پرندگان از جمله حیواناتی هستند که به خوبی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند؛ با این حال زیست‌شناسان برای دوره‌ی طولانی از بررسی یکی از غذا‌های مورد علاقه‌ی آن‌ها، یعنی مدفوع، غافل بوده‌اند.
طیف وسیعی از پرندگان تمایل به بلعیدن مدفوع دارند و این رفتار می‌تواند تأثیری عمیق و نادیده‌گرفته‌شده بر سلامت آن‌ها داشته باشد. در واقع خوردن مدفوع امکان‌پذیر علت مهمی برای تاب‌آوری پرندگان در طول می‌لیون‌ها سال در سراسر قاره‌های زمین است.
رفتار مدفوع‌خواری در حشرات، پس‌تانداران و برخی پرندگان اهلی مانند طوطی به خوبی مستند شده است؛ اما تحقیقات در مورد پرندگان وحشی تا این لحظه در مراحل اولیه باقی مانده است.
اکنون تیمی از محققان به سرپرستی آلیس دانبار، می‌کروب‌شناس محیطی از دانشگاه استرالیای جنوبی، در مقاله‌ای که اخیرا منتشر شده است، آنچه تا به امروز درباره‌ی این رفتار کمتر شناخته‌شده می‌دانیم و مزایای احتمالی آن را تشریح کرده‌اند.
در تقریبا بیست سال گذشته، دانشمندان سرتاسر جهان مدفوع‌خواری را در گونه‌های گوناگون از جمله شترمرغ، باقرقره، اردک، سهره نوک‌قیچی، مرغ باران، کرکس، زاغی و چنگر نوک‌سرخ مشاهده کرده‌اند.
برخی از این پرندگان مدفوع گونه‌ی خود را می‌خورند؛ در حالی که برخی دیگر طعم‌های متنوع‌تری همانند مدفوع سگ، نهنگ، سمور رودخانه‌ای، شیرکوه‌ی، گاو، فوک و دیگر پرندگان را ترجیح می‌دهند. مدفوع در همه‌جا وجود دارد و پرندگان به نظر می‌رسد نهایت منفعت را از آن می‌برند.
به عقیده محققان، بلعیدن مدفوع امکان‌پذیر شبیه به نحوه‌ی کارکرد پیوند مدفوع در انسان، به اعتدال مجدد باک‌تری‌های مفید در روده‌ی پرندگان پشتیبانی می‌کند؛ به عنوان مثال شترمرغ معمولی از فضولات خود تغذیه می‌کند و مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۳ نشان داد که در صورت دسترسی به مدفوع تازه، می‌کروبیوم روده‌ی جوجه‌های بالغ سریع‌تر به بلوغ می‌رسد.
مدفوع تنها برای جانداران جوان غذای لذیذ نیست؛ در سال‌های اخیر بلبل‌های بالغ، سینه‌سرخ‌ها، بوچانگایان، مرغ‌های مقلد، جیجاق‌های بوته‌ای فلوریدا و کلاغ‌های آمریکایی نیز در حین بلعیدن مدفوع جوجه‌های خود دیده شده‌اند. در واقع هنگامی که پرنده‌ی والد غذا را به لانه می‌آورد، یک می‌ان‌وعده‌ی خوشمزه در ازای زحمات خود دریافت می‌کند.
جوجه‌هایی که در آشیانه به انتظار پرنده‌ی والد خود می‌مانند، درست مانند یک دستگاه تامین‌کننده‌ی غذا عمل می‌کنند. آن‌ها پس از چرخیدن به دور خود، یک کیسه‌ی مدفوع از مقعد خود بیرون می‌آورند که والدین آن را گرفته و به راحتی می‌بلعدند.
این رفتار بی‌نظیر پرندگان در خوردن مدفوع متاسفانه به اندازه‌ی لازم مورد مطالعه قرار نگرفته است. برخی دانشمندان گمان می‌کنند این کار راهی برای تمیز نگه‌داشتن لانه است و برخی دیگر معتقدند این رفتار راهکاری برای نگهداری مواد مغذی و می‌کروب‌هایی است که پرندگان بالغ ممکن است در اثر کار سخت از دست داده باشند.
مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۰ روی باباکس‌های غول‌پیکر انجام شد، حضور فرا‌وان باک‌تری‌های فرمی‌کوت در کیسه‌های مدفوع جوجه‌ها را نشان داد. این باک‌تری‌ها یکی از ویژگی‌های مهم روده در تعداد زیادی از پرندگان محسوب می‌شوند.
خوردن مدفوع علاوه بر حفظ سلامت روده، می‌تواند به پرندگان کمک کند تا با کمبود مواد مغذی سازگار شوند؛ به عنوان مثال فکر می‌شود سهره‌های بال‌سفید نوک‌قیچی از مدفوع سمور رودخانه‌ای تغذیه می‌کنند، چون مدفوع این حیوان شامل استخوان‌های هضم‌نشده‌ای است که از کلسیم ساخته شده‌اند. از نظر دیگر تصور می‌شود مرغ‌های باران غول‌پیکر از مدفوع فوک‌ها تغذیه می‌کنند، چون در طول دوره‌هایی که این پرنده در حال گرسنگی‌کشیدن و گرم نگه‌داشتن تخم‌ها در لانه است، به راحتی در دسترس است و یک منبع غذایی با انرژی بالا محسوب می‌شود.
باید در نظر گرفت که همه این فرضیات تنها در حد ایده هستند و ما تنها در صورتی علت مدفوع‌خواری پرندگان را خواهیم فهمید که دانشمندان آغاز به مطالعه‌ی جامع‌تری کنند. محققان می‌گویند تحقیقات دقیقی برای تفکیک مزایای بالقوه‌ی خوردن مدفوع در چارچوب مراحل گوناگون زندگی با تقاضای منابع متفاوت و در دسترس‌بودن منابع متنوع، ضروری است.
مطالعه‌ی تازه در ژورنال منتشر شده است.