در ماه‌های ابتدایی تولد کودک، بسیاری از والدین با این سوال روبرو می‌شوند که کدام بازی‌های سرگرم‌کننده برای مادر و نوزاد مناسب‌ترند و کدام یک‌ها به تقویت هوش و مهارت‌های کودک کمک می‌کنند. برخلاف تصور رایج، بازی‌هایی که رشد نوزاد را تسریع می‌کنند، همیشه پیچیده نیستند؛ بلکه فعالیت‌های ساده و طبیعی که والدین ناخودآگاه انجام می‌دهند، تأثیر عمیقی بر درک کودک از جهان اطراف دارند.

۸ فایده علمی بازی برای رشد مغز نوزاد

بازی کردن برای کودک یک فعالیت جدی است که او را برای مراحل رشد بعدی از غلت زدن و نشستن تا راه رفتن و پریدن آماده می‌کند. بر اساس گزارش آکادمی پزشکی اطفال آمریکا (AAP)، بازی فرصت حیاتی برای رشد و پرورش مغز است و باعث تقویت هشت مهارت و توانایی اساسی در نوزاد می‌شود مهارت‌های اجتماعی-عاطفی، مهارت‌های شناختی، مهارت‌های زبانی، مهارت‌های خودتنظیم، ساختار مغز، روابط امن، عضلات بدن، و مهارت‌های حرکتی ظریف و غیر‌ظریف.

ربکا لندا، آسیب‌شناس گفتار و زبان و مدیر مرکز اوتیسم و اختلالات مرتبط، توضیح می‌دهد وقتی نوزاد دنیای اطراف خود را کشف می‌کند، یاد می‌گیرد که هر چیز چگونه کار می‌کند. این پایه پرورش مهارت‌های زبانی و درک مفاهیم ریاضی است. در این فرآیند نوزاد کشف می‌کند که چقدر فشار برای حرکت یک توپ نیاز دارد.

۹ نکته کلیدی در ارتباط و بازی با نوزاد

برقراری تماس چشمی حتی برای نوزادان اهمیت دارد و یکی از ساده‌ترین راه‌های ایجاد ارتباط است. زبان نوزادان زبان آهنگ و موسیقی است؛ بنابراین صحبت‌های ساده را با لحن آوازین بخوانید تا حس مثبت به او منتقل شود. رقص و ورزش‌های ملایم با نوزاد به پرورش مهارت‌های حرکتی او کمک می‌کند. ماساژ ملایم برای آرامش نوزاد موثر است و به او کمک می‌کند بدنش را بشناسد. در آغوش گرفتن نوزاد برای تقویت پیوند عاطفی ضروری است. تماس پوست به پوست و بوسیدن نیز حس امنیت و خوشایندی به کودک می‌دهد. کتاب‌خواندن حتی در دوران نوزادی مفید واقع می‌شود. در نهایت، ارائه اشیاء با بافت‌های مختلف برای لمس، حواس پنج‌گانه و به‌ویژه حس لامسه را تقویت می‌کند و آشنایی با جهان پیرامون را تسهیل می‌کند.

شناسایی زبان نوزاد پیش از آغاز بازی

قبل از شروع بازی، باید زبان نوزاد خود را یاد بگیرید. برای لذت بردن از بازی با فرزند، باید علائم و سیگنال‌های مثبت و منفی او را تشخیص دهید. سیگنال‌های مثبت شامل نگاه کردن با علاقه به والدین، دراز کردن دست‌ها به سمت آن‌ها، و لبخند زدن است. در مقابل، سیگنال‌های منفی شامل گریه کردن، بالا آوردن، نگاه کردن به جای دیگر، و چرت زدن می‌باشد که نشان‌دهنده خستگی یا ناراحتی کودک هستند.

۱۵ بازی سرگرم‌کننده و آموزنده برای مادر و نوزاد

<figcaption id="caption-attachment-305432" class="wp-caption-text"بازی‌های سرگرم کننده مادر و نوزاد ساده و غریزی هستند

هنگام بازی با نوزاد نیازی به سخت‌گیری نیست؛ کودک با هر تعاملی چیزی از جهان می‌آموزد. تنها کافیست با حوصله، خلاقیت و خنده‌رو باشید. یادتان باشد بازی‌های ساده ناخودآگاه باعث رشد نوزاد می‌شوند.

قایم‌باشک

یکی از بهترین و ساده‌ترین بازی‌ها، قایم‌باشک است. صورت خود را پشت دستان پنهان کنید و سپس با گفتن دالی موشه دستان را کنار بزنید. نوزادان تا حدود نه ماهگی فکر می‌کنند با پوشاندن صورت، غیب شده‌اید. به مرور زمان فرزندتان سعی می‌کند با کنار زدن دستان شما را پیدا کند که نشانه رشد شناختی است. این بازی را می‌توان در حین تعویض پوشک یا لباس‌پوشیدن نیز انجام داد تا فرآیند برای هر دو طرف سرگرم‌کننده‌تر شود.

تقلید از صدای نوزاد

با دقت در رفتار‌های نوزاد، می‌توانید ایده‌های جدید برای بازی بگیرید. اگر کودک با صدا‌هایی مانند قورقور و غاغا ارتباط برقرار می‌کند، این صدا‌ها را تقلید کنید. این کار پایه مهارت‌های گفتاری را تقویت می‌کند. همچنین وقتی نوزاد لبخند می‌زند، شما هم لبخند بزنید تا اعتماد به نفس او افزایش یابد. کودک با حواس خود متوجه می‌شود که شما از بودن با او لذت می‌برید.

رقص و چرخش با نوزاد

همه نوزادان برای احساس امنیت و ایجاد وابستگی عاطفی، به آغوش گرم و نوازش‌های محبت‌آمیز نیاز دارند. رقصیدن با نوزاد راهی فوق‌العاده برای تقویت این پیوند است. اگر کودک در حال و هوای بازیگوشی است، یک رقص نرم و شاد انجام دهید تا او را به وجد آورید. حرکات موزون و ریتمیک، مهارت‌های حرکتی و هماهنگی را تقویت می‌کند. اگر نوزاد خسته یا ناراحت به نظر برسد، رقص آرام و دلنشین در اتاق می‌تواند لالایی طبیعی باشد و زمینه‌ساز خوابی آرام شود.

بازی با آینه

نمایش تصویر نوزاد در آینه، بازی ساده اما مؤثری برای تقویت شناخت خود و مهارت‌های اجتماعی است. نوزادان از دیدن تصویر خود لذت می‌برند و سعی می‌کنند با آن تعامل برقرار کنند. این بازی به کودک کمک می‌کند خودش را بشناسد و واکنش‌های اجتماعی مانند لبخند زدن و تقلید حرکات را تجربه نماید.

دماغت کجاست؟

برای کمک به رشد مهارت‌های زبانی و خنداندن کودک، بازی دماغت کجاست؟ را امتحان کنید. با صدای آوازین بپرسید دماغت کجاست؟ سپس به آرامی بینی او را لمس کنید و بگویید دماغت اینجاست!. تکرار این بازی با اعضای مختلف بدن یا اشیای اطراف، به درک معنای کلمات کمک می‌کند.

بازی با پارچه‌های متنوع

از آنجا که تجربیات حسی برای نوزادان تازه است، آن‌ها با نگاه ماجراجویانه به کشف جهان می‌پردازند. بازی با تکه پارچه‌هایی با بافت‌های مختلف مانند کرباس، مخمل، ساتن و ابریشم، فرصت تقویت حس لامسه را فراهم می‌کند. نگه داشتن و تکان دادن پارچه‌ها، قدرت و هماهنگی عضلات را افزایش می‌دهد.

تکان خوردن، صدا درآوردن و غلتیدن

نوزادان به صدای والدین و صدا‌های تکراری علاقه دارند. با خواندن شعر‌های کودکانه و اشعار قافیه‌دار، به نوزاد فرصت دهید هر دو را بشنود. این فعالیت‌ها در حمام، هنگام نوازش یا در ماشین قابل انجام‌اند و فرصت‌های عالی برای سرگرمی و تقویت مهارت‌های زبانی فراهم می‌کنند.

شعر و آواز

نوزادان عاشق شنیدن صدای والدین و صدا‌های تکراری هستند. با گفتن منظم شعر‌های کودکانه، به درک زبان کمک کنید. این فعالیت در هر زمانی از روز قابل انجام است و مهارت‌های زبانی را تقویت می‌کند.

بازی با توپ

بازی با توپ حتی قبل از اینکه نوزاد بتواند آن را بگیرد و پرتاب کند، جذاب است. توپی‌هایی با بافت‌ها و رنگ‌های مختلف مخصوص نوزادان تهیه کنید. توپ را به کودک بدهید و ببینید چه کاری انجام می‌دهد. می‌توانید با غلتاندن ملایم یا گذاشتن در ظرف، روش‌های مختلف بازی را نشان دهید. با افزایش قدرت عضلانی، نوزاد شروع به تقلید و ابداع بازی‌های جدید می‌کند.

موسیقی گوش دادن و آواز خواندن

نوزادان عاشق موسیقی هستند، از لالایی‌های آرامش‌بخش تا آهنگ‌های ریتمیک. حتی اگر فکر می‌کنید آواز خواندن بلد نیستید، نوزاد از شنیدن صدای شما لذت می‌برد و پیوند والدین و فرزند تقویت می‌شود. به کودک اجازه دهید به انواع موسیقی گوش دهد و واکنش‌های او را مشاهده کنید. می‌توانید شعر و آهنگ‌های خودتان را در حین کار‌های روزمره بسازید و برای فرزند بخوانید؛ این کار دایره واژگانی کودک را گسترش می‌دهد.

بازی با انگشتان

بازی با انگشتان، راه عالی برای تقویت مهارت‌های حرکتی ظریف و هماهنگی بین دست و چشم است. از شعر‌ها و ترانه‌های شاد همراه با حرکات دست و انگشتان استفاده کنید. عروسک‌های انگشتی نیز گزینه جذابی هستند.

غلغلک بازی

غلغلک دادن هم خنده‌دار و سرگرم‌کننده است و هم حس لامسه و ارتباط عاطفی را تقویت می‌کند. نقاط حساس بدن نوزاد را آرام غلغلک دهید و واکنش‌های او را مشاهده کنید. خنده‌های شادمانه نشان‌دهنده لذت بردن کودک از این بازی است.

تقلید صدای حیوانات و وسایل نقلیه

با تقلید صدای حیوانات مانند سگ، گربه، گاو و وسایل نقلیه مانند ماشین، قطار و هواپیما، قوه تخیل و مهارت‌های زبانی کودک را پرورش دهید. از او بخواهید صدا‌ها را حدس بزند یا صدا‌های مورد علاقه را تقلید نماید.

ایستادن روی پا با بافت‌های مختلف

چند تکه پارچه با بافت‌های مختلف جمع‌آوری کنید. نوزاد را در حالت ایستاده نگه دارید (با دستان زیر بغل) و پاه‌ای او را با پارچه‌ها لمس کنید. چند بافت را امتحان کنید تا ترجیح‌های حسی کودک مشخص شود. این بازی‌های حسی، آگاه‌ی لامسه و بدنی را تقویت می‌کنند.

چقدر بزرگی؟

از کودک بپرسید چقدر بزرگ است و سپس با دست خود ابعادی را نشان دهید و بگویید این‌قدر!. این بازی به مرور توجه نوزاد را جلب می‌کند و او در نهایت حرکت دست شما را تقلید می‌کند.

دنیای بازی، دنیای لذت و یادگیری است

همان‌طور که مشاهده کردید، بازی‌های سرگرم‌کننده و آموزنده بی‌شماری برای ماه‌ها و سال‌های اول زندگی کودک وجود دارد. از ایده‌های ساده این لیست آغاز کنید و با خلاقیت خود، بازی‌های جدید ابداع نمایید. مهم‌ترین نکته، لذت بردن از لحظات شاد و صمیمی است که با فرزندتان سپری می‌کنید.

نکات کلیدی را به یاد بسپارید به علایق و نیاز‌های نوزاد توجه کنید و بازی‌هایی انتخاب کنید که با سن و مهارت‌های او سازگار باشد. محیط بازی را امن و عاری از خطر کنید. در طول بازی مدام کودک را تشویق کنید تا حس مثبت دریافت نماید. و در نهایت، از بازی لذت ببرید؛ چرا که خنده و شادی شما مسری است و کودکتان را نیز شاد و خندان می‌کند.