بهترین فضا برای نوآوری جایی است که بتوان در آن اشتباه کرد

مدیران فین‌تک در نمایشگاه تراکنش: رگولاتوری که کنترل‌گر است، اکوسیستم نوآوری را خفه می‌کند

نشست تخصصی پرداختیم و نپرداختیم با محوریت بازدید بیم و امید‌های صنعت پرداخت در حاشیه نمایشگاه تراکنش برگزار شد. در این جلسه فرهاد فائز مدیرعامل شاپرک، محمدرضا مانی یکتا مدیرکل نظارت بر نظام‌های پرداخت بانک مرکزی، محمدمهدی شریعتمدار مدیرعامل جیبیت، علیرضا موسوی مدیرعامل ایران کیش و هومن سپهری مدیرعامل تندر نور حضور داشتند.

فرهاد فائز در آغاز نشست با ارائه آمار‌های امیدبخش از عملکرد شاپرک گفت ما در شاپرک هر ماه یک بولتن اقتصادی منتشر می‌کنیم که پر از حرف‌هایی است که امید را در این صنعت مشخص می‌کند. صنعتی که با وجود چهل هزار بازیگر کارکرد مناسبی دارد. هر ایرانی بالاخره روزی دو تا سه بار گذرش به این صنعت می‌افتد و این باعث شده این صنعت تنها در عرض دو سال این‌چنین رشد کند.

مدیرعامل شاپرک در مورد چالش‌های صنعت پرداخت نیز افزود وضع اقتصاد صنعت پرداخت نامناسب بوده و درآمد آن در قیاس با خدماتی که ارائه می‌دهد، کم است. کل کارمزدی که به این صنعت تعلق دارد احتمالا به هشتصد می‌لیارد تومان هم نرسد. او قاچاق، انجام کار‌های نامتعارف برای جذب مشتری، تأمین و نگهداری نیروی انسانی و مشکلات گسترش زیرساختی را از دیگر چالش‌های این صنعت شمرد.

محمدرضا مانی یکتا، مدیرکل نظارت بر نظام‌های پرداخت بانک مرکزی با اشاره به جایگاه کشور در سطح نفوذ ابزار‌های پرداخت الک‌ترونیک گفت کشور ما برخلاف دیگر کشور‌ها جزو پنج کشور اول با بیش‌ترین سطح نفوذ ابزار‌های پرداخت الک‌ترونیک است. این موضوع باعث شده تا سهم اسکناس در مقیاس نقدینگی کمتر از صد همت باقی بماند. در مقایسه با حجم نقدینگی که حداقل در چهار سال گذشته نزدیک به دو برابر شده، نسبت به اسکناس مسکوت در کشور نزدیک به دو و شش دهم است که در برخی بازه‌های زمانی به یک و هشت دهم هم افت کرده است. این قضیه علاوه بر اینکه یک رکورد است، تلنگر‌هایی برای رگولاتور به وجود می‌آورد.

او بیان کرد که بانک مرکزی روزانه صد و سی تا صد و چهل و پنج می‌لیون تراکنش دارد که در روز‌های پایانی سال به دویست می‌لیون نیز می‌رسد. با این حال به باور مانی یکتا، صنعت پرداخت یک صنعت پیچیده است و طی ده سال اخیر زمان به‌روزرسانی اخذ هزینه‌های این صنعت از اعضایش به خوبی وجود نداشته است. به همین دلیل در اقتصاد این صنعت ناترازی وجود دارد.

مدیرکل نظارت بر نظام‌های پرداخت اضافه کرد در همه دنیا همه هزینه‌های پرداخت تراکنش را ذینفعان مهم می‌پذیرند. ما کوچک‌ترین گامی که موفق شدیم در راستای اصلاح برداریم، دو صد هزارم مبلغ تراکنش است. آن هم در بخشی از تراکنش‌ها که شراکت پذیرنده را داخل کردیم. جریان هزینه‌کرد و درآمد صنعت پرداخت ما به طور سالیانه نزدیک به چهارده همت است. تا قبل از ۱۴۰۲ درصد این هزینه را بانک‌های پذیرنده پرداخت می‌کردند که به نوعی ضربه‌زا بود. اصلاحی که ما از ابتدای ۱۴۰۱ آغاز کردیم، این بود که پنجاه درصد این سهم را توانستیم به تسهیلات‌یار منتقل کنیم. او معتقد است صنعت پرداخت کشور همچنان فاصله قابل احتیاطی با استاندارد‌های جهانی دارد و صنعت ترازی نیست.

مدیران فین‌تک در نمایشگاه تراکنش: رگولاتوری که کنترل‌گر است، اکوسیستم نوآوری را خفه می‌کند 2

مهدی شریعتمدار مدیرعامل جیبیت با اشاره به چالش‌های اکوسیستم نوآوری پرداخت گفت نوآوری به معنی پذیرفتن ریسک و شکل‌گیری یک توانایی تازه است و در کشور ما با محدودیت روبرو است. به نظر من نوآوری در کشور ما به نوعی کپی از کشور‌های دیگر است؛ زیرا با محدودیت روبرو است. او نوآوری را عقب‌راندن نظام‌های قبلی با شرط جایگزینی نظام‌های بهتر دانست و ویژگی شخصیت‌های نوآور را تشریح کرد.

شریعتمدار با اشاره به اینکه در ایران بیگ‌تک‌ها و تیم‌های کوچک و جسور شخصیت‌های نوآور هستند، گفت حتی شرکت‌های بزرگ فناوی نیز اگر بخواهند نوآوری کنند، ملزم‌اند تیم‌های کوچک و جسور راه‌اندازی دهند. او باور دارد بهترین فضا برای نوآوری جایی است که بتوان در آن نادرست کرد و این به معنی کثرت شرکت‌ها و تیم‌هاست.

مدیرعامل جیبیت با تأکید بر اینکه ریسک در اکوسیستم نوآوری نوعی فضیلت محسوب می‌شود، اظهار داشت ریسک علته وجود آمدن نوآوری می‌شود و سیستم را به اکوسیستم تبدیل می‌کند. اکوسیستم یک پدیده زنده است و خودش خودش را تنظیم می‌کند. اما انقباضی که رگولاتور به وجود آورده، جلوی رشد اکوسیستم را می‌گیرد که به جای تنظیم‌گری، کنترل‌گری می‌کند.

محمدرضا مانی یکتا نیز این نظر را تایید کرد و گفت در کنار تنظیم‌گری باید اجازه داد تا نوآوری و خلاقیت شکل بگیرد. او اشاره کرد که طی پنج سال گذشته بانک مرکزی موجودیت جدیدی به این صنعت اضافه نکرده و فقط پی‌اس‌پی و پرداخت‌یار داشته است. اگر زمان برای نوآوری فراهم نشود، این دو نیز از دامنه تعریف شده خود خارج خواهند شد تا مرز‌های خلاقیت را لمس کنند. در آن مرحله نیز تنظیم‌گری سخت و دشوار خواهد بود، چون موجودیت آن‌ها از حیطه عملیات خود خارج شده و داخل حوزه جدیدی می‌شود.

به باور مانی یکتا، بخش عمده این چالش‌ها مربوط به ناترازی اقتصاد صنعت پرداخت است که تأمین و نگهداری نیروی انسانی را نیز با مشکل روبرو کرده است. او گفت رویکرد بانک مرکزی نیز اصلاح این ناترازی است. مدیرعامل ایران کیش نیز مهم‌ترین چالش صنعت پرداخت را مشکلات زیرساختی فنی و ابزاری دانست و تاکید کرد که این زیرساخت‌ها نیازمند به‌روزرسانی هستند.

پایان گزارش از نشست تخصصی پرداختیم و نپرداختیم در حاشیه نمایشگاه تراکنش با حضور مدیران ارشد شاپرک، بانک مرکزی، جیبیت، ایران کیش و تندر نور.

متن کامل گزارش از نشست پرداختیم و نپرداختیم در نمایشگاه تراکنش به پایان رسید. این نشست با حضور مدیران ارشد شاپرک، بانک مرکزی، جیبیت، ایران کیش و تندر نور برگزار شد و چالش‌های اقتصاد صنعت پرداخت، نقش رگولاتور و شرایط اکوسیستم نوآوری در ایران مورد بررسی قرار گرفت.