محققان تنها تعداد محدودی از حیوانات را شناسایی کردهاند که مفهوم بقای شیء را درک میکنند؛ یعنی درک میکنند یک جسم حتی وقتی از دید خارج شود، همچنان وجود دارد.
مطالعهی تازه محققان دانشگاه ملی سنگاپور تایید میکند که پرندهی نوکشاخ ابلق خاوری از معدود حیواناتی است که درک پیشرفتهی این مفهوم را دارد. این توانایی شناختی در طبیعت زمانی حیاتی میشود که مادههای لانهساز خود را در لانهها محبوس کرده و برای تغذیه به جفت نر خود تکیه دارند.
نوکشاخهای ابلق خاوری برای تخمگذاری از گل، مدفوع، بزاق، میوه و پوست درخت استفاده کرده و لانهای میسازند که تنها یک شکاف باریک برای ورود غذا باقی میگذارد. نر پرنده باید بداند که جفت و تخمها همچنان در داخل لانه هستند، حتی اگر آنها را نبیند.
رویتونگ یائو و الیاس گارسیا پلگرین، روانشناسان دانشگاه ملی سنگاپور، در مقالهی خود بیان کردهاند که از دیدگاه تکاملی، توانایی بازنمایی اشیاء خارج از دید مزایای سازگاری بزرگی در جستجوی غذا و فرار از شکارچیان فراهم میآورد.
تا پیش از این مطالعه، به جز خانوادهی کلاغان و طوطیهای باهوش، هیچ پرندهی دیگری شناخته نشده بود که در آزمون شش مرحلهای بقای شیء — مشابه مراحل رشد کودک انسان — تا سطح میمونها برسد. گونههای دیگر پرندگان تنها تا چهار مرحله از این آزمون موفق شده بودند.
یائو و گارسیا پلگرین شش پرندهی نوکشاخ را آزمایش کردند. پرندگان ابتدا یاد گرفتند با نوکزدن، محل غذا را نشان دهند. در مراحل پیشرفتهتر، چالشهای جابهجایی مرئی و نامرئی غذا پیش رو قرار گرفت. در مرحله پنجم، همه شش پرنده جابهجایی مرئی غذا را درک کردند و جایزه را دریافت نمودند.
تنها سه پرنده به مرحله ششم و سختترین سطح، یعنی جابهجایی نامرئی، رسیدند. در این مرحله پرندگان انتقال غذا را مستقیما نمیدیدند، اما وقتی جعبهی خالی خارج شد، استنتاج کردند که غذا باید در زیر فنجان باقیمانده باشد. محققان این توانایی را ترکیبی از حافظه، استدلال فضایی و استنتاج منطقی توصیف میکنند.
سه پرندهای که از مرحله پنجم عبور نکردند، توانایی تولیدمثل نداشتند؛ این ممکن است نشاندهندهی نقش تجربهی تغذیه جفت در توسعهی سطوح پیشرفته بقای شیء باشد. نتایج مطالعه در ژورنال <a href="https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbl.2023.0547" target="_blank" rel="noopener" منتشر شده است.