فرزند تازه متولد شده باعث میشود ساعات خواب والدین دچار اختلال شود و بسیاری از پدر و مادرها با تردید مواجه میشوند که آیا کودک را در تخت خود بخوابانند یا در تخت جداگانه. این مقاله با استناد به تحقیقات علمی به بررسی تأثیر تخت مشترک بر رشد روانی نوزادان میپردازد.
اهمیت خواب کافی برای رشد نوزاد
تحقیقات علمی بر ضرورت خواب باکیفیت و کافی برای رشد مغز، تثبیت حافظه و تنظیم خلق و خوی نوزادان تأکید دارند. الگوهای منظم خواب همچنین با کاهش خطر اختلالات خواب در سالهای بعد زندگی مرتبط است. با این حال، روش خوابیدن در تخت مشترک نظرات والدین را به دو طیف متمایز تقسیم کرده است.
در کشورهای غربی مشاوران خواب نوزاد به والدین کمک میکنند تا کودکان بهتنهایی بخوابند، در حالی که در بسیاری از فرهنگهای سنتی و در طول تاریخ بشر، اشتراک تخت میان مادر و نوزاد عرف رایج بوده است. انقلاب صنعتی و ظهور مفهوم استقلال باعث تغییر این الگو شد.
تغییرات تاریخی در الگوهای خواب نوزادان و والدین
پیش از قرن نوزدهم در بریتانیا نوزادان و مادران در تماس نزدیک میخوابیدند تا در صورت بیداری سریعا رسیدگی شود. با انقلاب صنعتی، خواب بدون وقفه و استقلال اولویت یافت. امروزه توصیههای تربیتی بر برنامههای سختگیرانه خواب و استقلال نوزاد تأکید دارد، اگرچه برخی متخصصان به دلیل ریسک سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) تا پیش از ششماهگی از تخت مشترک ابا دارند.
محققان برای پاسخ به این پرسش از مطالعات طولی مشاهدهای استفاده کردهاند. در یکی از تحقیقات گسترده، وضعیت ۱۶۵۹۹ کودک از ۹ ماهگی تا ۱۱ سالگی بررسی شد. نتایج نشان داد هیچ ارتباط معناداری میان استفاده از تخت مشترک در ۹ ماهگی و علائم درونی (افسردگی، اضطراب) یا بیرونی (پرخاشگری، بیشفعالی) در دوران کودکی وجود ندارد. متغیرهایی نظیر استرس روانی مادر و سطح تحصیلات والدین تأثیرگذارتر بودند.
تأثیرات عاطفی و رفتاری خوابیدن در تخت مشترک
تحقیقی دیگر نشان داد افزایش دسترسی عاطفی مادرانه میتواند اثرات مثبت تخت مشترک را تقویت کند. در خانوادههایی که مادران دسترسی عاطفی بالا داشتند، تخت مشترک منجر به بهبود روابط والد-کودک و کاهش مشکلات رفتاری شد. تنها داشتن تخت مشترک کافی نیست؛ ترکیب آن با پاسخگویی عاطفی نتایج مطلوب به همراه میآورد.
پژوهش دیگری بر کیفیت خواب و رشد شناختی تمرکز داشت و نتایج حاصل عبارتند از تخت مشترک بهتنهایی تأثیر منفی بر رشد شناختی ندارد؛ کیفیت خواب نوزادان و مادران با رعایت اصول ایمنی بهبود مییابد؛ والدین میتوانند راحتتر به نیازهای شبانه نوزاد پاسخ دهند که باعث کاهش اضطراب میشود.
بررسی روشهای مختلف خواب (تخت مشترک، اتاق مشترک، تخت جداگانه) نیز نشان داد تفاوت قابلتوجهی در مشکلات رفتاری بین کودکان وجود ندارد. عوامل خانوادگی مانند استرس والدین و حمایت اجتماعی تأثیرگذاری بیشتری بر رفتار کودکان دارند.
تخت مشترک والدین و نوزاد، آری یا خیر؟
پاسخ قطعی وجود ندارد، اما بر اساس پژوهشهای اخیر میتوان نتیجه گرفت که تخت مشترک بهخودیخود تأثیر مثبت یا منفی بر رشد روانی ندارد. با افزایش دسترسی عاطفی مادر و توجه والدین، میتواند اثرات روانی مثبت داشته باشد. تخت مشترک تحت شرایط مناسب میتواند کیفیت روابط را بهبود بخشد و اضطراب را کاهش دهد. این نتایج با تحقیقات پیشین همخوانی دارد که نشان داده بودند تخت مشترک بر شکلگیری دلبستگی امن تأثیر منفی ندارد. والدینی که تمایل به تخت مشترک دارند، با رعایت نکات ایمنی و توجه به نیازهای عاطفی کودک، میتوانند از شبهای آرامتر و روزهای پر از اعتماد برخوردار شوند.
منابع
مطالعه لئو و همکاران (۲۰۱۸) با عنوان اشتراک تخت نوزاد و نقش تعدیلکننده دسترسی عاطفی مادر مطالعه طولی آیندهنگر در مجله روانشناسی توسعوی.
مطالعه تتی و همکاران (۲۰۱۶) با عنوان پدری و مادری شبانه، کیفیت خواب و رشد شناختی در دوران نوزادی یافتههای بنیادین و پیامدها برای بحث اشتراک تخت در مرورگر پزشکی خواب.
مطالعه گلدبرگ و همکاران (۲۰۱۳) با عنوان ترتیبات خواب و رشد رفتاری کودکان کوچک مطالعه مقطعی در مجله روانشناسی خانواده.
مطالعه کوئین و همکاران (۲۰۱۰) با عنوان اشتراک تخت مادر-نوزاد و اثرات بلندمدت بر رفتار و رشد کودک در مجله پزشکی کودکان.
مطالعه راموس و همکاران (۲۰۰۸) با عنوان نقش اشتراک تخت اولیه بر خواب نوزاد، والدین و دلبستگی مطالعه آیندهنگر در مجله رفتار و توسعۀ نوزاد.