قانقاریای داخلی

قانقاریای داخلی بافت‌ها و اعضایی را در برون بدن درگیر می‌کند. در این حالت، فرد علائمی بر روی پوست یا اندام‌های حرکتی ندارد، اما با علائم سیستمی دیگر روبرو می‌شود، از جمله:

تشخیص قانقاریا

پزشک با توجه به سوابق پزشکی و علائم بالینی شما، قانقاریا را تشخیص می‌دهد. برای تایید دقیق‌تر و تعیین rozsah بیماری، ممکن است از روش‌های تشخیصی زیر استفاده کند:

• بازدید آزمایشگاهی بافت و نمونهای مایع: نمونه‌برداری از مایعات ناحیه درگیر جهت شناسایی باکتری عامل بیماری در میکروسکوپ انجام می‌شود.
• آزمایش خون: افزایش تعداد گلبول‌های سفید نشانه عفونت قانقاریایی است. همچنین کشت خون برای تشخیص نوع باکتری انجام می‌گردد.
• تصویربرداری: روش‌هایی نظیر پرتو ایکس، MRI و CT Scan تشخیص پراکنش قانقاریا در بافت‌های داخلی را آسان‌تر می‌سازند. اگر قانقاریا ناشی از اختلال گردش خون باشد، پزشک ممکن است آرteriوگرام درخواست دهد. در این تست، با کمک پرتو ایکس و ماده کنتراست، جریان خون در شریان‌ها و میزان انسداد بررسی می‌شود.

درمان قانقاریا چیست

[[OAR_MEDIA_1]]

۱. دبریدمان بافت

در موارد شدید قانقاریا، احتمالاً ضرورت دارد که بافت یا عضو مرده جراحی و برداشته شود؛ به این فرآیند دبریدمان می‌گویند. این عملیات با ابزارهای جراحی یا مواد شیمیایی انجام می‌پذیرد. هدف از این جراحی، استئصال ناحیه نخرótica برای جلوگیری از پراکنش عفونت و رهایی بدن از بافت مرده است.

یک روش جایگزین، دبریدمان حشره‌ای است که در آن از لارو حشره برای خوراندن باکتری‌ها و بافت مرده استفاده می‌شود. پزشکان در موارد نادری از این روش بهره می‌برند. پوست‌پیوست نیز می‌تواند برای پوشش ناحیه صدمه‌دیده و ترمیم بافت مورد استفاده قرار گیرد. در این روش، بخشی از بافت سالم بیمار برداشته شده و بر روی زخم قرار می‌گیرد.

۲. مصرف آنتی‌بیوتیک

پزشک ممکن است برای از بین بردن باکتری‌ها آنتی‌بیوتیک تجویز نماید. این داروها معمولاً به صورت درون‌ریزی (IV) به بیمار داده می‌شوند.

۳. جراحی عروق

{p>جراحی عروق مانند بای‌پس یا آنژیوپلاستی برای بیمارانی که علت قانقاریای آن‌ها عدم گردش خون مناسب است، تدوین می‌شود تا جریان خون بهبود یابد.

۴. اتاق اکسیژن هیپرباریک

بیماران مبتلا به قانقاریای گازی در محیطی غنی از اکسیژن تحت درمان قرار می‌گیرند تا رشد باکتری‌ها مهار شود. این اقدام به بهبود پوست کمک کرده و اکسیژن‌رسانی به بافت‌های آسیب‌دیده را تسریع می‌کند.

۵. قطع عضو

در موارد بسیار پیشرفته، قطع اندام‌ها یا انگشتان دست و پا برای نجات جان بیمار ضروری می‌شود. افرادی که دچار آمپوتاسیون شده‌اند می‌توانند از پروتزها یا اندام‌های مصنوعی برای جایگزینی بخش از دست رفته بدن بهره‌مند شوند.

پیامدهای عدم درمان قانقاریا

گاهی قانقاریا در مراحل اولیه و بدون عوارض جانبی جدی درمان می‌شود. با این حال، در موارد شدید و در صورت عدم درمان به موقع، می‌تواند به قطع عضو منجر شود.

قانقاریا برای برخی افراد خطرناک و کشنده است، مانند:

• بیماران دارای بیماری‌های پایه پیچیده.
• درگیری مناطق وسیعی از بدن.
• تأخیر در آغاز درمان.

بر اساس پژوهشی در سال ۲۰۲۰، بیشترین آمار مرگ‌ومیر ناشی از قانقاریای فورنیه (تناسلی) در افراد دارای بیماری‌های خاص گزارش شده است، از جمله:

عدم درمان قانقاریا می‌تواند به شوک سپتیک منجر گردد. عوارض این شوک شامل موارد زیر است:

• تغییر حالت روانی;
• افت خطرناک فشار خون;
• ناتوانی عضوی.

سپتیک می‌تواند کشنده باشد.

پیش‌بینی بیماری قانقاریا

آینده فرد مبتلا به قانقاریا به متغیرهای متعدد بستگی دارد، از جمله:

• rozsah پراکنش قانقاریا.
• زمان آغاز درمان.
• ناحیه درگیر.
• سلامت عمومی بیمار.

پیشگیری از قانقاریا

برای به حداقل رساندن آسیب و حفظ بافت، قانقاریا باید در سریع‌ترین زمان ممکن درمان شود. افراد دیابتی یا مبتلا به بیماری‌های عروقی باید به طور منظم دست‌ها و پاهایشان را از منظر علائم قانقاریا بررسی کنند، از جمله:

• هرگونه ورم، ترشح و قرمزی messy نشانه عفونت;
• زخم‌هایی که به خوبی بهبود نمی‌یابند;
• تغییر رنگ پوست.

مصرف آنتی‌بیوتیک پیش و پس از جراحی با دستور پزشک می‌تواند از گسترش عفونت‌های قانقاریایی جلوگیری نماید. ترک سیگار، رژیم غذایی سالم و ورزش منظم نیز گردش خون را بهبود می‌بخشند.

لازم است نکات مهم زیر را همواره در نظر داشته باشید:

• پاهایتان را به طور منظم توسط پزشک معاین کنید.
• با پای برهنه بیرون نروید.
• ناخن‌های پا را با سوهان کوتاه کنید و از ناخن‌گیر استفاده ننمایید.
• جوراب بپوشید و از کفش مناسب استفاده کنید.

نظر شما

شما چقدر با بیماری قانقاریا آشنایی دارید؟ آیا تا به حال با این عارضه روبرو شده‌اید؟ در صورت تمایل، می‌توانید تجربیات و نظرات خود را در بخش ارسال دیدگاه برای ما بنویسید و این مطلب را از طریق شبکه‌های اجتماعی با دوستانتان به اشتراک بگذارید.