دوستی واقعی از ارزشمند‌ترین دارایی‌های زندگی محسوب می‌شود و پژوهش‌ها نشان می‌دهند که داشتن دوستان صمیمی تأثیر مثبتی بر سلامت روان دارد و سطح استرس و اضطراب را کاهش می‌دهد. با این حال همه روابط دوستانه اصیل نیستند و برخی افراد تنها به ظاهر دوستانه رفتار می‌کنند.
نشانه‌های اصلی دوستان قلابی
رابطه یک‌طرفه
دوست قلابی تنها زمانی در کنار شما حضور دارد که منفعتی برای او در کار باشد و وقتی شما به حمایت او نیاز دارید، غایب می‌شود. گفت‌وگو‌های او نیز متمرکز بر مسائل شخصی است و علاقه کمی به شنیدن مشکلات شما نشان می‌دهد.
غیرقابل‌اعتماد بودن
این افراد به قول‌های خود وفا نمی‌کنند و نمی‌توان روی آن‌ها حساب کرد. ممکن است کلامی بگویند که در کنار شما خواهند بود، اما در عمل بی‌هوا ناپدید می‌شوند.
عدم حفظ احترام
دوست قلابی ممکن است در حضور شما مهربان باشد اما پشت سر شما بدگویی کند، راز‌های شما را فاش نماید یا در جمع دیگران شما را تحقیر کند. حفظ حرمت و آبرو برای او اهمیتی ندارد.
حسادت از موفقیت‌ها
برخلاف دوستان واقعی که از پیروزی‌های شما خوشحال می‌شوند، دوستان قلابی از دستاورد‌های شما حس خطر می‌کنند و تلاش می‌کنند اهمیت آن‌ها را کم‌نمایند.
دوستی مشروط
این رابطه تا زمانی ادامه دارد که فرد از بودن در کنار شما منفعتی ببرد. به محض رسیدن به هدف، به تدریج ارتباط را قطع می‌کند و ممکن است برای رسیدن به مقصود از باج‌گیری عاطفی یا القای حس گناه استفاده کند.
عدم احترام به مرزها
هر فرد حریم خصوصی و مرز‌هایی دارد که دوست قلابی آن‌ها را نادیده می‌گیرد و بار‌ها از آن‌ها فرا‌تر می‌رود.
عوامل شکل‌دهنده رفتار قلابی
خودمحوری
افراد خودمحور تنها بر نیاز‌های خود تمرکز دارند و دیگران را ابزاری برای رسیدن به اهداف خود می‌دانند، بدون توجه به خواسته‌های طرف مقابل.
ناامنی درونی
پژوهش‌ها نشان می‌دهد کسانی که عزت‌نفس پایین دارند، از دوستی قلابی به عنوان روشی برای افزایش ارزش خود و کسب توجه دیگران استفاده می‌کنند.
خودشیفتگی
نارسیس‌ها برای فخرفروشی و خودنمایی روابط قلابی برقرار می‌کنند و نیاز‌های دیگران برایشان اهمیتی ندارد.
روان‌پریشی
کارشناسان معتقدند افرادی با تمایلات ضد‌اجتماعی، فاقد همدلی هستند و به حقوق و احساسات دیگران بی‌توجه‌ی می‌کنند.
صدمه‌های کودکی
تجربیات بد و صدمه‌های دوران کودکی می‌تواند بر تمام جنبه‌های زندگی بزرگ‌سالی، از جمله برقراری دوستی‌های سالم، تأثیر بگذارد.
انواع دوستان قلابی
رفیق نیمه‌راه تنها در اوقات خوش حضور دارد و در سختی‌ها کنار می‌رود. زمان‌طلب به دنبال منفعت است و وقتی نیاز شما به او باشد، ناپدید می‌شود. چاپلوس با تحسین‌های اغراق‌آمیز شما را به انجام کار‌های دلخواه خود وادار می‌کند. رقیب دستاورد‌های شما را تهدید می‌داند و سعی در کم‌رنگ کردن آن‌ها دارد. شایعه‌پراکن با افترا و شایعه به اعتبار شما آسیب می‌زند. مصرف‌کننده از سخاوت و منابع شما سوءاستفاده می‌کند. جویای اعتبار برای تقویت عزت‌نفس خود به تایید و تمجید شما نیاز دارد.
آسیب‌های دوستی قلابی
داشتن دوست قلابی می‌تواند منجر به ناامیدی، حس خیانت، خشم و رنجش، شک به خود، افت عزت‌نفس و بدبینی نسبت به روابط دیگر شود. فرد ممکن است بیش از حد محتاط شود و اعتماد به دیگران را از دست بدهد.
نحوه برخورد با دوست قلابی
شناخت دوست قلابی آسان نیست، اما اقدامات زیر می‌تواند مفید باشد به شهود خود اعتماد کنید و اگر در رابطه مشکلی حس می‌کنید، آن را نادیده نگیرید. نیاز‌ها و انتظارات خود را به صراحت بیان کنید و واکنش طرف مقابل را بسنجید. درباره رفتار‌های آزاردهنده با او گفتگو کنید. مرز‌های شخصی خود را تعیین و از او بخواهید به آن‌ها احترام بگذارد. در صورت توهین یا بی‌احترامی، ارتباط را محدود و به تدریج قطع کنید. احساسات خود را با دوستان قابل‌اعتماد یا اعضای خانواده به اشتراک بگذارید. خودمراقبتی را تمرین کنید و روی کار‌هایی تمرکز کنید که حس خوبی به شما می‌دهد. روابط با دوستان واقعی را تقویت کنید.
چگونه دوست واقعی پیدا کنیم؟
برای یافتن دوستی اصیل خودتان باشید و با صداقت رفتار کنید تا دیگران شما را همان‌طور که هستید بشناسند. با افرادی ارتباط برقرار کنید که ارزش‌ها و باور‌های مشابه‌ی دارند. به رابطه زمان دهید تا به آرامی و به صورت طبیعی شکل بگیرد. اطمینان حاصل کنید که رابطه دوطرفه است و هر دو طرف به اندازه‌ای در آن شریک هستند. کیفیت را بر کمیت ترجیح دهید. از زنگ‌های خطر مانند چاپلوسی بیش از حد، شایعه‌پراکنی و سوءاستفاده مداوم آگاه باشید.