در پانزدهم و هجدهم مرداد ۱۳۲۴ دو بمب اتمی بر فراز شهرهای هیروشیما و ناگاساکی در ژاپن منفجر شدند و سایههایی از افراد و اجسام بر روی زمین و دیوارها به جای ماندند. این پدیده علمی که سالها باعث توهمات شد، اکنون با توضیح فیزیک تابش حرارتی قابل درک است.
بمب پسر کوچک در صبح پانزدهم مرداد در ارتفاع ۵۸۰ متری هیروشیما منفجر شد و انرژی معادل ۱۶ هزار تن تیانتی آزاد کرد. این انفجار ۱۳ کیلومتر مربع از شهر را تخریب کرد و نزدیک به یکچهارم جمعیت بلافاصله جان باختند. سه روز بعد بمب مرد چاق با قدرت ۲۱ هزار تنی بر ناگاساکی افتاد و الگوهای مشابهی از ویرانی ایجاد کرد. تسلیم ژاپن و پایان جنگ جهانی دوم اگرچه جنگ را تمام کرد، اما اثرات تشعشعی تا امروز ادامه دارد.
بازدیدکنندگان موزه یادبود صلح هیروشیما زمان فکر میکردند این سایهها ناشی از تبخیر ناگهانی بدنهاست. اما دانشمندان توضیح میدهند که برای تبخیر انسان انرژی بسیار بیشتری لازم است. در واقعیت، تابش حرارتی شدید سطحهای معرض را به رنگ سفید در آورد، اما نقاطی که توسط بدن یا شیءای در برابر تابش محافظت شده بودند، رنگ اصلی خود را حفظ کردند و به نظر سایه میرسند.
دکتر مایکل هارتشورن، متولی بازنشسته موزه ملی علوم و تاریخ هستهای، میگوید در لحظه انفجار، سنگفرشها، پلهها و دیوارها تحت تابش شدید گاما و حرارت دچار رنگزدایی شدند. اگر فردی در کنار دیوار ایستاده باشد، ناحیه پشت او محافظت میشود و پس از انفجار به نظر میرسد سایه او بر روی سطح حک شده است.
انرژی انفجار اتمی از شکافت هستهای ایزوتوپهای اورانیوم ۲۳۵ یا پلوتونیوم ۲۳۹ حاصل میشود. واکنش زنجیرهای تنها در حدود یک میلیثانیه حدود یک تریلیون تریلیون اتم را تقسیم میکند و دمای ۵۵۳۸ درجه سانتیگرادی ایجاد میکند. پرتوهای گاما که از لباس و پوست عبور میکنند، میتوانند به دیانای آسیب بزنند، کروموزومها را بشکنند و جهش ژنتیکی در نسلهای بعدی ایجاد کنند.
دکتر هارتشورن معتقد است احتمالا سایههای زیادی در ابتدا وجود داشته، اما اکثر آنها در اثر امواج انفجاری، گرما و فرسایش باد و باران از بین رفتهاند. تنها تعداد معدودی در موزه یادبود صلح هیروشیما حفظ شده تا یادآور عواقب مخرب سلاحهای هستهای بمانند.
الکس ولرشتاین، استاد مؤسسه فناوری استیونز، تأکید میکند که درک پیامدهای استفاده از تسلیحات هستهای ضروری است. او میگوید این سلاحها نباید ابزاری برای کشتار جمعی باشند، بلکه باید در خدمت رفاه بشر قرار گیرند. سایههای باقیمانده درسهای تاریخی برای نسلهای آیندهاند.