بازگشت شگفتانگیز خرچنگ درختی؛ از لبه انقراض تا نمایش در باغ وحش سن دیگو, خرچنگ درختی، یکی از نادرترین حشرات جهان که تا پیش از چند دهه گمان میرفت برای همیشه از روی زمین ناپدید شده، اکنون با تلاشهای علمی از انقراض نجات یافته است. برآوردها نشان میدهد تنها بین ۲۰ تا ۳۰ نمونه از این حشره در طبیعت باقی ماندهاند. زیستگاه اصلی آنها جزیره لرد هاوو و هرم بال در اقیانوس آرام، متعلق به استرالیا میباشد.
در گام مهمی برای حفظ حیات وحش، این گونه اکنون برای بازدید عموم در باغ وحش سن دیگو آمریکا به نمایش گذاشته شده است. تهدیدهای دوچندان در هرم بال بر اساس گزارشهای علمی اخیر، بقای خرچنگ درختی در هرم بال به شدت به خطر افتاده است.
وقعیت جغرافیایی هرم بال آن را در برابر رویدادهای آبوهوایی شدید و رانش زمین بیدفاع میسازد.
به همین دلیل، محققان نتیجه گرفتند که این جزیره مکانی امن برای حفظ طولانیمدت گونههای در خطر انقراض نظیر خرچنگ درختی نیست. برنامههای تکثیر در اسارت در سطح جهان با توجه به هشدارهای جدی، دانشمندان به راهاندازی برنامههای تکثیر در اسارت در چندین باغ وحش معتبر در سراسر جهان روی آوردند. هدف اصلی، ایجاد جمعیتهای پشتیبان برای جلوگیری از انقراض کامل این حشره است.
۵ تکنیک کلیدی پیوستن باغ وحش سن دیگو به این شبکه بینالمللی، فرصت منحصر به فردی برای آشنایی مردم با این حشره نمادین فراهم آورده است. نقش حیاتی حشرات در اکوسیستم حشرهشناسان باغ وحش سن دیگو تأکید میکنند که مشاهده نزدیک این گونههای نادر، ابزاری قدرتمند برای ارتقای آگاهی عمومی درباره حیات وحش کمتر شناختهشده است.
حشرات مانند خرچنگ درختی، اگرچه کوچکاند، اما نقش بنیادینی در توازن اکوسیستمها ایفا میکنند؛ از جمله خدمات حیاتی آنها میتوان به گردهافشانی اشاره کرد که بقای زندگی گیاهی و در نهایت امنیت غذایی بشر را تضمین میکند. تاریخچه نابودی در لرد هاوو و پناهگاه آتشفشانی سقوط خرچنگ درختی در جزیره لرد هاوو در سال ۱۹۱۸ آغاز شد، زمانی که موشهای مهاجم به این جزیره راه یافتند.
این موشها نه تنها خرچنگهای درختی را به سرعت از بین بردند، بلکه باعث انقراض پنج گونه پرنده، دو گونه گیاه و ۱۲ گونه بیمهرگان دیگر شدند. از سال ۱۹۲۰ اثر از این حشره در لرد هاوو قطع شد، اما جمعیت کوچکی در فاصله ۲۳ کیلومتری، بر روی هرم بال، یک بستر کوهستانی آتشفشانی و متروکه، به حیات خود ادامه داد. معجزه بقا و راهکار بکرزایی حیات این تعداد معدود حشره در شرایط سخت هرم بال، یک شاهکار بیولوژیکی محسوب میشود.
محققان معتقدند که کلید این بقا، توانایی منحصر به فرد مادههای خرچنگ درختی برای تولیدمثل از طریق بکرزایی (تولید مثل بیجنس) بوده است. این مکانیزم باعث شد جمعیت بدون نیاز به نرها، در انزوا تداوم یابد. در سال ۲۰۰۳، یک تیم نجات تخصصی موفق شد چهار نمونه از این حشره را از هرم بال خارج کرده و برنامه رسمی تکثیر در اسارت را آغاز نماید.