عشق مفهومی پیچیده است که ابعاد مختلفی دارد و فیلسوفان و روان‌شناسان طولانی‌مدت تلاش کرده‌اند تا آن را تعریف کنند. یکی از مشهور‌ترین و کامل‌ترین تعاریف را رابرت استرنبرگ در اواخر دهه ۱۹۸۰ ارایه داد که به نظریه مثلث عشق معروف است. این نظریه سال‌ها مورد بررسی محققان قرار گرفته و تحقیقاتی در سال ۲۰۲۱ نیز صحت آن را تایید کرده است.
بر پایه این نظریه، عشق از سه مؤلفه اصلی تشکیل شده است صمیمیت، اشتیاق و تصمیم یا ضمانت. این سه جزء در روابط انسانی به اشکال مختلف ترکیب شده و هشت نوع عشق را می‌سازند. برخی از این انواع بر روابط عاشقانه و جنسی متمرکز هستند و برخی دیگر در روابط دوستانه و اجتماعی دیده می‌شوند. نکته مهم این است که مثلث عشق با عشق مثلثی متفاوت است؛ عشق مثلثی به رابطه‌ای سه‌نفره یا رقابت دو نفر برای شخص سوم اشاره دارد، در حالی که مثلث عشق یک مدل روان‌شناختی برای درک انواع عشق است.
صمیمیت به معنای حس نزدیکی، تعلق خاطر و پیوند عاطفی است که رابطه را گرم و زنده نگه می‌دارد. این مؤلفه ریشه در اندوخته‌گذاری‌های عاطفی دو نفر دارد و در طول زمان نسبتا ثابت می‌ماند، هرچند آگاه‌ی افراد به آن نوسان دارد. صمیمیت در روابط کوتاه‌مدت نقش کمتری دارد و اهمیت آن در روابط طولانی‌مدت آشکار می‌شود.
اشتیاق مجموعه محرک‌هایی است که منجر به جاذبه فیزیکی، کمال جنسی و احساسات علاقه‌مندی می‌شود. این مؤلفه منبع برانگیختگی فرد در رابطه است و زمانی شکل می‌گیرد که دو نفر درگیری عاطفی داشته باشند. اشتیاق معمولا پایدار نیست و با گذشت زمان دچار تغییر می‌شود؛ در روابط کوتاه‌مدت نقش پررنگی دارد اما در روابط طولانی‌مدت شدت آن کاهش می‌یابد.
ضمانت یا تصمیم شامل جنبه‌های شناختی است که در تصمیم‌گیری برای ادامه رابطه دخیل هستند. در کوتاه‌مدت فرد تصمیم می‌گیرد که طرف مقابل را دوست داشته باشد و در طولانی‌مدت متعهد به حفظ این عشق می‌شود. برخلاف اشتیاق، ضمانت قابل کنترل است و در روابط طولانی‌مدت نقش حیاتی ایفا می‌کند، زیرا ادامه رابطه بدون اراده و تعهد دو طرف تقریبا غیر‌ممکن است.
ترکیب این سه مؤلفه هشت نوع عشق را ایجاد می‌کند بی‌عشقی (عدم وجود هیچ مؤلفه‌ای)، دوستی (فقط صمیمیت)، شیفتگی (فقط اشتیاق)، عشق خالی (فقط ضمانت)، عشق رمانتیک (صمیمیت و اشتیاق)، عشق همراه (صمیمیت و ضمانت)، عشق بی‌نتیجه (اشتیاق و ضمانت) و عشق کامل (همه سه مؤلفه). این انواع در طول یک رابطه می‌توانند دگرگون شوند؛ برای مثال رابطه‌ای با عشق رمانتیک آغاز شده، با اضافه شدن ضمانت به عشق کامل تبدیل می‌شود.
شناخت این نظریه به افراد کمک می‌کند تا ماهیت روابط خود را درک کنند، نقاط قوت و ضعف را شناسایی کرده و با شریک خود درباره آن گفتگو کنند. آگاه‌ی از مؤلفه‌های عشق می‌تواند پایه‌ای برای برقراری روابط سالم‌تر، پایدار‌تر و نیرومند‌تر باشد. استرنبرگ تأکید می‌کند که عشق محدود به روابط زوجی نیست و نمونه‌هایی از عشق کامل را می‌توان در عشق والدین به فرزندان نیز دید.