برای انسان‌ها دیدن اصلی‌ترین راه شناخت جهان است، اما برای سگ‌ها این کار از طریق بوییدن انجام می‌شود. یک مطالعه جدید درک بهتری از نحوه ادراک سگ‌ها از محیط اطراف با بینی خود ارائه کرده است.
ویژگی بارز سگ‌ها تشخیص بسیار دقیق بوها است. بینی یک سگ معمولی بیش از ده می‌لیون گیرنده بویایی دارد، در حالی که انسان تنها حدود شش می‌لیون گیرنده دارد. این تفاوت باعث می‌شود توانایی بویایی سگ‌ها بیش از ده هزار برابر دقیق‌تر از ما باشد، به‌گونه‌ای که آن‌ها می‌توانند مقادیر بسیار ناچیزی از بو، مانند صدهمیکرولی‌تر بنزین را تشخیص دهند.
انسان‌ها طی چهل هزار سال زندگی مشترک با سگ‌ها، از این توانایی برای انجام کار‌های گوناگونی مانند شکار، یافتن مواد مخدر، کشف بیماری‌ها و حتی شناسایی گونه‌های در حال انقراض بهره برده‌اند.
با این حال، اطلاعات ما درباره نحوه درک سگ‌ها از بوها همچنان محدود است. اکنون پژوهشگران با روشی ارزان و غیرت‌هاجمی به بررسی فعالیت مغزی سگ‌ها هنگام استشمام بوه‌ای خاص پرداخته‌اند.
یافته‌های جدید درباره بویایی سگ‌ها
مطالعه جدید: سگ‌ها جهان را با بینی و احساسات درک می‌کنند 3
در این تحقیق دانشمندان از رویکردی نوین به نام تحلیل الگو‌های لکه‌ای با کمک هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند. در این روش یک حسگر نوری برای بررسی سه بخش مغز سگ‌ها به کار رفته آمیگدال به‌عنوان مرکز واکنش‌های احساسی، پیاز بویایی برای پردازش بوها و هیپوکامپ به‌عنوان مرکز حافظه.
چهار سگ آموزش‌دیده و آرام، در حالی که چشم‌هایشان بسته بود، در معرض چهار بوی مختلف شامل الکل، ماری‌جوانا، منتول و سیر قرار گرفتند. در طول آزمایش یک لیزر سبز از روی سر سگ‌ها تابانده شد و دوربین‌های دیجیتال با وضوح بالا، الگو‌های نوری بازتاب‌شده از مغز را ثبت کردند.
محققان با کمک هوش مصنوعی تفاوت الگو‌های مغزی مربوط به هر بو را تحلیل کرده و نشان دادند که بخش آمیگدالا در تشخیص تفاوت بوها نقشی کلیدی دارد. این موضوع نشان می‌دهد که تجربه بویایی برای سگ‌ها صرفا یک پردازش فیزیکی نیست، بلکه می‌تواند با احساسات نیز در ارتباط باشد — مشابه انسان‌ها که برخی بوها را با خاطرات یا احساسات خاص پیوند می‌دهند.
مطالعه جدید: سگ‌ها جهان را با بینی و احساسات درک می‌کنند 4
بنابراین بر اساس این پژوهش، در آموزش سگ‌ها برای تشخیص بوه‌ای خاص، باید به وضعیت احساسی آن‌ها نیز توجه کرد. برای مثال بوی کلینیک دامپزشکی ممکن است برای سگ‌ها یادآور تجربه‌ای منفی باشد.
دانشمندان امیدوار هستند در آینده بتوانند با توسعه تجهیزات قابل حمل و سریع، پاسخ‌های بویایی سگ‌ها را در لحظه تفسیر کنند. البته هنوز با این هدف فاصله زیادی داریم، اما پژوهش‌هایی در زمینه تحلیل صدای سگ‌ها برای شناسایی احساسات و مقاصد آن‌ها در حال انجام است.
اگر این فناوری‌ها به‌درستی توسعه یابند، شاید روزی بتوانیم نه تنها بدانیم سگ‌مان چه می‌گوید، بلکه بفهمیم چه چیزی را بو می‌کشد و چگونه آن را درک می‌کند.