تأثیر زمان طولانی استفاده از صفحهنمایش بر رشد مغز کودکان خطرات و فرصتها, در عصر حاضر، دسترسی کودکان به دستگاههای دیجیتال بهشکل بیسابقهای گسترش یافته و این پدیده نگرانیهای جدی در میان والدین و متخصصان رشد کودک بهوجود آورده است.
اگرچه فناوری میتواند ابزاری قدرتمند برای آموزش و سرگرمی باشد، اما شواهد علمی نشان میدهد که استفاده بیرویه و طولانیمدت از نمایشگرها میتواند بر ساختار و عملکرد مغز در حال رشد تأثیرات عمیقی بگذارد. تحولات ساختاری در قشر پیشپیشانی و لوب گیجگاهی یک مطالعه جامع منتشرشده در نشریه با بررسی ۳۳ تحقیق مستقل و تحلیل دادههای تصویربرداری عصبی از بیش از ۳۰ هزار کودک زیر ۱۲ سال، نتایج قابلتوجهی را فاش کرده است.
مهارتهای اجتماعی ایفا میکند. علاوه بر این، محققان تغییرات قابلملاحظهای در لوب گیجگاهی شناسایی کردند.
این بخش از مغز در پردازش اطلاعات شنوایی، تثبیت حافظه، توسعه زبان و ادراک بصری نقشی حیاتی دارد. تغییرات در این ناحیه میتواند پیامدهای مستقیم بر یادگیری و پردازش اطلاعات در کودکان داشته باشد. تأثیرات دوطرفه خطرات شناختی و مزایای بالقوه نتایج پژوهش نشان میدهد که زمان طولانی سپریشده در برابر نمایشگرها با کاهش اتصال عملکردی در مناطق مغزی مرتبط با کنترل شناختی و پردازش زبان همبستگی دارد.
نیازمند حل مسئله و تحلیل پیچیده، عملکرد ضعیفتری از خود نشان دادند. با این حال، تصویر کاملاً منفی نیست. در بخشهایی از مطالعه، اثرات مثبت نیز مشاهده شد.
برخی بازیهای ویدیویی و برنامههای آموزشی دیجیتال میتوانند باعث تقویت تمرکز، بهبود یادگیری در لوب پیشانی و ارتقای عملکردهای اجرایی و مهارتهای شناختی شوند. نکته کلیدی، نوع محتوا، مدت زمان و نحوه تعامل کودک با تکنولوژی است.
راهکارهای عملی برای والدین و سیاستگذاران محققان بر ضرورت مدیریت هوشمندانه زمان صفحهنمایش تأکید دارند و به والدین توصیه میکنند با رویکردی نوآورانه، دوستانه و کاربردی، استفاده از دستگاهها را محدود و هدایت کنند.
این کار تنها با نظارت مادری و پدری امکانپذیر نیست؛ بلکه نیازمند حمایت قانونگذاران و ارائه راهکارهای جایگزین سالم (مانند فعالیتهای بدنی، بازیهای گروهی و کتابخوانی) است تا خانوادهها در ایجاد تعادل دیجیتال یاریرسانده شوند.