در دو هفته پیش امارات متحده عربی میزبان تازهترین کنفرانس تحول اقلیم سازمان ملل متحد بود. در این گردهمایی چهرههای سیاسی جهان در دبی گرد هم آمدند تا بر سر وضعیت اقلیمی سیاره گفتوگو کنند.
اما اکنون دانشمندان و متخصصان محیط زیست صدای اعتراض خود را در قبال این کنفرانس بلند کردهاند. محققان و محافظان طبیعت میگویند راهحلهای ارائهشده در کنفرانس تحول اقلیم دبی در بهترین حالت تنها عوامل حواسپرتی و در بدترین حالت وحشتناک هستند.
در یک تضاد منافع گسترده، ریاست کنفرانس دبی بر عهده سلطان احمد الجابر بود که شرکت ملی نفت امارات را مدیریت میکند. الجابر هفته گذشته به طور علنی نسبت به حذف تدریجی سوختهای فسیلی ابراز بدبینی کرد و با ادعای اینکه هیچ دانشی از حذف سوختهای فسیلی حمایت نمیکند، جنجال را برانگیخت.
سخنان الجابر قطعا نادرست است؛ با توجه به اینکه اکثریت دانشمندان (به استثنای دبیرکل سازمان ملل) معتقدند از بین بردن آلودگی ناشی از سوختهای فسیلی مطلقا بزرگترین و مهمترین راه برای معکوس کردن موج افزایشی بدترین تغییرات اقلیمی است.
شایان ذکر است که شرکتهای نفتی، هم در خاورمیانه و هم در ایالات متحده، سرمایهگذاریهای کلانی روی فناوریهای حذف کربن انجام دادهاند. این فناوریها اگرچه به عنوان ابزاری امیدوارکننده برای مقابله با تغییرات اقلیمی معرفی میشوند، اما تعداد زیادی از متخصصان آنها را راهحل فراگیر نمیدانند.
پیر فریدلینگشتاین، محقق اقلیمی، به گاردین گفت بسیار ترسناک است که رهبران جهانی با دنبال کردن این راهحلها و فناوریها در واقع به دنبال یافتن زمانهای تجاری، راههای تازه برای کسب درآمد و تداوم روال قبل هستند.
فریدلینگشتاین در دانشگاه اکستر انگلستان پروژهای به نام بودجه کربن جهانی را هدایت میکند. یکی از اهداف این برنامه، بررسی کارایی پروژههای گرانقیمت جذب و حذف کربن است که توسط رهبران نفتی قدرتمند و سرمایهگذاران فناوریها در کنفرانس تحول اقلیم تبلیغ میشوند. تا به حال نتایج او اصلا امیدوارکننده نبوده است؛ کربن حذفشده توسط این فناوریها بیش از یک میلیون برابر کمتر از کربنی است که در حال حاضر انتشار مییابد.
فریدلینگشتاین میگوید حجم حذف کربن افزایش خواهد یافت و اگر در ۱۰ تا ۲۰ سال آینده صد برابر شود، قطعا عالی خواهد بود، اما این رقم یک میلیون برابر نخواهد رسید. هیچ جایگزینی برای کاهش گسترده انتشار گازهای گلخانهای وجود ندارد. این فناوریها تنها راهی برای تظاهر به این که با مدیریت کربن سروکار داریم، به کار میروند، اما فقط عامل حواسپرتی هستند.
به گزارش سازمان غیردولتی آلمانی کلایمت آنالتیکس، محققان هشدار دادهاند که کارکرد ضعیف این فناوریها پس از سرمایهگذاری، باعث انتشار ۸۶ میلیارد تن کربن اضافی در جو میشود. مطالعه جداگانهای در آکسفورد نیز مشخص میکند که ساخت این فناوریها در مقیاس بالا، سالانه یک تریلیون دلار هزینه دارد.
هرچند راهکار رهبران جهانی قدم کارآمدی در راستای حل اساسی معضل اقلیمی محسوب نمیشود، استیو اسمیت، مدیر اجرایی ابتکار صفر خالص آکسفورد میگوید کاهش انتشار گازهای گلخانهای اهمیت بسیار زیادی دارد و باید در اولویت قرار گیرد. او میافزاید فضای زیادی برای هر دو وجود ندارد. خلق فناوری راهحل نادرستی نیست؛ در واقع هیچ راهحلی وجود ندارد.
از آنجا که نامهای بزرگ فهرست شرکتکنندگان کنفرانس از جمله بیل گیتس و جان کری (نماینده اقلیمی ایالات متحده) بدون هیچ تعهدی به کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، همچنان به دنبال راهحلهای گرانقیمت خواهند بود، تغییرات اقلیمی روز به روز بدتر خواهد شد؛ مگر اینکه جامعه جهانی عملا جدایی از سوختهای فسیلی را آغاز کند؛ سوختهایی که در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری تشکیل شدهاند.