راهنمای کامل واکسن کزاز علائم، درمان و زمانبندی تزریق برای پیشگیری از تیتانوس, کزاز یا تیتانوس یک عفونت باکتریایی خطرناک و احتمالیمرگبار است که ناشی از باکتری کلستریدیوم تیتانی میشود. این میکروب در خاک، گرد و غبار و بهویژه کود حیوانات (مانند اسب) زندگی میکند و از طریق زخمهای باز، سوختگیها یا گازگرفتگی حیوانات به بدن نفوذ میکند.
سم عصبی که این باکتری ترشح میکند، باعث انقباض شدید عضلات، قفل شدن فک و در نهایت اختلال در تنفس میشود. مهمترین نکته این است که کزاز از شخص به شخص منتقل نمیشود، اما بدون واکسیناسیون درمانی دشوار و پرخطر است. علائم و نشانههای هشداردهنده کزاز دوره نهان بیماری معمولاً بین ۳ تا ۲۱ روز (معمولاً ۱۴ روز) متغیر است. علائم اولیه اغلب با سفتی عضلات فک و گردن (قفل فک) آغاز شده و به سمت پایین بدن پیش میروند.
حساسیت به نور، صدا و لمس اگر پس از یک زخم پرخطر این علائم را مشاهده کردید، مراجعه فوری به اورژانس حیاتی است. زخمهای پرخطر کداماند؟
نه همه زخمها، بلکه موارد زیر احتمال عفونت کزاز را به شدت بالا میبرند زخمهای عمیق نفوذی (مانند خار گل سرخ، سوزن یا تکه چوب) شکستگیهای باز (استخوان بیرون آمده) سوختگیهای سطح گسترده زخمهای آلوده به خاک، کود یا اجسام خارجی زخمهای ناخالص که نیاز به جراحی تأخیر دار (بیش از ۶ ساعت) دارند گازگرفتگی حیوانات (بهویژه گاو، اسب و سگ) تشخیص و درمان کزاز در بیمارستان تشخیص بر اساس معاینه بالینی و سابقه واکسنگیری انجام میشود، چرا که تست آزمایشگاهی معینی برای تایید وجود ندارد.
درمان فوری و در بخش مراقبتهای ویژه (ICU) شامل موارد زیر است تزریق ایمونوگلوبین کزاز (TIG) برای خنثیسازی سم آزاد در خون آنتیبیوتیکهایی مانند متدازول یا پنیسیلین برای از بین بردن باکتری داروهای ضدتشنج (دیازپام، باکلوفن) و مرهمهای بافتی برای کنترل تشنجها تنفس مصنوعی در موارد شدید با فلج عضلات تنفسی واکسن بוסטר کزاز در حین بستری برای ایجاد ایمنی فعال واکسن کزاز انواع، برنامه زمانبندی و نکات حیاتی واکسنسازی تنها راه موثر پیشگیری است.
اکسن سهگانه دیفتری-کزاز-سرفهخونک) در ۶ سالگی (شروع مدرسه) برنامه واکسنسازی بزرگسالان و بוסטרها افراد واکسننشده ۳ دوز با فاصله ۴ هفته، ۶ ماه و ۱ سال افراد واکسنشده یک دوز بוסטר هر ۱۰ سال یک بار (ترجیحاً واکسن دوگانه دیفتری-کزاز یا) زخمهای پرخطر اگر ۵ سال از آخرین بוסטר گذشته باشد، دوز تقویتی تزریق میشود واکسن کزاز در بارداری تزریق واکسن سهگانه در هر بارداری (ترجیحاً هفتههای ۲۷ تا ۳۶) برای انتقال آنتیبادی به جنین و پیشگیری از کزاز نوزادانه ضروری است.
این واکسن در دوران شیردهی نیز امن است. عوارض جانبی واکسن کزاز و مراقبتهای پس از تزریق اکثر عوارض خفیف و موقتی هستند و در عرض ۱ تا ۳ روز از بین میروند درد، قرمزی و تورم در محل تزریق تب پایین، خستگی، سرگیجه و درد عضلانی بیقراری و گریه در نوزادان عوارض نادر اما جدی واکنش حساسیت شدید (آنافیلاکسی) یا نوریت بازویی (درد شدید شانه). در صورت بروز تنگی نفس، تورم صورت یا تب بالای ۳۹ درجه، بلافاصله مراجعه پزشکی کنید.
کاهش عوارض در خانه قرار دادن کمپرس سرد روی محل تزریق نوشیدن مایعات فراوان و استراحت مصرف استامینوفن یا ایبوپروفن با دستور پزشک برای تب و درد پوشیدن لباسهای راحت و نازک برای کودکان نکات کلیدی قبل از مراجعه به مرکز بهداشتی پیش از تزریق حتماً به کارشناس بهداشت یا پزشک اطلاع دهید اگر سابقه واکنش حساسیت شدید به واکسن قبلی دارید تب بالای ۳۸.۵ درجه در روز تزریق داشته باشید سندروم گیان-باره یا اختلالات عصبی دیگر داشته باشید داروهای سرکوبکننده ایمنی (کورتیکواستروئید، کتراپی) مصرف میکنید اختلالات خونی یا پیوند عضو اخیر داشته باشید باردار هستید (برای انتخاب نوع مناسب واکسن) پیشگیری با واکسنسازی بهموقع، سادهترین، ارزانترین و موثرترین راه برای دوری از این بیماری مرگبار است.
کارت واکسن خود را چک کنید و در صورت لزوم بוסטר ۱۰ ساله را فراموش نکنید. هشدار! این مقاله تنها جنبه اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا تجویز پزشک متخصص نیست. برای هرگونه اقدام پزشکی با پزشک خود مشورت کنید.