پیوند دندان یکی از قدیمی‌ترین روش‌های جراحی است که ریشه در باغبانی علمی دارد و حداقل از قرن ششم می‌لادی به شکل پیوند پوست وجود داشته است. دکتر پل کرادوک، مورخ جراحی پیوند، می‌گوید تعیین دقیق اولین پیوند دندان دشوار است اما این عمل قرن‌ها پیش از علم پزشکی مدرن رواج یافته بود.
شروع‌های اولیه در قرن‌های می‌انه
ابوالقاسم الزهراوی، پزشک مشهور اندلس، در نزدیک قرن یازدهم می‌لادی کاشت مجدد دندان را توصیف کرد. آمبروز پاره، جراح فرا‌نسوی قرن شانزدهم، از پیوند دندانی برای یک زن اشرافی نوشت که دندان خدمتکارش را دریافت کرده بود. کرادوک معتقد است تا پیش از قرن هجدهم تعداد کمی پیوند دندان ثبت شده و این دوره آغاز رواج این روش بود.
روش‌های وحشیانه و آزمایش‌های جان هانتر
چارلز آلن روشی پیشن‌هاد داد که در آن دندان بابون به همراه لثه کنده شده و در دهان بیمار قرار می‌گرفت. جان هانتر، جراح اسکاتلندی، دندان انسان را در تاج خروس کاشت و چند ماه بعد ادعا کرد پیوند موفق بوده، اگرچه خود داشت تنها یک بار از چندین تلاش موفق شده است. هانتر از ابریشم و جلبک دریایی برای تثبیت دندان‌های اهدایی استفاده می‌کرد اما دندان‌های پیوندی در آن دوران عمر کوتاه داشتند و زیاد رد می‌شدند.
تجارت دندان از فقرا تا دندان‌های واترلو
کرادوک تأکید می‌کند تجارت پیوند دندان بدون تفاوت طبقاتی ثروتمندان و فقرا امکان‌پذیر نبود. دندان‌ها از دهان کودکان فقیر بیرون کشیده و به ثروتمندانی فروخته می‌شدند که به ظاهر خود اهمیت می‌دادند. کتاب جراحی دندان آلن در سال ۱۶۸۵ این عمل را غیر‌انسانی و دزدی از یکی برای دادن به دیگری خواند. دندان‌ها همچنین از اجساد کشته‌شدگان جنگ‌ها مانند نبرد واترلو تأمین می‌شدند که باعث رواج اصطلاح دندان‌های واترلو شد. جراحان آلمانی نیز از دندان‌های جوانان قربانی خشونت برای وجهه اخلاقی دادن به کار خود استفاده می‌کردند.
سقوط پیوند دندان و ظهور دندان‌های مصنوعی
تا قرن بیستم پیشرفت و پیوند دندان همراه نبودند. تبلیغات دندان‌پزشکان نوظهور باعث رواج این روش شد اما مقرراتی وجود نداشت و سودآوری بر ایمنی مقدم بود. انتقال بیماری‌ها به‌ویژه سیفلیس، نرخ موفقیت پایین و ظهور دندان‌های مصنوعی چینی در قرن نوزدهم باعث انحطاط پیوند دندان شد. کرادوک یک مورد را نقل می‌کند که زنی در ساوتهمپتون پس از پیوند دندان به سیفلیس مبتلا شد و سریع فوت کرد.
پیوند دندان در دوران مدرن و کاشت خودی
مطالعه‌ای در سال ۱۹۸۷، ۷۳ پیوند دندان غیر‌خودی بین سال‌های ۱۹۵۶ تا ۱۹۸۰ را ثبت کرد با می‌انگین کارکرد ۶.۸ سال و حداکثر ۲۸.۵ سال. در سال ۱۹۷۳ پیوند دندان برادر برای خواهر انجام شد که اول ناموفق بود اما تلاش دوم در دسامبر ۱۹۷۴ موفقیت‌آمیز بود. با این حال دیدگاه علمی نسبت به پیوند غیر‌خودی بدبینانه باقی ماند.
کاشت دندان خودی (اتو‌ترانسپلنتیشن) از دهه ۱۹۵۰ گزارش شده که در آن دندان عقل بیرون‌آورده شده و در محل دیگر در دهان همان فرد کاشته می‌شود. مرور آثار علمی در سال ۲۰۱۸ نرخ موفقیت نزدیک به ۸۱ درصد را نشان داد. محققان دانشگاه کارولینای شمالی در ۲۰۱۸ این روش را برای کودکان توصیه کردند زیرا دندان خودی برای هم‌راستایی با دهان در حال رشد و تشویق رشد استخوان مناسب‌تر از ایمپلنت است. کرادوک جمع‌بندی می‌کند پیوند دندان عملیاتی وحشیانه از پیش علم بود که لباس علم پوشانده شده بود و بیش‌تر ترفند بازاریابی بود.