پدیده گنبد گرما چیست و چرا باعث موجهای حرارت مرگبار میشود

پدیده گنبد گرما چیست و چرا باعث موجهای حرارت مرگبار میشود

پدیده گنبد گرما چیست و چرا باعث موجهای حرارت مرگبار میشود؟, با آغاز فصل تابستان، جمعیت وسیعی از ساکنان مناطق شرقی ایالات متحده با یک موج حرارت بیسابقه و طاقتفرسا روبرو شدهاند. ریشهیابی این شرایط جوی خطرناک به یک پدیده هواشناسی به نام گنبد گرما برمیگردد که در حال حاضر بخشهای وسیعی از خاک آمریکا را در آغوش گرفته است.

مکانیزم شکلگیری گنبد گرما به توضیح کارشناسان سازمان هواشناسی ملی آمریکا (NWS)، این پدیده دقیقاً مشابه عملکرد یک قابلمه یا دهگِ پختوپز با درب بسته عمل میکند. یک سامانه پرفشار جوی در یک ناحیه خاص مستقر شده و مانع از خروج هوای داغ میشود.

این سامانههای پرفشار معمولاً با هوای خشک همراه هستند که خود عامل تشدید گرما و کاهش رطوبت میباشد. مناطق تحت تأثیر و سطح خطر بر اساس دادههای منتشر شده در سامانه ملی اطلاعات سلامت حرارتی، سطح خطر گرما در طیف وسیعی از ایالتهای مرکزی، شرقی و جنوب شرقی آمریکا به سطح بحرانی رسیده است. ایالتهایی نظیر کارولینای شمالی، ویرجینیا، پنسیلوانیا، مریلند، نیوجرسی و دلاور در مرکز این موج حرارت قرار دارند.

پیشبینیها حاکی از آن است که دمای هوا در برخی نقاط میتواند تا آستانه ۴۶ درجه سانتیگراد برسد، در حالی که در مناطق گستردهتری بین ۳۵ تا ۳۸ درجه سانتیگراد نوسان خواهد کرد.

مدت زمان ادامه و عدم قطعیت پیشبینی دقیق طول عمر یک گنبد گرما چالشبرانگیز است، چرا که این پدیده میتواند از چند روز تا چندین هفته تداوم یابد. کلید پایان این شرایط، تضعیف یا جابجایی سامانه پرفشار مهاجم است. تا زمانی که این سامانه جوی مانع باقی بماند، روند افزایش دما ادامه خواهد داشت.

رابطه با تغییرات اقلیمی و آینده استاد هواشناسی دانشگاه آیووا، بیل گالوس، در گفتگو با مجله تایم تأکید کرده که افزایش تعداد و شدت گنبدهای گرما یکی از پیامدهای مستقیم و قابل پیشبینی تغییرات اقلیمی است. برخلاف پدیدههایی نظیر طوفان یا گردباد که روند آنها پیچیدهتر است، مدلهای اقلیمی با اطمینان بالا رویدادهای بیشتر و شدیدتر گنبد گرما را در دهههای آینده پیشبینی میکنند.

راهکارهای مقابله و پسوند جهانی کارشناسان برای کاهش ریسکهای سلامتی، به شدت توصیه میکنند در ساعات اوج گرما در محیطهای خنکسازی شده بمانند، مصرف مایعات را افزایش داده و در صورت امکان به مناطقی با آبوهوای معتدلتر (مانند سواحل غربی) مراجعه کنند.

اگرچه این گزارش بر شرایط آمریکا متمرکز است، اما گنبد گرما یک پدیده جهانی است و میتواند در هر منطقه جغرافیایی با شرایط جوی مناسب، از جمله بخشهایی از ایران، رخ دهد و تهدید جدی برای سلامت عمومی و زیرساختهای انرژی ایجاد نماید.