مصرف جبرانی راهی دو لبه برای مقابله با تنهایی؛ پژوهشگران به چرخه معیوب هشدار میدهند

تحقیقات جدید نشان میدهد که مصرف جبرانی یا خرید برای جبران کمبودهای روانی، اگرچه به طور موقت احساس تعلق را ایجاد میکند اما در درازمدت میتواند تنهایی را تشدید کند. محققان بر اساس مطالعات فومگالی و همکاران، رابطه پیچیدهای بین خرید کالاهای نوستالژیک، اجناس دست دوم و استفاده از شبکههای اجتماعی با احساس تنهایی را بررسی کردهاند.

تنهایی و تفاوت با انزوا

تنهایی تجربه ذهنی ناشی از کمبود کیفیت در روابط اجتماعی است و با انزوا متفاوت دارد. فرد میتواند در جمع حضور داشته باشد اما همچنان احساس تنهایی کند. تحقیقات نشان میدهد تنهایی پیشبینیکننده قوی اضطراب، افسردگی و افزایش درد است و با رفتارهای ناسالم مانند مشکل در کنترل خود مرتبط میباشد.

مکانیزم مصرف جبرانی

مصرف جبرانی به استفاده از کالاهای مختلف برای ارضای حس تعلق اشاره دارد. این رفتار میتواند خنثی یا مثبت باشد مانند کمک به خیریه، اما در مواردی مضر است وقتی فرد برای پذیرش در گروهی، به مصرف الکل یا مواد مخدر روی میآورد. شبکههای اجتماعی اگرچه برای برقراری ارتباط طراحی شدهاند اما در عمل اغلب حس تنهایی را تشدید میکنند.

انگیزههای اصلی مصرف جبرانی

تحقیقات سه نیروی محرک اصلی را شناسایی کردهاند تهدید عزت نفس، کمبود کنترل و کمبود تعلق. افراد با اعتماد به نفس پایین به برندهای لوکس روی میآورند تا اعتبار اجتماعی کسب کنند. نیاز به پذیرش اجتماعی باعث خرید گجتهای پرطرفدار میشود. استرس و اضطراب افراد را به خرید درمانی سوق میدهد و نوستالژی انگیزه خرید کالاهای خاطرهانگیز است.

خطرات اعتیاد به خرید جبرانی

محققان هشدار میدهند که وابستگی به خرید جبرانی مشکلاتی را به همراه دارد افزایش مادیگرایی که داراییها را جایگزین تعاملات اجتماعی میکند، مشکلات مالی و بدهی، تشدید احساس تنهایی و انزوا، و کاهش رضایت از زندگی به دلیل فرار از مشکلات واقعی به راهحلهای موقتی.

استراتژیهای مدیریت مصرف جبرانی

کارشناسان روشهایی برای کنترل این رفتار پیشنهاد میدهند افزایش آگاهی از نیازهای روانی از طریق مدیتیشن، برقراری روابط اجتماعی واقعی با شرکت در فعالیتهای گروهی و داوطلبانه، مدیریت استرس با ورزش، یوگا و تکنیکهای تنفسی، و بودجهبندی مالی دقیق برای جلوگیری از خریدهای غیرضروری.

اهمیت کیفیت روابط بر کمیت

عواملی مانند خجالتی بودن، آزار و اذیت، طرد شدن و تبعیض میتوانند حس تعلق را تهدید کنند. مهم نیست تعداد روابط چقدر است، بلکه کیفیت تعاملات در برآورده کردن نیازهای اجتماعی تعیینکننده است. کارشناسان بر یافتن تعادل بین اجتناب از محصولات و وابستگی بیش از حد به آنها برای برآورده کردن نیازهای عاطفی تأکید دارند.

منبع سایکولوژی تودی