راهنمای جامع داروهای ضد افسردگی انواع، مکانیسم اثر و عوارض سوء مصرف, افسردگی یکی از شایعترین اختلالهای روانی است که میتواند در هر سن و جنسیتی بروز یابد، هرچند در زنان و در اوایل بزرگسالی شیوع بیشتری دارد. درمان این بیماری نیازمند رویکردی چندجانبه است که دارودرمانی ستون فقرات آن محسوب میشود.
پزشکان بر اساس سابقه بیماری، شدت علائم و پروفایل عوارض جانبی، داروی مناسب را برای هر بیمار تجویز میکنند.\مکانیسم عملکرد داروهای ضد افسردگی در مغزاین داروها با تنظیم سطح انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین، نوراپینفرین و دوپامین در مشابک عصبی، ارتباط بین نورونها را بهبود میبخشند. در نتیجه علائمی چون غمگینی مداوم، بیانرژی بودن و از دست دادن لذت از فعالیتها کاهش مییابد.
انتخاب کلاس دارویی بستگی به مکانیسم اثر غالب و تحمل بیمار دارد.\مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI)این گروه پر تجویزترین داروهای ضد افسردگی هستند. آنها با مسدود کردن بازجذب سروتونین، سطح این انتقالدهنده را در مغز افزایش میدهند. سرترالین، فلوکستین، سیتالوپرام، اسیتالوپرام، پاروکستین و فلووکسامین از معروفترین اعضای این خانوادهاند.
د ونلافاکسین، دولوکستین، دسوونلافاکسین و لوومیلناسیپران همزمان بر سروتونین و نوراپینفرین اثر میگذارند.
این ویژگی آنها را برای بیماران با درد مزمن همراه با افسردگی گزینهای مناسب میسازد، زیرا نوراپینفرین در تعدیل درد نقش دارد. عوارض رایج تهوع، خوابآلودگی، خستگی، یبوست و خشکی دهان.\\داروهای سهحلقهای (TCA) و چهارحلقهایاین کلاسهای قدیمیتر، زمانی به کار میروند که SSRI یا SNRI پاسخ ندهند. آمیتریپتیلین، نورتریپتیلین، ایمیپرامین و کلومیپرامین از TCAهای معروفاند. مکانیسم آنها پیچیده و شامل افزایش سروتونین و نوراپینفرین است.
عوارض آنتیکولینرژیک (خشکی دهان، یبوست، تاری دید) و خطرات قلبی (هیپوتانسی، آریتمی) نیازمند نظارت دقیقاند.
اطفی فصلی و کمک به ترک سیگار تجویز میشود و عوارض جنسی کمتری دارد.
ویلازدون (آنتاگونیست 5-) و وورتیوکستین (مودولاتور گیرندههای سروتونین شامل 5-) گزینههای جدیدتر برای موارد مقاوم هستند. نفازودون و ترازودون (آنتاگونیست 5-) علاوه بر اثر ضدافسردگی، خوابآوری میکنند.
MAOIها (فنلزین، ترانیلسیپرومین، ایزوکاربوکسازید، سلژیلین) قدرتمندترین کلاس قدیمی هستند اما به دلیل تداخلات جدی دارویی-غذایی (تیرامین) خط دوم درمان محسوب میشوند.\\مکملهای طبیعی خار مریم و خار مریم در افسردگی خفیف تا متوسط اثربخشی محدود و متناقض دارد و تداخلات خطرناک با داروهای ضد تشنج، وارفارین، قرصهای ضدبارداری، برخی داروهای سرطان و HIV و خود داروهای ضدافسردگی دارد.
داروی مناسبپاسخ به درمان فردی است. پزشک سوابق پزشکی، داروهای همزمان، پروفایل عوارض، هزینه، سوابق پاسخ به درمانهای قبلی و ترجیحات بیمار را ارزیابی میکند.
شروع با دوز پایین، ارتقای تدریجی و بازبینی منظم در ۲-۴ هفته اول اصل است.\خطرات سوء مصرف و مصرف خودسرانهاستفاده غیراصولی از داروهای ضد افسردگی پیامدهای جدی داردسندرم سروتونینافزایش سمی سروتونین ناشی از ترکیب چند دارو سروتونینرژیک (مثل SSRI+MAOI یا SSRI+ترامادول) که با گیجی، انقباض عضله، تب، تاکیکاردی و در موارد شدید بیهوشی و مرگ ظاهر میشود.
این یک اورژانس پزشکی است.\\هیپوناترمیکاهش خطرناک سدیم خون، مخصوصاً در سالمندان تحت درمان با SSRI، که با سردرد، تشنج، گیجی و بیهوشی نمود مییابد.افزایش خطر دیابت نوع ۲مطالعات طولانیمدت ارتباط مصرف مزمن برخی داروهای ضد افسردگی (بهویژه TCA و برخی SNRI) با مقاومت انسولین و دیابت را نشان دادهاند.افکار خودکشی در اوایل درماندر هفتههای اول درمان، بهویژه در نوجوانان و جوانان، انرژی بازگردانده شده قبل از بهبود خلقوخو میتواند خطر اقدام خودکشی را موقتاً افزایش دهد.
نظارت نزدیک خانواده و پزشک حیاتی است.\\هشدار! این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد. برای تشخیص، تجویز دارو یا تغییر دوز حتماً با روانپزشک یا پزشک متخصص مشورت کنید. خوددارویی خطرناک است.