در آغاز سال می‌لادی جدید، خبر غیر‌رسمی تعطیلی پروژه خودروی اپل با نام کد تایتان منتشر شد و مشخص گردید که شرکت کوپرتینو پیش رو سالی پر از چالش دارد. اما مشکلات اپل تنها به پروژه خودرویی خلاصه نمی‌شود؛ چند روز پیش وزارت دادگس‌تری ایالات متحده (DOJ) با ثبت شکایتی، این شرکت را به انحصارگرایی در بازار تلفن‌های هوشمند متهم کرد. بدون شک مشکلات اپل به این شکایت ختم نمی‌شود و شرکت با چالش‌های قضایی جدیدی از سوی اپیک گیمز نیز روبروست. در این گزارش به بررسی ابعاد این پرونده قضایی و ادعا‌های دولت آمریکا می‌پردازیم.

مروری بر دلایل شکایت دولت آمریکا از اپل

در ۲۱ مارس ۲۰۲۴ (۲ فروردین ۱۴۰۳) رسانه‌های مختلف از شکایت دولت آمریکا علیه اپل به اتهام انحصار در بازار گوشی‌های هوشمند خبر دادند و پیش‌بینی شد که مدیران اپل با یک پرونده قضایی طولانی مواجه خواهند شد. در متن شکواییه، شواهدی چون اختلال در عملکرد سوپراپلیکیشن‌ها، مسدود‌سازی برنامه‌های استریم ابری برای بازی‌های ویدیویی، کاهش کیفیت پیام‌رسانی بین آیفون و پلتفرم‌های اندروید و محدودیت عملکرد سایر ساعت‌های هوشمند در کنار آیفون، به عنوان دلایل اتهامات انحصار‌گرایانه ذکر شده است.

فرد ساینز، سخنگوی اپل، با تأکید بر حق دفاع شرکت در این پرونده، گفت این شکایت، ماهیت اپل و ویژگی‌های یکپارچه‌سازی محصولات را در بازار‌های رقابتی به خطر می‌اندازد. در صورت نتیجه‌گیری علیه اپل، توانایی این شرکت در ارائه فناوری‌هایی که کاربران از آن انتظار دارند، دچار اختلال خواهد شد.

علاوه بر موارد فوق، اپل در ماه‌های اخیر و در پی قوانین اتحادیه اروپا، تغییرات مهمی در محصولات خود اعمال کرده است. جایگزینی پورت لایتنینگ با تایپ‌سی و امکان سایدلودینگ، از جمله اقداماتی هستند که به‌ترتیب شارژ آسان‌تر و دسترسی به برنامه‌های متنوع را برای کاربران فراهم آورده‌اند. در نتیجه، در صورت پیروزی دولت آمریکا در این پرونده، استراتژی‌های بازاریابی اپل احتمالا دگرگون شده و شاهد تحولی در اکوسیستم این شرکت خواهیم بود.

سهم بالای اپل از بازار تلفن‌های هوشمند

آیفون‌ها با فروش بیش از یک می‌لیارد دستگاه، سودآور‌ترین محصول اپل محسوب می‌شوند و وزارت دادگس‌تری با استناد به این آمار، ادعا کرده که اپل تمام تلاش خود را برای حفظ جایگاه فعلی به کار گرفته و با راهکار‌های انحصار‌گرایانه سعی در نگهداری درآمد خود در این صنعت دارد. اختلال در عملکرد آی‌مسیج و اپل واچ با سایر تلفن‌ها، به نظر می‌رسد عاملی است که باعث می‌شود دستگاه‌های اندروید در نگاه عموم کاربران ضعیف‌تر به نظر برسد و تمایل به خرید آیفون را تشدید کند.

وزارت دادگس‌تری در شکایت اخیر خود به شکست تلفن‌های هوشمند چندین شرکت از جمله آمازون، ال‌جی، اچ‌تی‌سی و ویندوزفون مایکروسافت، به دلیل موانع ایجادشده توسط اپل در بازار، اشاره کرده است. بر این اساس، DOJ ادعا می‌کند که در حال حاضر تنها سامسونگ و گوگل به عنوان رقبای جدی اپل در بازار تلفن‌های هوشمند ایالات متحده شناخته می‌شوند.

نقص کارکرد در پیام‌رسانی

در یک کنفرانس مطبوعاتی، مریک گارلند، دادستان کل ایالات متحده، از استراتژی پیام‌رسانی اپل انتقاد کرد؛ سیاستی که نگاه منفی کاربران آیفون نسبت به دستگاه‌های رقیب اندروید را به دنبال داشته است. او با تأکید بر عدم رمز‌نگاری مکالمات کاربران اندروید در آی‌مسیج، این موضوع را دلیل اشتراک‌گذاری رسانه‌ای ضعیف تلفن‌های اندروید در پیام‌رسان‌ها توصیف کرد.

اپل برای جبران این خلأ اعلام کرد که از پروتکل جدید پیام‌رسانی به نام RCS برای بهبود ارتباطات در آی‌مسیج بهره خواهد برد. با این حال، وزارت دادگس‌تری آمریکا همچنان بر این باور است که کیفیت پایین پیام‌رسانی بین پلتفرم‌ها، یکی از دلایل روند کاربران به سمت خرید آیفون‌هاست.

محدودیت کارکرد پوشیدنی‌های هوشمند

جنبه دیگری از شکایت DOJ مربوط به عملکرد ناقص سایر ساعت‌های هوشمند در سیستم‌عامل iOS است. کاربران به طور گسترده‌ای به این نتیجه رسیده‌اند که تقریبا تمام ساعت‌های هوشمند، به استثنای اپل واچ، در اکوسیستم اپل با اختلال مواجه شده و تنها طیف محدودی از امکانات را در اختیار دارند. در حالی که اپل واچ‌ها سازگاری کامل و پاسخ‌گویی بهتر پیام‌ها را در اثر تطبیق کامل با اکوسیستم اپل ارائه می‌دهند. به همین دلیل DOJ ادعا می‌کند که اپل از ساعت‌های هوشمند خود به عنوان ابزاری برای تشویق کاربران به خرید آیفون‌های جدید استفاده می‌کند. (نکته قابل توجه است که پوشیدنی‌های مجهز به سیستم‌عامل در سامسونگ و گوگل از اتصال به آیفون‌ها پشتیبانی نمی‌کنند.)

اختلال در کارکرد برنامه‌ها

در ماه‌های اخیر، اتحادیه اروپا فشار‌های زیادی برای کاهش کنترل اپل بر اپ‌استور اعمال کرد که در نهایت منجر به امکان سایدلودینگ برای کاربران کشور‌های عضو شد. با این حال، وزارت دادگس‌تری آمریکا نسبت به هزینه‌های تعیین‌شده برای توسعه‌دهندگان و می‌زان دسترسی برنامه‌های آن‌ها برای کاربران آیفون اعتراض دارد. این ماجرا به پایان نرسیده است؛ کمیسیون اروپا در یک کنفرانس مطبوعاتی از آغاز تحقیقات درباره عدم تطابق اپل و دو شرکت دیگر با قانون بازار‌های دیجیتال (DMA) خبر داد.

همان‌طور که در پرونده آمده، سیاست‌های اپل عملکرد سوپراپلیکیشن‌ها را مختل کرده و مقررات این شرکت از درآمدزایی مایکروسافت و سایر برنامه‌های استریم ابری در بازی‌های ویدیویی جلوگیری کرده است. اگرچه قانون DMA تغییرات مثبتی در سیاست‌های اپل ایجاد کرده، اما شرکت‌های بزرگ نظیر مایکروسافت همچنان راضی نیستند. برای مثال، فیل اسپنسر، مدیرعامل مایکروسافت گیمینگ، اخیرا اعلام کرد که تغییرات اعمال‌شده همچنان ناکافی است و نمی‌تواند رقابت را در بزرگ‌ترین پلتفرم بازی جهان حفظ کند.

گمان پیروزی DOJ در پرونده

ربکا هاو آلنزورث، استاد دانشگاه و معاون پژوهشی دانشکده حقوق وندربیلت، معتقد است که شکایت DOJ علیه اپل دلایل منطقی برای پیروزی دارد. به گفته او، این دعوا نه تنها زیان‌های توسعه‌دهندگان را برجسته می‌کند، بلکه به بررسی رفتار‌های انحصار‌گرایانه اپل و آسیب‌های وارده به مصرف‌کنندگان می‌پردازد. آلنزورث با مقایسه دلایل این پرونده با شکایت کمیسیون تجارت فدرال (FTC) علیه آمازون، شانس پیروزی بیش‌تری برای دولت آمریکا و DOJ پیش‌بینی می‌کند.

علاوه بر این، او توضیحات وزارت دادگس‌تری را بسیار مؤثردقیق ارزیابی می‌کند. یکی از نکات کلیدی که در استدلال‌های DOJ مورد توجه قرار گرفته، تردید والدین مالک آیفون در خرید گوشی اندروید برای فرزندانشان است که ناشی از نگرانی‌ها درباره قابلیت‌های ارتباطی محدود این تلفن‌هاست. چنین مواردی در قالب رفتار‌های انحصار‌گرایانه اپل مطرح شده‌اند، زیرا می‌توانند به طور قابل‌توجه‌ی بر انتخاب‌های آینده مصرف‌کنندگان تأثیر بگذارند و تلفن‌های اپل را به گزینه اول در سنین بالا‌تر تبدیل کنند.

از سوی دیگر، ویلیام کوواچیچ، رئیس سابق FTC و استاد دانشکده حقوق دانشگاه جورج واشنگتن، شکایت‌نامه DOJ را کامل و مناسب می‌داند. او معتقد است که وزارت دادگس‌تری با مطالعه پرونده‌های مشابه، از جمله شکایت اپیک گیمز علیه اپ‌استور (که در نهایت به نفع اپل تمام شد)، توانسته ضعف‌های احتمالی دعوای خود را برطرف کند و استدلال‌های قانونی قوی را ارائه دهد.

انتقال پرونده