سال ۲۰۲۳ شاهد رکوردهای تازهای در حوزه نجوم بود که از جمله مهمترین آنها، ثبت پرانرژیترین پرتو گامایی رصدشده از خورشید میباشد. پیش از این تلسکوپ فضایی فرمی ناسا، پرتوهای گامای خورشیدی با انرژی تا سقف ۲۰۰ گیگاالکترونولت را شناسایی کرده بود.
رصدخانه چرنکوف ارتفاع بالا یا هاوک (HAWC) واقع در مکزیک، این محدودیت را شکست و دادههای جدیدی ارائه داد. این تلسکوپ با استفاده از ۳۰۰ مخزن آب که هر کدام ظرفیت ۲۰۰ تنی دارند، بهصورت غیرمستقیم پرتوهای گاما را رصد میکند.
مکانیزم رصد بر پایه برخورد فوتونهای گاما با مولکولهای جوی است که بارشی از ذرات زیراتمی ایجاد میکند. این ذرات با سرعتی بالاتر از نور در آب حرکت کرده و تابش چرنکوف نامی را تولید میکنند که توسط هاوک ثبت میشود.
تحلیل دادههای هاوک نشان داد که پرتوهای گامای رصدشده از خورشید، انرژی نزدیک به یک تراالکترونولت (یک تریلیون الکترونولت) دارند و تعدادی از آنها تا سقف ۱۰ تراالکترونولت میرسند. این کشف به درک تعاملات پرتوهای کیهانی با میدانهای مغناطیسی زیر سطح خورشید کمک میکند.
با وجود این پیشرفت، پرانرژیترین پرتو گامای جهان همچنان متعلق به رصدخانه چینی لاسو (LHAASO) است که در سال ۲۰۲۱ پرتویی با انرژی ۱٫۴ کوادریلیون الکترونولت را از اعماق فضا شناسایی کرد.