مرزهای عاطفی محدوده‌هایی هستند که فرد برای می‌زان ابراز احساسات خود در رابطه تعیین می‌کند و این مرز‌ها در روابط عاشقانه، دوستانه، خانوادگی و کاری به حفظ سلامت روان کمک می‌کنند.
گابریلا جاچین، مددکار اجتماعی بالینی در کلکتیو روان‌درمانی نیویورک، می‌گوید مرزهای عاطفی از وضعیت احساسی و احساس امنیت در رابطه حفاظت می‌کنند و رعایت آن‌ها ارتباطات سالم‌تری را ایجاد می‌کند.
سبا هارونی لوری نیز تأکید می‌کند که اهمیت این مرز‌ها به‌ویژه زمانی نمایان می‌شود که فرد عادت کرده باشد نیاز‌های دیگران را بر نیاز‌های خود مقدم بداند.
نمونه‌های مرزی عاطفی در روابط
مرزهای عاطفی الگوی ثابتی ندارند و برای هر فرد متفاوت هستند؛ از محدودیت‌های کوچک تا موارد بسیار مهم متغیر می‌باشند و ویژگی اصلی آن‌ها حفاظت از روان و تأمین نیاز‌های عاطفی است.
از مهم‌ترین نمونه‌های مرزهای عاطفی می‌توان به عدم جذب احساسات منفی شریک، اولویت‌دادن به نیاز‌های خود که خودخواه‌ی نیست، عدم پذیرش مسئولیت خوشحالی همیشگی طرف مقابل، شفافیت در زمان اختصاص‌یافته به رابطه، حفظ استقلال و فردیت، داشتن زندگی شخصی جداگانه، عدم تلاش برای برآورده کردن تمام نیاز‌های شریک، و تعیین محدودیت‌های تماس و ارتباط اشاره کرد.
عواقب عدم برقراری مرزهای عاطفی صحیح
وقتی فرد از تعیین مرزهای عاطفی روشن خودداری می‌کند، خطر این وجود دارد که احساسات منفی دیگران را به دوش بکشد و ناگ‌هان عصبانی یا ناراحت شود که منجر به قطع ارتباط با احساس واقعی و مستقل خود می‌شود.
بدون مرزهای عاطفی مشخص، ممکن است زمان و انرژی بیش از حد در رابطه صرف شود در حالی که فرد احساس خستگی بیش‌تری دارد؛ در حالی که با مرزهای روشن می‌توان احساسات شریک را درک و حمایت کرد بدون اینکه مسئولیت آن‌ها را بپذیرد.
نحوه گفتگو درباره مرزهای عاطفی
صحبت درباره مرزهای عاطفی می‌تواند استرس‌زا باشد؛ کارشناسان پیشن‌هاد می‌دهند زمانی را انتخاب کنید که هر دو طرف وقت و ذهن آزاد داشته باشند، از ضمیر من استفاده کنید و بر احساسات و نیاز‌های خود تمرکز کنید، قاطع و شفاف باشید که با صمیمیت تضاد ندارد، و برای گفتگو‌های مکرر و رسیدن به مرزهای دقیق صبر و درک دوطرفه داشته باشید.
تشخیص مرزهای عاطفی واقع‌بینانه
مرزهای عاطفی باید از حدود عقل و منطق خارج نشوند؛ مرزهای منطقی به نیاز‌های هر دو طرف احترام می‌گذارند در حالی که مرزهای غیر‌واقعی رنگ و بوی وسواس و کنترل دارند.
مثال مرز منطقی در ساعت کاری امکان پاسخ‌گویی به تماس وجود ندارد اما می‌توان پیامک را پاسخ داد. مثال مرز غیر‌منطقی الزام همیشه پاسخ‌گویی به تماس تلفنی که رفتاری خودپسندانه است. منطقی بودن مرز‌ها به ظرفیت‌های عاطفی و کنترل احساسات هر دو طرف بستگی دارد و می‌توان با درمانگر حرفه‌ای مشورت کرد.
برخورد با فردی که مرز‌ها را رعایت نمی‌کند
روش برخورد بستگی به نحوه و شدت عبور از مرز‌ها دارد؛ اگر به‌صورت تصادفی یا ناآگاه‌ی رخ دهد، باید صریح اما صمیمی گفتگو کرد. اما اگر الگوی ثابتی از بی‌احترامی عامدانه تکرار شود، نوبت ارزیابی جدی رابطه فرا رسیده است. در نهایت امنیت، آرامش و احساس حمایت در رابطه مهم‌ترین معیار‌هاست.
منبع