تلسکوپ فضایی جیمز وب تصویر شگفت‌انگیزی از تولد یک ستاره را منتشر کرد

تلسکوپ جیمز وب تصویر نویدده ستاره‌ی نوپا را منتشر کرد

در هر تصویری که تلسکوپ فضایی جیمز وب از فضا ثبت می‌کند، ماده و انرژی به شکلی شگفت‌انگیز با هم تعامل دارند و جزئیاتی آشکار می‌شوند که در تصاویر تلسکوپ‌های دیگر قابل‌دیدن نیستند. در جدید‌ترین تصویر، یک ستاره‌ی جوان را می‌بینیم که تنها صد هزار سال از تولد آن گذشته است.

این پیش‌ستاره با نام شناخته می‌شود. اگرچه صد هزار سال زمان طولانی به نظر می‌رسد، اما فرا‌یند تولدستاره هنوز به پایان نرسیده و ابر‌های مولکولی فرا‌وان آن را احاطه کرده‌اند. بررسی چنین اجسامی یکی از دلایل اصلی ساخت تلسکوپ جیمز وب توسط ناسا با همکاری آژانس‌های فضایی اروپا و کانادا بوده است. این تلسکوپ قادر است درونی ابر‌های گاز و غبار را ببیند و مراحل نخستین شکل‌گیری ستاره‌ها را فاش کند.

دانشمندان تصویر تولد این ستاره را با استفاده از ابزار می‌ان‌فروسرخ (MIRI) ضبط کرده‌اند. این پیش‌ستاره همچنان در حال رشد است و مواد موجود در دیسک پیش‌سیاره‌ای اطراف خود را جذب می‌کند. این دیسک در مرکز تصویر به صورت یک خط نسبتا تاریک و افقی نمایان است.

<figcaption class="wp-element-caption"تصویر جدید تلسکوپ فضایی جیمز وب از L1527 با ابزار فروسرخ میانی (MIRI)

تولد یک ستاره

این پیش‌ستاره هنوز ستاره‌ی دنباله‌اصلی نیست؛ از این رو برخلاف خورشید، نور آن ناشی از هم‌جوشی هسته‌ای نیست. با این حال احتمالا می‌زان کمی هم‌جوشی دوتریم در هسته‌ی آن در جریان است. انرژی این ستاره از گرانش آن ناشی می‌شود که مواد نزدیک را فشرده و داغ می‌کند. همچنین مواد ورودی با گاز‌های موجود برخورد کرده و امواج شوک ایجاد می‌کنند که ستاره و گاز‌های اطراف را روشن می‌سازند.

با جذب مواد بیش‌تر، پیش‌ستاره می‌دان مغناطیسی قدرت‌مندی می‌سازد. ترکیب این می‌دان مغناطیسی با چرخش ستاره باعث می‌شود مواد اطراف به بیرون پرتاب شوند.

با افزایش جرم ستاره، بخشی از این جرم به صورت جت‌های زیبا که در این تصویر شبیه ساعت‌شنی به نظر می‌رسند، از قطب‌های ستاره به بیرون پرتاب می‌شود. این جت‌ها شوک‌های قوسی در مواد اطراف ایجاد می‌کنند که به صورت ساختار‌های رشته‌ای مشهود هستند.

در محیط اطراف ستاره، هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (PAH) وجود دارد. این ترکیبات ارگانیک در کیهان به وفور یافت می‌شوند و احتمالا یکی از عوامل شکل‌گیری حیات روی زمین بوده‌اند. در این تصویر آن‌ها با رنگ آبی در ساختار‌های رشته‌ای دیده می‌شوند.

ناحیه قرمز در مرکز تصویر یک لایه ضخیم از گاز و غبار است که با انرژی ستاره درخشان است. در ناحیه سفید میان بخش‌های قرمز و آبی ترکیبی از مواد مختلف وجود دارد؛ از جمله مقدار زیادی از ها، گاز‌های یونیزه‌شده مانند نئون و هیدروکربن‌های دیگر.

با گذشت زمان، جریان‌های خروجی قوی پیش‌ستاره محیط اطراف را از گاز و غبار پاک می‌کنند و تنها دیسکی پیش‌سیاره‌ای دور آن باقی می‌ماند. در نهایت این ستاره به ستاره‌ی دنباله‌اصلی (مانند خورشید) تبدیل شده و به راحتی قابل رصد خواهد بود. در درازمدت، سیستم سیاره‌ای این ستاره شکل خواهد گرفت.

این نخستین بار نیست که تلسکوپ جیمز وب ستاره را رصد می‌کند. در سال ۲۰۲۲، این تلسکوپ ستاره را با دوربین نزدیک‌فروسرخ تصوير کرده بود که تصویر آن در ادامه قابل مشاهده است.

ستاره L1527 تلسکوپ جیمز وب<figcaption class="wp-element-caption"تصویر تلسکوپ جیمز وب از L1527 با دوربین فروسرخ نزدیک (NIRCam)

پرسش‌های بسیاری درباره تولدستاره‌ها وجود دارد که دانشمندان امیدوارند داده‌های تلسکوپ جیمز وب آن‌ها را به پاسخ‌های نهایی نزدیک‌تر کند. برای مثال، هنوز مشخص نیست هم‌جوشی هسته‌ای چگونه و در چه زمانی آغاز می‌شود. همچنین چگونگی شکل‌گیری می‌دان مغناطیسی ستاره و نقش آن در فروپاشی و چرخش ابری ستاره ناشناس مانده است.