راهنمای والدین چگونه با کودکان درباره جنگ و بحران صحبت کنیم تا روانشان سالم بماند؟, با تشدید ناآرامیها و شرایط بحرانی در منطقه، نگرانی والدین درباره تأثیرات روانی این وقایع بر کودکان بیش از پیش افزایش یافته است. یونیسف ایران با انتشار سری راهنماییهای کاربردی در حساب رسمی اینستاگرام خود، استراتژیهای موثری را برای حمایت عاطفی از کودکان و حفظ ثبات روانی آنها در معرض استرسهای جنگ معرفی کرده است.
مرحله اول سنجش میزان آگاهی و حس کودک اولین قدم پیشنهادی یونیسف، آغاز گفتگو با پرسش از کودک است. والدین باید پیش از ارائه هر اطلاعاتی، بدانند کودک چقدر از وقایع آگاه است و چه احساسی (ترس، اضطراب، خشم یا بیتفاوتی) تجربه میکند.
اصلاح اطلاعات نادرست و گفتگوی متناسب با سن کودکان اغلب شایعات یا قطعات خبری ناقص را به صورت اغراقآمیز درک میکنند. وظیفه والدین اصلاح اطلاعات غلط با زبانی ساده، صادقانه و کاملاً متناسب با سن و بلوغ ذهنی کودک است. از استفاده از اصطلاحات پیچیده، جزئیات وحشتناک یا وعدههای کاذب (مانند هیچ اتفاقی نمیافتد) خودداری کنید؛ در عوض بر امنیت لحظهای و حضور خودتان در کنار او تأکید کنید.
ایجاد فضای امن برای ابراز احساسات کودک باید بداند هر احساسی که دارد – حتی ترس یا خشم – طبیعی و پذیرفته شده است. به او فرصت دهید با نقاشی، بازی، داستانگویی یا صحبت مستقیم، درونیات خود را بیرون بیاورد.
دود کردن دسترسی کودکان به اخبار زنده، تصاویر وحشتناک و تحلیلهای سیاسی در رسانهها و شبکههای اجتماعی توصیه میکند.
به جای ذلك، برنامه روزانه منظم (خواب، غذا، مطالعه، بازی در بازههای امن) را حفظ کنید. پیشبینیپذیری روال زندگی، لنگر امنیتی قدرتمند در برابر آشوب محیطی است. قدرت بازی و فعالیتهای خلاقانه بازی زبان طبیعی کودک است و بهترین مکانیزم مقابله با استرس محسوب میشود. زمان اختصاصی برای بازی آزاد، نقاشی، چیدن لگو یا فعالیتهای بدنی سبک در خانه یا فضای امن تعیین کنید.
این کارها کورتیزول (هرمون استرس) را کاهش داده و حس کنترل را به کودک بازمیگرداند. نکات کلیدی برای والدین در یک نگاه آرامش خودتان را حفظ کنید کودکان رادار احساسی والدین هستند؛ استرس شما مستقیماً به آنها منتقل میشود. جایگزینهای فیزیکی ارائه دهید آغوش، بوسه و نشستن در کنار هم، امنیت را به زبان غیرکلامی منتقل میکنند.
به سوالات سخت پاسخ دهید اگر پاسخ ندارید، بگویید الان نمیدانم، اما سعی میکنم بفهمم و به تو میگویم. نشانههای هشدار را رصد کنید کابوسهای مکرر، تبول ناخواسته، چسبندگی بیش از حد، یا بیحوصلگی طولانیمدت نشانه نیاز به مشاوره تخصصی هستند. حمایت عاطفی مداوم، صداقت متناسب با سن و حفظ ساختار زندگی، سه ستون اصلی عبور کودکان از این روزهای سخت هستند.
یونیسف و کارشناسان روانشناسی کودک بر این باورند که با حضور آگاهانه والدین، کودکان میتوانند تابآوری را بیاموزند و حتی در میان بحران، رشد روانی سالم داشته باشند.